İmam Nikahı ve Birden Çok Evlilik Suç mu? TCK 230
İmam nikahı ve birden çok evlilik suç mu? 2015 iptali, ikinci resmî nikâhın cezası, çocukla dinî nikâh, din görevlisi, miras ve nafaka sonuçları tabloyla.
İmam nikahı ve birden çok evlilik suç mu sorusunun cevabı, nikâhın türüne ve tarafların kaç yaşında olduğuna bağlıdır. Resmî nikâh olmadan yalnızca imam nikâhı kıydırmak, 2015’te Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararından beri tek başına suç değildir. Buna karşılık evli bir kişinin nüfus müdürlüğünde ya da belediyede ikinci kez resmî evlenme işlemi yaptırması bugün de TCK 230’a göre hapis cezası gerektirir. Asıl ağır tablo ise imam nikâhının bir çocukla kıyıldığı dosyalarda ortaya çıkar; orada konu evlilik değil, çocuğun cinsel istismarıdır.
Resmî Nikâh Olmadan İmam Nikâhı Kıydırmak Neden Artık Suç Değil?
Resmî nikâh olmadan imam nikâhı kıydırmak, Anayasa Mahkemesi’nin 27 Mayıs 2015 tarihli iptal kararı Haziran 2015’te Resmî Gazete’de yayımlandığından beri suç değildir. Eskiden TCK 230’un beşinci fıkrası resmî nikâhsız dinî töreni, altıncı fıkrası ise bu töreni yapan din görevlisini cezalandırıyordu.
İptal kararından sonra kanunda bu iki fıkranın yerine yeni bir düzenleme yapılmadı. Bu nedenle iptalden önce başlamış davalar da lehe kanun ilkesine göre sanık lehine sonuçlandı. Yargıtay, 2013’te imam nikâhı kıydıran sanık hakkındaki beraat kararını, fiilin iptal kararıyla suç olmaktan çıktığı gerekçesiyle onadı. Aynı gerekçeyle, iptalden önce verilmiş imam nikâhı mahkûmiyetleri de artık tekerrüre esas alınmıyor.
Medeni Kanun ise kuralı korudu: TMK 143/2’ye göre aile cüzdanı gösterilmeden evlenmenin dinî töreni yapılamaz ve 143/3’e göre evliliğin geçerliliği dinî törene bağlı değildir. Bu kuralın bugün bir ceza yaptırımı yoktur; ama imam nikâhı hukuken evlilik doğurmaz. İl ve ilçe müftülüklerinin 2017’den beri kıydığı nikâh ise imam nikâhı değil, evlendirme memurunun yaptığı resmî nikâhtır.
| Durum | Dayanak | Suç mu | Ceza |
|---|---|---|---|
| Bekâr iki yetişkinin yalnız imam nikâhı kıydırması | TCK 230 beşinci fıkra (iptal) | Hayır | Yok |
| İmam nikâhını kıyan din görevlisi (yetişkinler) | TCK 230 altıncı fıkra (iptal) | Hayır | Yok |
| Evli kişinin başkasıyla imam nikâhı kıydırması | TCK 230/1 (resmî işlem yok) | Kural olarak hayır | Yok; boşanma ve tazminat sonucu doğar |
| Evli kişinin ikinci kez resmî evlenme işlemi yaptırması | TCK 230/1 | Evet | 6 ay – 2 yıl hapis |
| Evli olduğunu bildiği biriyle resmî evlenen bekâr kişi | TCK 230/2 | Evet | 6 ay – 2 yıl hapis |
| Gerçek kimliğini saklayarak evlenmek | TCK 230/3 | Evet | 3 ay – 1 yıl hapis |
| 15 yaşından küçük çocukla imam nikâhı ve birliktelik | TCK 103 | Evet, ağır | En az 8 yıl, cinsel ilişki varsa en az 16 yıl |
| 15-18 yaş arası çocukla rızaya dayalı birliktelik | TCK 104/1 | Evet, şikâyete bağlı | 2 – 5 yıl hapis |
Evliyken İkinci Kez Resmî Nikâh Kıymanın Cezası Ne?
Evliyken başkasıyla resmî evlenme işlemi yaptıran kişi 6 aydan 2 yıla kadar hapis cezası alır. Suçun temel hâli kanunda şöyle yazılıdır:
TCK 230/1: (1) Evli olmasına rağmen, başkasıyla evlenme işlemi yaptıran kişi, altı aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
Kanun metinleri https://mevzuat.gov.tr/ adresinden alınmaktadır.
