İdari Para Cezasına İtiraz Nasıl Yapılır? 15 Gün ve Merci

İdari Para Cezasına İtiraz Nasıl Yapılır: Adım Adım Süreler

İtiraz, tebliğden itibaren 15 gün içinde cezanın bağlı olduğu yerdeki sulh ceza hâkimliğine verilen bir dilekçeyle başlar. Dilekçeyi bizzat siz, kanuni temsilciniz ya da avukatınız verebilir; kanun dilekçenin iki nüsha olmasını ister (m.27/3).

Dilekçede ceza kararının tarihini ve numarasını, cezayı veren kurumu, itiraz gerekçenizi ve delillerinizi açıkça yazın (m.27/4). Süreyi bir mücbir sebep yüzünden kaçırdıysanız bunu ve dayanağını da dilekçede gösterin. Tutanağın, tebligat zarfının ve varsa fotoğraf ya da kamera kaydının birer örneğini ekleyin.

Elinizde e-imza veya mobil imza varsa dilekçeyi UYAP Vatandaş Portal üzerinden elektronik olarak da gönderebilirsiniz. Portaldaki menü adları zaman zaman değiştiği için ekrandaki yönlendirmeyi izleyin ve gönderim belgesini saklayın; adliyeye giderseniz dilekçeyi ön büroya verip alındı belgesi isteyin.

15 Günlük Süre Ne Zaman Başlar?

Süre, ceza kararının size tebliğ edildiği ya da yüzünüze okunarak tutanağın verildiği gün başlar. Cezayı veren görevli kararı huzurunuzda verdiyse tutanak size o an verilir ve buna tefhim denir; 15 gün o günden işlemeye başlar.

Yokluğunuzda verilen karar Tebligat Kanunu’na göre adresinize gönderilir (m.26/1). Kanun, elektronik tebligat yolunu da tanır: elektronik adresinize gönderilen karar, ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda tebliğ edilmiş sayılır (m.26/4). Şirkete verilen cezalar her durumda şirkete tebliğ edilir (m.26/3).

Tebligat metninde hangi mercie, kaç gün içinde başvurulacağı açıkça yazılmak zorundadır (m.26/1). Bu bilgi eksik ya da yanlış yazılmışsa, itirazınızda bunu da ileri sürün. Hastalık, doğal afet gibi elinizde olmayan bir nedenle süreyi kaçırdıysanız engelin kalktığı günden itibaren 7 gün içinde yine başvurabilirsiniz; ancak bu başvuru cezanın kesinleşmesini engellemez, hâkimlik yalnızca tahsili durdurabilir (m.27/2).

Ceza savcılıktan geldiyse ayrı bir kural uygulanır. Savcı fiilin suç değil kabahat olduğunu söyleyip kovuşturmaya yer olmadığına karar verir ve aynı kararla idari para cezası keserse, bu karara yapılan itiraz takipsizlik kararına itirazı inceleyen mercide birlikte incelenir (m.27/6).

Cezayı Ödersem İtiraz Hakkım Gider mi?

Hayır, gitmez: Kabahatler Kanunu 17/6’ya göre ödeme yapılması, kişinin karara karşı kanun yoluna başvurma hakkını etkilemez. Ödeyip itiraz ettiğinizde, itirazınız kabul edilirse ödediğiniz tutar size iade edilir.

İndirim hesabı da aynı fıkrada. Kanunlarında ödeme süresi düzenlenmemiş cezalar tebliğden itibaren bir ay içinde ödenir ve bu süre içinde ödenen cezadan %25 indirim yapılır. Özel kanunlar farklı bir ödeme süresi öngörebilir; trafik cezalarındaki ayrıntıyı trafik cezasına itiraz yazımda anlattım.

Pratikte karşınıza şu tercih çıkar: indirimli öderseniz parayı peşin vermiş olursunuz, ama itiraz sonunda kazanırsanız tamamı geri döner. Ödemeden itiraz ederseniz ve kaybederseniz, ödeme süresi geçtiği için indirimi kaybetmiş olursunuz. Genel bütçeye giren cezalarda tahsil için kararın kesinleşmesi beklenir (m.17/4); süresinde itiraz edildiğinde karar kesinleşmediği için tahsil dairesi takibe başlamaz.

Ekonomik durumunuz uygun değilse, ilk taksiti peşin ödemek koşuluyla cezanın bir yıl içinde dört eşit taksitte ödenmesine karar verilebilir (m.17/3). Taksitlerden biri zamanında ödenmezse kalan tutarın tamamı tahsil edilir.

Sulh Ceza Hâkimliği İtirazı Nasıl İnceler?

Hâkimlik önce süre, yetki ve başvuru hakkı yönünden ön inceleme yapar, sonra dilekçeyi cezayı veren kuruma gönderir ve 15 gün içinde cevap ister (m.28/1-3). Yetkisiz bir hâkimliğe başvurduysanız dosya reddedilmez, yetkili sulh ceza hâkimliğine gönderilir.

