İşkence ve kötü muamele
“Kötü muamele” kanunda ayrı bir suç adı değildir; işkence (TCK m. 94), eziyet (TCK m. 96) ve kamu görevlisinin nüfuzunu kötüye kullanarak kasten yaralaması (TCK m. 86/3-d) gibi suçların ortak adıdır. Hangi suçun oluştuğu davranışın ağırlığına, süresine ve amacına göre belirlenir.
Ayrıntılı rehber: gözaltında kötü muamele gördüğünüzde atmanız gereken adımlar
Bilmeniz gerekenler
- İşkencenin cezası üç yıldan on iki yıla kadar hapistir; kadına karşı işlenirse alt sınır beş yıldır. Çocuğa, kendini savunamayacak kişiye, gebe kadına ya da görevi nedeniyle avukata veya başka bir kamu görevlisine karşı işlenirse sekiz yıldan on beş yıla kadar hapistir.
- İşkence suçunda zamanaşımı işlemez (TCK m. 94/6).
- Suç şikâyete bağlı değildir; işkenceye katılan kamu görevlisi olmayan kişiler de kamu görevlisi gibi cezalandırılır.
- En önemli delil, olaydan hemen sonra alınan adli rapordur; izler kaybolmadan muayene istenmelidir.
Sık karıştırılan
İşkence, kamu görevlisinin kasten yaralamasıyla karıştırılır. Yakalama sırasında orantısız güç kullanılması gibi tek seferlik bir şiddet genellikle nitelikli kasten yaralama olarak değerlendirilir; kişiyi acı çektirmek, aşağılamak ya da iradesini kırmak amacıyla yapılan ağır davranışlar ise işkence sayılır. Sınır somut olaya göre belirlenir.
Sık sorulan sorular
İşkence ile eziyet arasındaki fark nedir?
İşkenceyi yalnız kamu görevlisi işleyebilir; eziyeti ise herkes işleyebilir ve cezası iki yıldan beş yıla kadar hapistir (TCK m. 96/1). Aile içinde süregelen ağır kötü davranışlar çoğu zaman eziyet olarak yargılanır.
Gözaltında darp edildim, ne zamana kadar şikâyet edebilirim?
Bu suçlar şikâyete bağlı olmadığından altı aylık şikâyet süresi uygulanmaz; işkencede zamanaşımı da işlemez. Yine de izler kaybolmadan hemen adli rapor almak ve savcılığa başvurmak gerekir.
Kötü muamele için Anayasa Mahkemesine başvurabilir miyim?
Evet. Ceza soruşturması ve kanun yolları sonuç vermezse son kararın tebliğinden itibaren 30 gün içinde bireysel başvuru yapabilirsiniz; süreç bireysel başvuru rehberinde anlatılıyor.
Polisin kelepçe takması kötü muamele sayılır mı?
Kural olarak hayır. Kelepçe kaçma ya da saldırı tehlikesine karşı zorunlu ve ölçülü kullanılırsa hukuka uygundur; gereksiz yere, acı verecek ya da aşağılayacak biçimde kullanılırsa kötü muamele gündeme gelir.
Bu terim sizin dosyanızda mı geçiyor?
Tanım genel bilgi verir; sizin olayınızda ne anlama geldiğini birlikte değerlendirelim.