Basit yargılama usulü

Basit yargılama usulünde sanık mahkeme salonuna hiç çağrılmaz. Mahkeme iddianameyi taraflara gönderir, yazılı savunmayı bekler ve dosya üzerinden karar verir. Mahkûmiyet çıkarsa ceza dörtte bir oranında indirilir. Hafif suçlarda yargılamayı hızlandırmak için getirilmiştir.

Kanundaki yeri

Usul CMK 251 ve 252’de düzenlenir. Yalnız asliye ceza mahkemesi uygulayabilir; suç adli para cezası ya da üst sınırı iki yıl veya daha az hapis gerektirmelidir. Karar iddianamenin kabulünden sonra verilir; duruşma günü belirlendikten sonra artık bu usule geçilemez (CMK 251/1). İddianame sanığa, mağdura ve şikâyetçiye tebliğ edilir, beyan ve savunmaların iki hafta içinde yazılı bildirilmesi istenir (CMK 251/2). Yaş küçüklüğü ve akıl hastalığı hâllerinde, izne ya da talebe bağlı suçlarda ve kapsam dışı bir suçla birlikte işlenen suçlarda uygulanmaz (CMK 251/7-8).

Uygulamada ne anlama gelir

Tebligatta “duruşma yapılmaksızın hüküm verilebileceği” yazar. İki haftalık sürede yazılı savunma vermezseniz mahkeme dosyadaki delillerle karar verir; bu yüzden tebligatı görmezden gelmeyin. Mahkeme beraat, mahkûmiyet, erteleme, adli para cezasına çevirme ya da hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verebilir; HAGB için sanığın yazılı olarak karşı çıkmamış olması aranır (CMK 251/4). Karara karşı yol itirazdır; süresinde itiraz edilmezse karar kesinleşir (CMK 252/1). İtiraz üzerine dosya başka bir asliye ceza mahkemesine gider, duruşma açılır ve genel kurallarla yeniden yargılanırsınız. Bu mahkeme önceki kararla bağlı değildir; dörtte bir indirimi korumak zorunda da değildir (CMK 252/3). Kararın nasıl itiraz edileceğini ceza mahkemesi kararına itiraz yazısında bulabilirsiniz.

Örnek

Komşusuna mesajla hakaret ettiği iddia edilen bir kişiye iddianame ve basit yargılama tebligatı gelir. Kişi iki hafta içinde mesajların bağlamını anlatan yazılı savunmasını ve ekran görüntülerini gönderir. Mahkeme duruşma yapmadan 3 ay 10 gün hapis cezası belirler, dörtte bir indirir ve sonuç cezayı adli para cezasına çevirir. Kişi karara itiraz ederse dava duruşmalı olarak yeniden görülür.

Sık karıştırılan

Basit yargılama, seri muhakeme usulü ile karıştırılır. Seri muhakeme soruşturma evresinde savcının önerisi ve şüphelinin kabulüyle işler, ceza yarı oranında indirilir; basit yargılama ise dava açıldıktan sonra mahkemenin kararıyla uygulanır, kabul gerekmez. Ayrıntısı: seri muhakeme usulünü kabul etmeli miyim.

Sık sorulan sorular

Basit yargılama ile seri muhakeme arasındaki fark nedir?

Seri muhakemede şüphelinin kabulü gerekir ve dava açılmadan savcının önerisiyle işler; basit yargılamada kabul aranmaz, iddianame kabul edildikten sonra mahkeme karar verir. İndirim seri muhakemede yarı, basit yargılamada dörtte birdir.

Basit yargılamada verilen karara itiraz süresi ne kadar?

İki haftadır. Süre kararı öğrendiğiniz, çoğu zaman kararın size tebliğ edildiği tarihten başlar ve itiraz kararı veren mahkemeye yapılır.

Basit yargılamada duruşma talep edebilir miyim?

Doğrudan bir hakkınız yoktur, ancak savunmanızda duruşma yapılmasını isteyebilirsiniz. Mahkeme gerekli görürse hüküm verilinceye kadar her aşamada duruşma açabilir (CMK 251/6).

İtiraz edersem daha ağır ceza alabilir miyim?

Evet, alabilirsiniz. İtiraz üzerine bakan mahkeme önceki kararla bağlı değildir; sanık itirazında dörtte bir indirim de güvence altında değildir.