Kurum cevabını işlem dosyasının tamamıyla birlikte verir; cevap size de tebliğ edilir. Hâkimlik isterse ya da talebiniz üzerine tarafları belirlediği tarihte dinleyebilir; tanık dinletme, bilirkişi ve keşif imkânı da vardır (m.28/4-5). Uygulamada dosyaların çoğu duruşma yapılmadan, dosya üzerinden karara bağlanır.

Hâkimlik ya başvuruyu reddeder ya da cezayı kaldırır (m.28/8). Cezanın alt ve üst sınırı kanunda gösterilmişse, miktarı değiştirerek başvuruyu kabul edebilir (m.28/9). Kanunda itiraz edenin aleyhine cezayı artırma diye bir seçenek bulunmaz. Masraflar ve vekâlet ücreti, başvurusu reddedilen tarafa ya da cezası kaldırılan kuruma yüklenir (m.31/2).

İtirazda en çok sonuç veren gerekçeler

Dosyalarda en sık gördüğüm hatalar tutanakta çıkar. Kanun, tutanakta kişinin kimliğinin, fiilin, delillerin, yerin, zamanın ve kararı veren görevlinin açıkça yazılmasını ister (m.25). Delil gösterilmeden yazılmış, fiili belirsiz bırakılmış tutanak, itirazın en güçlü dayanağıdır.

• Yetki: Cezayı yalnızca kanunda gösterilen kurul, makam veya görevli verebilir ve yalnızca kendi görev alanında (m.22).
• Zamanaşımı: Süresi dolmuş bir fiil için ceza verilemez (m.20).
• Fiilin tanımı: Yaptığınız şey, cezanın dayandığı kanun maddesindeki tanıma girmiyor olabilir.
• Aynı fiile birden fazla ceza: Tek fiille birden fazla kabahat işlenmişse en ağır idari para cezası verilir; fiil suçsa yalnızca suçtan yaptırım uygulanır (m.15/1, 15/3).
• Miktar: Alt ve üst sınırlı cezalarda, ekonomik durumunuz ve kusurunuz dikkate alınmadan üst sınırdan ceza verilmişse indirim istenebilir (m.17/2).

İtirazınızdan karar çıkana kadar vazgeçebilirsiniz; ancak vazgeçerseniz aynı konuda bir daha başvuramazsınız. Kurum da karar verilmeden itirazı kabul edip cezayı geri alabilir (m.30).

Karar Aleyhinize Çıkarsa Ne Yapabilirsiniz?

15.000 TL’ye kadar olan cezalarda sulh ceza hâkimliğinin kararı kesindir; daha yüksek cezalarda karara karşı tebliğden itibaren iki hafta içinde itiraz edebilirsiniz (m.28/10, m.29/1). İki haftalık süre, 1/6/2024 ve sonrasında verilen kararlar için geçerlidir.

İtiraz dosya üzerinden incelenir ve hâkimlik ya itirazı kabul eder ya da reddeder (m.29/2-3). İtirazı inceleyecek merci Ceza Muhakemesi Kanunu’na göre belirlenir:

CMK 268/3-a: Sulh ceza hâkimliği kararlarına yapılan itirazların incelenmesi, o yerde birden fazla sulh ceza hâkimliğinin bulunması hâlinde, numara olarak kendisini izleyen hâkimliğe; son numaralı hâkimlik için bir numaralı hâkimliğe; ağır ceza mahkemesinin bulunmadığı yerlerde tek sulh ceza hâkimliği varsa, yargı çevresinde görev yaptığı ağır ceza mahkemesinin bulunduğu yerdeki sulh ceza hâkimliğine; ağır ceza mahkemesinin bulunduğu yerlerde tek sulh ceza hâkimliği varsa, en yakın ağır ceza mahkemesinin bulunduğu yerdeki sulh ceza hâkimliğine aittir.

DİKKAT: Kanun metinleri https://mevzuat.gov.tr/ adresinden alınmaktadır.

Kesin bir karara karşı olağan kanun yolu kalmaz. Kararda açık bir hukuka aykırılık varsa, Adalet Bakanlığından kanun yararına bozma yoluna gidilmesini isteyebilirsiniz (CMK 309); bakanlığın bu talebi Yargıtay’a göndermesi zorunlu değildir. Mülkiyet hakkı veya adil yargılanma hakkı gibi bir temel hakkın ihlal edildiğini düşünüyorsanız Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yolu da vardır; süresi kısadır, kararın size ulaştığı gün değerlendirin.

Hangi Cezalar Sulh Cezaya Değil, İdare veya Vergi Mahkemesine Gider?

Özel kanunda başka bir yol öngörülmüşse ya da cezayla aynı işlemde idari yargıya giren bir karar da verilmişse, itiraz sulh cezaya değil idare veya vergi mahkemesine yapılır (m.3, m.27/8). Yanlış mercie giderseniz hâkimlik başvurunuzu reddeder ve süre kaçabilir.

