El koyma

El koyma bir koruma tedbiridir: eşya, dosya sürdüğü sürece devletin elinde tutulur, ama mülkiyeti sahibinden alınmaz. Telefon, bilgisayar, araç, para ve banka hesabı en sık el konulan değerlerdir. Eşya rızayla teslim edilirse buna muhafaza altına alma denir; rıza yoksa el koyma yapılır.

Ayrıntılı rehber: el konulan eşyanın nasıl geri alınacağı

Bilmeniz gerekenler

• Kararı kural olarak hâkim verir; gecikmede sakınca varsa savcı, savcıya ulaşılamıyorsa kolluk amiri yazılı emir verebilir (CMK m. 127/1).
• Hâkim kararı olmadan yapılan el koyma 24 saat içinde hâkim onayına sunulur; hâkim 48 saat içinde karar vermezse el koyma kendiliğinden kalkar (CMK m. 127/3).
• Eşyası alınan kişi hâkimden her zaman bu konuda karar verilmesini isteyebilir (CMK m. 127/4).
• Delil olarak ihtiyaç kalmayan ve müsadere edilmeyecek eşya geri verilir; ret kararına itiraz edilebilir (CMK m. 131/1).
• Taşınmaz, araç ve banka hesabına el koyma ayrı ve daha ağır şartlara bağlıdır (CMK m. 128).

En sık karşılaşılan iki durum için telefonuma el konuldu ne olur ve aracıma el konuldu, müsadere edilir mi yazılarına bakabilirsiniz.

Sık karıştırılan

El koyma geçicidir, müsadere ise kalıcıdır. Müsadere, yargılama sonunda eşyanın mülkiyetinin devlete geçmesine hükmedilmesidir (TCK m. 54-55). El konulan bir eşya dosya bitince sahibine dönebilir; müsadere edilen eşya dönmez.

Sık sorulan sorular

El koyma ile müsadere aynı şey mi?

Hayır. El koyma dosya sürerken eşyanın geçici olarak alınmasıdır ve mülkiyet sizde kalır; müsadere ise yargılama sonunda mülkiyetin kalıcı olarak devlete geçmesidir.

Banka hesabının askıya alınması ile el koyma arasındaki fark nedir?

Askıya almada banka, ödeme kuruluşu veya kripto platformu hesabı en çok 48 saat dondurur; el koymaya ise bu süre içinde hâkim, gecikmede sakınca varsa savcı karar verir (CMK m. 128/A-1, 4). Bu yol yalnız nitelikli hırsızlık, bazı nitelikli dolandırıcılık hâlleri ve banka kartının kötüye kullanılması şüphesinde uygulanır. Hesap sahibi askının kaldırılması için savcılığa başvurabilir; savcı 24 saat içinde karar verir (CMK m. 128/A-2).

Telefonuma el konuldu, içindeki verilerin kopyasını alabilir miyim?

Evet. Bilgisayar ve benzeri cihazlara el konulurken sistemdeki bütün verilerin yedeği alınır ve bu yedeğin bir kopyası size ya da avukatınıza verilir (CMK m. 134/3-4). Şifre çözülüp gerekli kopyalar alındıktan sonra cihaz gecikmeden iade edilmelidir (CMK m. 134/2); ayrıntısı telefonuma el konuldu ne olur yazısında.

El koyma kararına nasıl itiraz edilir?

Hâkim kararına, öğrendiğiniz günden itibaren iki hafta içinde kararı veren mercie verilecek bir dilekçeyle itiraz edebilirsiniz (CMK m. 268/1). Eşyası alınan kişi ayrıca hâkimden her zaman el koyma hakkında karar verilmesini isteyebilir (CMK m. 127/4).