Kabahat

Kabahat, gündelik hayatta en sık karşılaşılan hukuka aykırılıktır. Kırmızı ışıkta geçmek, toplu taşımada sigara içmek, polise kimliğini bildirmemek ya da yasa dışı bahis oynamak birer kabahattir. Kabahat suç değildir: hakkınızda ceza davası açılmaz, sabıka kaydınıza işlenmez; karşılığında genellikle idari para cezası verilir.

Kanundaki yeri

Kabahatlerin genel kanunu 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’dur. Kanunun 2. maddesi kabahati, kanunun karşılığında idari yaptırım uygulanmasını öngördüğü haksızlık olarak tanımlar. İdari yaptırımlar idari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesi gibi tedbirlerdir. Hangi davranışın kabahat olduğunu ise Karayolları Trafik Kanunu gibi özel kanunlar ve Kabahatler Kanunu’nun kendi maddeleri belirler. Bir fiil hem suç hem kabahat olarak tanımlanmışsa yalnız suçtan dolayı yaptırım uygulanır.

Uygulamada ne anlama gelir

Kabahat kararını mahkeme değil idare verir: kolluk, belediye ya da ilgili kurum. Karara karşı tebliğden itibaren 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurabilirsiniz; başvuru yolu idari para cezasına itiraz rehberinde adım adım anlatılıyor. Cezayı peşin ödemeniz itiraz hakkınızı ortadan kaldırmaz (5326 s. K. m. 17/6). İdari para cezası ödenmezse hapse çevrilmez; kamu alacağı olarak cebren tahsil edilir. Yasa dışı bahiste oynayan kişi yalnız idari para cezası alır; bahis oynamanın sonuçları ayrı bir yazıda anlatılıyor.

Örnek

Gece kırmızı ışıkta geçen bir sürücüye trafik ekibi ceza tutanağı düzenler ve tutanak yerinde tebliğ edilir. Sürücü indirimden yararlanmak için cezayı hemen öder, ama kavşaktaki ışığın arızalı olduğunu düşünür. Ödeme yapmış olsa da tebliğden itibaren 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurabilir; hâkim cezayı kaldırırsa ödediği tutar iade edilir. Trafik cezasına özgü noktalar trafik cezasına itiraz yazısında yer alıyor.

Sık karıştırılan

Kabahat ile suçun yaptırımları birbirine benzer görünebilir, ama nitelikleri farklıdır. Adli para cezası bir suç nedeniyle mahkemece verilir, adli sicile girer ve ödenmezse hapse çevrilebilir. İdari para cezası ise kabahat karşılığında idarece verilir, adli sicil kaydı oluşturmaz ve hapse çevrilmez.

Sık sorulan sorular

Kabahat ile suç arasındaki fark nedir?

Suçun karşılığı hapis veya adli para cezasıdır ve bunu ceza mahkemesi verir; kabahatin karşılığı idari yaptırımdır ve bunu idare verir. Suçtan mahkûmiyet adli sicile işlenir, kabahat işlenmez.

Kabahat sabıka kaydına işler mi?

Hayır. İdari para cezaları adli sicil kaydına girmez; adli sicil belgenizde görünmez.

İdari para cezasını ödemezsem hapse girer miyim?

Hayır. Ödenmeyen idari para cezası hapse çevrilmez; kamu alacağı olarak takip edilir ve gerekirse haciz yoluyla tahsil edilir.

Cezayı peşin ödersem itiraz hakkımı kaybeder miyim?

Hayır. Kanun, ödeme yapılmasının kişinin karara karşı başvuru hakkını etkilemediğini açıkça söyler; süresi içinde itiraz edebilirsiniz.