• Vergi cezaları: Vergi ziyaı ve usulsüzlük cezaları vergi mahkemesinde, tebliğden itibaren 30 gün içinde dava konusu yapılır (İYUK 7/1).
• Kişisel Verileri Koruma Kurulu cezaları: 7499 sayılı Kanun’la yapılan değişiklikten bu yana idare mahkemesinde dava açılır (6698 s. Kanun m.18/3).
• Belediye encümeni cezaları: Ceza tek başına verilmişse sulh cezaya gider; aynı kararda yıkım, eski hâle getirme veya mühürleme gibi idari yargıya giren bir karar da varsa, ceza da o kararla birlikte idare mahkemesinde incelenir. Uyuşmazlık Mahkemesi de 2026 tarihli kararlarında bu ayrımı uyguluyor.
• SGK cezaları: Sosyal Güvenlik Kurumunun işverenlere verdiği cezalarda kendi kanununda ayrı bir itiraz ve dava yolu düzenlenmiştir; süreleri tebligattan kontrol edin.

Zamanaşımı: Ceza Ne Zaman Verilemez, Ne Zaman Tahsil Edilemez?

Kabahatlerde birbirinden farklı iki zamanaşımı vardır: ceza vermek için soruşturma zamanaşımı 3 ila 5 yıl, kesinleşen cezayı tahsil etmek için yerine getirme zamanaşımı 3 ila 7 yıldır (m.20, m.21).

Soruşturma zamanaşımı ceza tutarına göre değişir: 100.000 TL veya daha fazla ceza gerektiren kabahatlerde beş, 50.000 TL veya daha fazlasında dört, 50.000 TL’den azında üç yıldır; süre fiilin işlenmesiyle başlar. Trafik, seçim ve nüfus mevzuatı gibi bazı kanunlarda daha kısa bir sınır var: ceza, fiilin işlendiği yılı takip eden takvim yılının sonuna kadar verilip tebliğ edilmezse artık verilemez, verilmiş olan da düşer (m.20/2). Nispi cezalarda süre sekiz yıldır.

Yerine getirme zamanaşımı, kararın kesinleştiği yılı izleyen yılbaşından itibaren işler ve ceza tutarına göre üç ile yedi yıl arasındadır (m.21/2, 21/4). Kabahat aynı zamanda suç oluşturuyorsa, ceza davasının zamanaşımı uygulanır (m.20/5).

Avukatsız İtiraz Edebilir misiniz?

Evet, edebilirsiniz: kanun, başvurunun bizzat ilgili kişi, kanuni temsilcisi veya avukat tarafından yapılmasına izin verir (m.27/3). Tek bir trafik veya gürültü cezasında çoğu kişi dilekçesini kendisi yazar.

Avukatın fark yarattığı dosyalar belli. Ticari işletmeye verilen yüksek tutarlı cezalar, aynı işlemde ruhsat iptali veya mühürleme gibi kararların da bulunduğu dosyalar, savcılık soruşturmasıyla bağlantılı cezalar ve 15.000 TL’nin üzerindeki cezalarda yanlış mercie başvurmak ya da delili eksik sunmak telafisi zor sonuçlar doğurur. Avukatla ilerleyecekseniz vekâletnameyi süre dolmadan çıkarın. Dilekçe metni için örnek arıyorsanız, ayrı bir dilekçe örneği yazısı hazırlıyorum.

Yaşanmış Olaydan

Ankara’da küçük bir kafe işleten bir müvekkilim, belediye zabıtasının gürültü nedeniyle kestiği cezayla geldi. Ceza, ticari işletmeye yönelik ve alt-üst sınırı olan hükümden, üst sınıra yakın bir tutardan verilmişti. Tutanakta ölçüm yoktu; yalnızca bir komşunun şikâyeti ve “yüksek sesle müzik yayını yapıldığı” cümlesi vardı.

Tebliğden on gün sonra bana ulaştı, süre daralmıştı. Aynı gün sulh ceza hâkimliğine itiraz ettim. Dilekçede tutanakta delil gösterilmediğini, ruhsatında canlı müzik izni bulunduğunu ve cezanın ekonomik durum ile kusur dikkate alınmadan üst sınırdan belirlendiğini anlattım. İşletmenin kapanış saatini gösteren kamera kayıtlarını ve kasa raporlarını ekledim.

Hâkimlik gürültünün oluştuğunu kabul etti, cezayı kaldırmadı. Ancak miktarın gerekçesiz biçimde yüksek belirlendiğini kabul ederek cezayı alt sınıra indirdi. Ceza alt sınırda bile kesinlik sınırının üzerinde kaldığı için karara itiraz yolu açıktı; müvekkil indirilen tutarı makul bulduğu için itiraz etmedi ve karar kesinleşti. Müvekkil indirilmiş tutarı ödedi; kapanış saatlerini de komşularla yaptığı görüşmeye göre yeniden düzenledi.