Kanunun kullandığı “evlenme işlemi” ifadesi, evlendirme memuru önünde yapılan resmî evlenmeyi anlatır. Evlendirme memuru nikâhtan önce nüfus kaydını kontrol ettiği için Türkiye’de ikinci resmî evlilik nadirdir; bu suç daha çok sahte kimlikle ya da yabancı ülkede yapılan evlilikle gündeme gelir. Kendisi bekâr olduğu hâlde evli olduğunu bildiği biriyle resmî evlenen kişi de aynı cezayı alır:
TCK 230/2: (2) Kendisi evli olmamakla birlikte, evli olduğunu bildiği bir kimse ile evlilik işlemi yaptıran kişi de yukarıdaki fıkra hükmüne göre cezalandırılır.
Bu suç şikâyete bağlı değildir ve uzlaştırma kapsamında da değildir; savcı öğrendiği anda soruşturma başlatır. Üst sınır 2 yıl olduğu için tutuklama yasağı kapsamına girer ve sonuç cezada hükmün açıklanmasının geri bırakılması veya erteleme mümkündür. İkinci evlilik ayrıca hukuken geçersizdir: TMK 145/1’e göre eşlerden birinin evlenme sırasında evli bulunması mutlak butlan sebebidir ve bu davayı Cumhuriyet savcısı re’sen açar (TMK 146/1).
Zamanaşımı da bu suçta farklı işler. TCK 230/4’e göre dava zamanaşımı, evliliğin iptali kararının kesinleştiği tarihten başlar; yani ikinci evlilik yıllarca gizli kalsa bile süre işlememiş olabilir. Zamanaşımı süresi TCK 66/1-e’ye göre 8 yıldır.
Yurt dışında ikinci kez resmî evlenmek
Türk vatandaşının yabancı ülkede resmî olarak ikinci kez evlenmesi de suç tartışması doğurur. TCK 230’un alt sınırı 1 yılın altında olduğu için Türkiye’de yargılama, zarar görenin veya yabancı hükümetin şikâyetine bağlıdır; şikâyet vatandaşın Türkiye’ye girdiği tarihten itibaren 6 ay içinde yapılmalıdır (TCK 11/2). Bu dosyalar her ülkenin evlilik kaydına göre ayrı incelenmelidir.
Somut olayınızı birlikte değerlendirelim
Her dosya kendi ayrıntısında saklıdır; genel bilgi sizin olayınızın yerini tutmaz.
Evliyken İmam Nikâhıyla İkinci Eş Almak Suç mu?
Hayır, evli bir kişinin başkasıyla yalnızca imam nikâhı kıydırması TCK 230/1’deki suçu oluşturmaz, çünkü ortada resmî bir evlenme işlemi yoktur. Bu fiili ayrıca cezalandıran beşinci fıkra da iptal edildi.
Ceza yoktur, ama hukuki sonuç ağırdır. Resmî eşin, başka biriyle imam nikâhı kıyıp birlikte yaşayan eşine karşı boşanma davası açma hakkı doğar; zina hâlinde TCK değil TMK 161 uygulanır ve dava hakkı öğrenmeden itibaren 6 ay, her hâlde zinanın üzerinden 5 yıl içinde kullanılmalıdır (TMK 161/2). Kusur, boşanma davasında nafaka ve tazminatı doğrudan etkiler. Aldatmanın ceza ve hukuk sonuçlarını aldatma suç mu yazısında ayrıntılı anlattım.
Dikkat: İkinci eşe “resmî nikâhı da yapacağız” denilip nüfus kaydı, imza ya da belge üzerinde oynanması işin rengini değiştirir. Kimlik saklanarak resmî evlenme 230/3’teki suçu, belgede sahtecilik ise ayrıca resmi belgede sahtecilik suçunu gündeme getirir.
Hileli Evlenme: Kimliğini Saklayarak Evlenmek
Gerçek kimliğini saklayarak bir başkasıyla evlenme işlemi yaptıran kişi 3 aydan 1 yıla kadar hapis cezası alır (TCK 230/3). Suç, karşı tarafın kimin evlendiğini bilmeden resmî nikâha razı olmasıyla oluşur.
