İdari para cezası

İdari para cezası bir suç cezası değildir. Trafikte hız sınırını aşmak, gürültü yapmak ya da izinsiz bir sitede bahis oynamak gibi kanunun kabahat saydığı davranışlara verilir. Cezayı çoğu zaman polis, zabıta veya ilgili kurum düzenlediği tutanakla verir; bunun için mahkeme kararı beklenmez. Ödenen para Hazineye ya da cezayı veren kuruma gider ve kişinin adli sicil kaydında görünmez.

Kanundaki yeri

Genel çerçeve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’ndadır. Kanunun 17. maddesine göre ceza belli bir tutar (maktu) ya da bir değere oranla (nispi) belirlenebilir. Kanun alt ve üst sınır göstermişse miktar; fiilin ağırlığı, failin kusuru ve ekonomik durumu birlikte değerlendirilerek belirlenir. Ekonomik durumu elvermeyen kişi, ilk taksiti peşin ödemek şartıyla cezayı bir yıl içinde dört eşit taksitte ödeyebilir. Maktu tutarlar her yıl yeniden değerleme oranında artırılır. Hangi davranışın kabahat olduğunu ise trafik, bahis, hayvanları koruma gibi alanlardaki özel kanunlar belirler.

Uygulamada ne anlama gelir

Ceza kararı size tebliğ edildiğinde iki yol vardır: ödemek ya da itiraz etmek. Tebliğden itibaren 15 gün içinde peşin öderseniz cezanın dörtte üçünü ödersiniz ve bu ödeme itiraz hakkınızı ortadan kaldırmaz (Kabahatler K. m. 17/6). İtiraz da tebliğden itibaren 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine yapılır (m. 27/1); süre kaçarsa karar kesinleşir. Sürecin ayrıntısı idari para cezasına itirazın nasıl yapıldığını anlatan yazıda. Ödenmeyen ceza tahsil dairelerince takip edilir; adli para cezasından farklı olarak hapse çevrilmez.

Örnek

İzinsiz bir bahis sitesine para yatırdığı banka kayıtlarından anlaşılan bir kişiye, hakkında ceza davası açılmadan idari para cezası kararı tebliğ edilir. Oynamak 7258 sayılı Kanun’a göre suç değil kabahat olduğu için kişi hapis cezasıyla karşılaşmaz. Önünde iki seçenek vardır: 15 gün içinde cezayı peşin ödeyip indirimden yararlanmak ya da aynı süre içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz etmek. Bu ayrımı yasadışı bahis oynamanın suç olup olmadığını anlatan yazı ayrıntılı ele alıyor.

Sık karıştırılan

İdari para cezası en çok ceza mahkemesinin suç için verdiği adli para cezası ile karıştırılır. Adli para cezası bir mahkûmiyettir, adli sicile işlenir ve ödenmezse hapse çevrilebilir; idari para cezasında bunların hiçbiri yoktur. Savcının dava açmadan önce teklif ettiği önödeme de idari para cezası değildir: önödeme, bir suç soruşturmasını davasız kapatmak için yapılan ödemedir.

Sık sorulan sorular

İdari para cezası ile adli para cezası arasındaki fark nedir?

İdari para cezası bir kabahat için idarenin verdiği yaptırımdır, adli para cezası ise ceza mahkemesinin bir suç için verdiği mahkûmiyettir. Adli para cezası adli sicile işlenir ve ödenmezse hapse çevrilebilir; idari para cezasında ikisi de yoktur. Ayrıntı için adli para cezası maddesine bakabilirsiniz.

İdari para cezası ile önödeme aynı şey mi?

Hayır. İdari para cezası ortada suç olmayan bir kabahat için verilir; önödeme ise bir suç soruşturmasında savcının teklif ettiği ve ödenince dava açılmamasını sağlayan tutardır.

Her idari para cezasına itiraz sulh ceza hâkimliğine mi yapılır?

Kural olarak evet; itiraz tebliğden itibaren 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine yapılır. Ancak cezayı öngören özel kanun idari yargıyı gösteriyorsa, kararın iptali için 60 gün içinde idare mahkemesinde dava açmanız gerekir; hangi yolun açık olduğu karar yazısında belirtilir.

İdari para cezasını taksitle ödeyebilir miyim?

Evet, ekonomik durumunuz elvermiyorsa ilk taksiti peşin ödemek şartıyla cezayı bir yıl içinde dört eşit taksitte ödeyebilirsiniz (Kabahatler K. m. 17). Taksitlerden biri zamanında ödenmezse kalan tutarın tamamı tahsil edilir.

Cezayı peşin ödersem itiraz hakkımı kaybeder miyim?

Hayır. Tebliğden itibaren 15 gün içinde peşin ödediğinizde cezanın dörtte üçünü ödersiniz ve bu ödeme sulh ceza hâkimliğine itiraz etmenize engel olmaz (Kabahatler K. m. 17/6).