Esastan ret

Kararda “istinaf başvurusunun esastan reddine” ifadesini görmek, üst mahkemenin dosyayı incelediği ve ilk derece mahkemesinin kararını yerinde bulduğu anlamına gelir. Mahkûmiyet kararıysa mahkûmiyet, beraat kararıysa beraat aynen kalır. Kararda “ret” kelimesi geçtiği için bazı okurlar davanın reddedildiğini düşünür; oysa reddedilen dava değil, kanun yolu başvurusudur.

Kanundaki yeri

Bölge adliye mahkemesi, ilk derece kararında usule veya esasa ilişkin hukuka aykırılık bulunmadığını, delillerde ya da işlemlerde eksiklik olmadığını ve ispat değerlendirmesinin yerinde olduğunu saptarsa istinaf başvurusunu esastan reddeder (CMK m. 280/1-a). Hükümdeki küçük hataları kendisi gidererek de esastan ret kararı verebilir; buna “düzeltilerek esastan ret” denir. Duruşma açarak inceleme yaptığında da sonuç esastan ret olabilir (CMK m. 280/2). Yargıtay ise bölge adliye mahkemesi kararını hukuka uygun bulursa temyiz isteminin esastan reddine karar verir (CMK m. 302/1).

Uygulamada ne anlama gelir

Esastan retten sonra ne olacağı, kararın temyiz edilebilir olup olmamasına bağlıdır. İlk derece mahkemesinin verdiği beş yıl veya daha az hapis cezası ya da adli para cezasına ilişkin istinaf başvurusunun esastan reddi temyiz edilemez (CMK m. 286/2-a). Üst sınırı on yıl veya daha az hapis gerektiren suçlardan verilen beraat kararına ilişkin esastan ret de kesindir (CMK m. 286/2-g). Bu hâllerde karar bölge adliye mahkemesinin kararıyla kesinleşir. Daha ağır cezalarda ya da kanunun ayrıca saydığı suçlarda temyiz yolu açıktır; süre, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftadır. Ayrıntı için temyiz süresi ne kadar yazısına bakabilirsiniz.

Örnek

Hırsızlıktan bir yıl sekiz ay hapis cezası alan sanık kararı istinafa taşır. Bölge adliye mahkemesi dosyayı inceler, delillerin yeterli ve cezanın doğru hesaplandığını görür ve istinaf başvurusunu esastan reddeder. Ceza beş yılın altında olduğu için bu karara karşı temyiz yolu yoktur; hüküm kesinleşir ve infaz için savcılığa gönderilir. Bu aşamadan sonrası kararın kesinleşmesi yazısında anlatılıyor.

Sık karıştırılan

Esastan ret, başvurunun süre geçtiği ya da karar istinaf edilemeyecek nitelikte olduğu için incelenmeden reddedilmesiyle karıştırılmamalıdır; o durumda bölge adliye mahkemesi ön inceleme sonunda başvurunun reddine karar verir (CMK m. 279/1-b) ve bu karara itiraz edilebilir. Esastan retten farklı olarak bozma kararında ise dosya yeniden yargılama için geri gönderilir.

Sık sorulan sorular

Esastan ret ile bozma arasındaki fark nedir?

Esastan retle ilk karar olduğu gibi korunur. Bozmada ise karar ortadan kalkar ve dosya yeniden yargılama yapılmak üzere ilk derece mahkemesine gönderilir.

Esastan ret kararından sonra cezaevine girmem gerekir mi?

Karar kesinleşmişse ve ceza ertelenmemiş ya da seçenek yaptırıma çevrilmemişse evet, infaz süreci başlar. Kesinleşme için temyiz yolunun kapalı olması ya da temyiz süresinin dolması gerekir.

Esastan ret kararı Yargıtay’da değişebilir mi?

Karar temyiz edilebilir türdense evet, Yargıtay bozabilir. Temyiz edilemeyen kararlarda ise olağan kanun yolu biter.

Esastan ret kararı ne zaman tebliğ edilir?

Karar gerekçesiyle birlikte taraflara tebliğ edilir; temyiz süresi bu tebliğden itibaren işler. Tebligatı takip etmeniz, süreyi kaçırmamak için önemlidir.