Uygulamada bu suç başkasının kimliğiyle ya da sahte bir kimlikle nikâh kıyılan, çoğu zaman yabancı uyruklu bir tarafın bulunduğu dosyalarda görülür. Kimlik belgesinde sahtecilik yapılmışsa ayrıca resmi belgede sahtecilik suçu oluşur ve ceza toplamı ciddi biçimde artar. Evlenen kişi kimliğini değil yalnızca geçmişini, mesleğini ya da maddi durumunu sakladıysa bu suç oluşmaz; o durumda evliliğin iptali için hukuk yolu konuşulur.
Karşı tarafı evlilik vaadiyle kandırıp para almak da bambaşka bir suçtur. Evlilik vaadiyle kurulan ilişkinin ne zaman suç olduğunu evlilik vaadiyle cinsel ilişki yazısında yaşa ve rızaya göre ayrı ayrı anlattım.
Çocukla İmam Nikâhı Kıyılırsa Hangi Suç Oluşur?
15 yaşından küçük çocukla imam nikâhı kıyılıp birlikte yaşanması, TCK 103’e göre en az 8 yıl hapis gerektiren çocuğun cinsel istismarıdır. Vücuda organ sokulması varsa ceza en az 16 yıldır; mağdur 12 yaşından küçükse alt sınırlar 10 ve 18 yıla çıkar (TCK 103/1, 103/2). İmam nikâhı bu suçu hafifletmez; dosyada çoğu zaman suçun delili olarak yer alır.
Türk hukukunda kimse 17 yaşını doldurmadan evlenemez (TMK 124/1); hâkim olağanüstü durumda ve pek önemli bir sebeple 16 yaşını doldurmuş kişinin evlenmesine izin verebilir (TMK 124/2). Bu yaşın altındaki “evlilikler” resmî olarak kıyılamadığı için hemen her zaman imam nikâhıyla yapılır. 15 ile 18 yaş arasındaki çocukla cebir, tehdit veya hile olmadan kurulan cinsel ilişki TCK 104/1’e göre şikâyet üzerine 2 ile 5 yıl hapis gerektirir; aralarında evlenme yasağı bulunan kişiler bakımından şikâyet aranmaz ve ceza 10 ile 15 yıldır (104/2). Yaş farkının ve rızanın dosyayı nasıl etkilediğini reşit olmayanla cinsel ilişki yazısında, 15 yaş altındaki çocuklara karşı suçu ise çocuğun cinsel istismarı cezası yazısında anlattım.
Bu dosyalarda yaş tespiti çoğu zaman davanın kaderini belirler. Yargıtay, dinî törenle başlayan bir birliktelikte imam nikâhı mahkûmiyetini iptal kararı nedeniyle bozarken, cinsel istismar mahkûmiyetini de mağdurenin gerçek yaşı bilimsel olarak saptanmadan ve sanığın yaşı bilmediği savunması tartışılmadan kurulduğu için bozdu. Nüfusa geç yazdırılan çocuklarda kemik yaşı raporu ve doğumun resmî bir kurumda olup olmadığı bu yüzden mutlaka araştırılır.
Aile ve nikâhı kıyan kişi de yargılanır mı?
Evet, gündeme gelebilir. Çocuğu evlendiren anne baba ya da nikâhı kıyan kişi hakkında, istismara yardım etme (TCK 39/2) ve çocuk zorla tutulmuşsa kişiyi hürriyetinden yoksun kılma iddiasıyla dava açılabilir. Sonuç, çocuğun yaşına ve iradesine göre değişir. Yargıtay, 15 yaşını tamamladığı kabul edilen ve birlikte yaşamaya kendi rızasıyla razı olan bir mağdurla ilgili dosyada, aileler hakkında hürriyetten yoksun kılmadan beraat ve reşit olmayanla cinsel ilişkiden şikâyet yokluğu nedeniyle düşme kararlarını yerinde buldu. 15 yaşın altındaki bir çocukta ise rıza hukuken geçerli sayılmaz ve dosya tamamen başka bir yöne gider.
Dikkat: Mağdur çocukla sonradan resmî nikâh kıyılması TCK 103’teki davayı düşürmez; kanunda böyle bir hüküm yoktur. Çocuğa yönelik böyle bir durumu öğrendiyseniz çocuk istismarı ihbarı yazısındaki yolları izleyin.
İmam Nikâhını Kıyan Din Görevlisinin Sorumluluğu
İki yetişkinin resmî nikâhı olmadan imam nikâhını kıyan din görevlisi, TCK 230’un altıncı fıkrasının 2015’te iptal edilmesinden beri ceza almaz. TMK 143/2’deki “aile cüzdanı gösterilmeden dinî tören yapılamaz” kuralı yürürlüktedir, ama ihlalinin bir ceza karşılığı kalmadı.
Durum, nikâhı kıyılan taraflardan biri çocuksa değişir. Din görevlisinin tarafın yaşını bildiği ya da açıkça görebildiği hâllerde, nikâhın birlikteliği kolaylaştırdığı iddiasıyla istismara yardım tartışması açılabilir. Sorumluluk, din görevlisinin bilgisine ve olaydaki rolüne göre somut dosyada değerlendirilir; her nikâh kıyan kişinin otomatik olarak cezalandırılacağını söylemek doğru olmaz. Tarafları tanımadan nikâh kıyan bir din görevlisinin en azından kimlik ve yaş sorması, kendi riskini azaltmanın da yoludur.
Resmî Nikâhsız Birlikteliğin Miras, Nafaka ve Çocuk Sonuçları
Yalnızca imam nikâhıyla yaşayan kişi yasal mirasçı olmaz, boşanmaya bağlı nafaka ve tazminat isteyemez; çünkü hukuken evli değildir. TMK 499’daki eşin yasal miras payı ve TMK 506’daki saklı payı yalnızca resmî eşe aittir.
Birlikte yaşanan kişiye mal bırakmak isteyen, vasiyetname yapabilir; ama altsoy, ana baba veya resmî eş gibi saklı paylı mirasçılar varsa ancak saklı payların dışında kalan kısımda tasarruf edebilir (TMK 505/1). Birliktelik süresince edinilen mallar için mal rejimi kuralları uygulanmaz; kimin parasıyla ne alındığını ispat etmek gerekir. Bu yüzden ortak alınan ev veya araçta tapu ve ödeme belgelerinin kimin adına olduğu çok önemlidir.
Çocuk açısından durum farklıdır. Çocuk ile ana arasındaki soybağı doğumla kurulur; baba ile soybağı ise babanın tanımasıyla ya da babalık davasıyla kurulur (TMK 282/1, 295/1, 301/1). Ana ve baba evli değilse velayet anaya aittir (TMK 337/1). Soybağı kurulan çocuk babasına mirasçı olur ve nafaka isteyebilir. Resmî nikâh olmasa da şiddete uğrayan kadın 6284 sayılı Kanun’daki korumadan yararlanır; bunun yolunu koruma kararı nasıl alınır yazısında anlattım.
Yaşanmış Olaydan
Bir müvekkilim, eşinin kendisini ikinci bir kadınla “evlenmek” ile suçlayıp savcılığa birden çok evlilik suçundan şikâyette bulunduğunu söyleyerek geldi. Resmî eşinden yıllardır ayrı yaşıyordu ve başka bir kadınla köyde imam nikâhı kıydırmış, birlikte oturuyorlardı. Şikâyet dilekçesinde düğün fotoğrafları ve imam nikâhında bulunan tanıkların isimleri vardı. İlk iş nüfus kaydını çıkardık: ikinci bir resmî evlilik kaydı yoktu.
Savcılık ifadesinde müvekkilim imam nikâhını inkâr etmedi; biz de dilekçemizde ortada resmî bir evlenme işlemi bulunmadığını ve resmî nikâhsız dinî tören fıkrasının 2015’te iptal edildiğini anlattık. İkinci kadının da 18 yaşından büyük olduğunu nüfus kaydıyla gösterdik. Savcılık kovuşturmaya yer olmadığına karar verdi; eşin itirazı da reddedildi.
Ceza dosyası kapandı, ama hikâye bitmedi. Aynı fotoğraflar ve tanıklar boşanma davasında müvekkilimin kusurunun delili oldu ve aleyhine tazminata hükmedildi. Yetişkinler arasındaki imam nikâhında ceza yoktur, ama bu hukuki sonuçların da bittiği anlamına gelmez.
Yargıtay Kararları
Yargıtay 6. Ceza Dairesi, 20.05.2024 tarihli, 2023/4341 E., 2024/6340 K.
Sanık, 2013 yılında katılanla resmî nikâh olmadan imam nikâhı kıydırdığı için birden çok evlilik, hileli evlenme ve dinsel tören suçundan yargılanmış, yerel mahkeme beraat kararı vermişti. Yargıtay, Anayasa Mahkemesi kararıyla TCK 230’un beşinci ve altıncı fıkraları iptal edildiği için eylemin suç olmaktan çıktığını belirterek beraat kararını onadı; aynı dosyadaki tehdit ve iftira suçlamaları ise zamanaşımı nedeniyle düştü. Resmî nikâhsız imam nikâhı bugün tek başına ceza gerektirmez.
… Katılan … ve sanık …’ın ikrarlarından anlaşılacağı üzere 2013 senesinde aralarında imam nikahı yaptırdıkları görülmüş …
… Sanığın üzerine atılı eylemin iptal kararı ile suç olmaktan çıkarılması karşısında sanık hakkında verilen beraat kararının usul ve yasaya uygun olduğu anlaşılmakla katılan vekilinin temyiz sebepleri yerinde görülmemiştir. …
Yargıtay 9. Ceza Dairesi, 20.11.2023 tarihli, 2021/9012 E., 2023/7514 K.
Aileler arasındaki başlık parası anlaşmazlığının ardından kayden 13 yaşındaki bir kız çocuğu ile 15-18 yaş aralığındaki bir erkek çocuk arasında dinî tören yapılmış ve birlikte yaşamaya başlanmıştı. Çocuk ağır ceza mahkemesi erkek çocuğu hem nitelikli cinsel istismardan hem de resmî nikâhsız dinî törenden mahkûm etmişti. Yargıtay dinî tören mahkûmiyetini fıkranın iptali nedeniyle bozdu; cinsel istismar mahkûmiyetini de mağdurenin gerçek yaşı bilimsel olarak saptanmadan ve sanığın yaşı bilmediği yönündeki savunması hata hükümleri bakımından tartışılmadan kurulduğu için bozdu. Bozma beraat anlamına gelmez; dosya bu araştırmalar için yerel mahkemeye döndü.
… sanığın hukuki durumunun yeniden değerlendirilmesinde zorunluluk bulunması karşısında kurulan hükümde hukuka aykırılık bulunmuştur. …
… mağdurenin on beş yaşını bitirmediğinin belirlenmesi veya resmî kurumda doğduğunun tespiti halinde ise; suça sürüklenen çocuğun cinsel ilişki sırasında mağdurenin on beş yaşından küçük olduğunu bilmediği yönündeki savunması ile tüm dosya içeriği nazara alınarak olayda 5237 sayılı Kanun’un 30 uncu maddesinde düzenlenen hata hükümlerinin uygulanma koşullarının bulunup bulunmadığının tartışılmasından sonra karar verilmesi gerekirken eksik araştırma ve yetersiz gerekçe ile yazılı şekilde mahkûmiyet hükmü kurulması hukuka aykırı bulunmuştur. …
Yargıtay 8. Ceza Dairesi, 24.12.2025 tarihli, 2025/7451 E., 2025/11251 K.
Suriyeli bir kız çocuğu ile bir erkek dinî nikâhla birlikte yaşamaya başlamış, iki çocukları olmuştu; erkek ile iki ailenin anne babası, birlikteliğe yardım ettikleri iddiasıyla kişiyi hürriyetinden yoksun kılma ve çocuğun cinsel istismarından yargılandı. Nüfus kaydı ile adli tıp raporu çeliştiği için şüphe sanık lehine yorumlandı ve mağdurun birlikteliğin başladığı tarihte 15 yaşını tamamladığı kabul edildi. Yargıtay, mağdurun birlikte yaşamaya rızasının geçerli olduğunu, hürriyetten yoksun kılmadan beraat ve eylemin reşit olmayanla cinsel ilişki sayılarak şikâyet yokluğundan düşme kararlarının isabetli olduğunu belirterek hükmü onadı. Mağdurun yaşı, aynı olayı ağır cezalı istismardan şikâyete bağlı bir suça çevirebilir.
… mağdurun sanık ….. ile birlikte yaşama hususundaki rızasının hukuken geçerli olup sanıklara atılı kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunun yasal unsurları oluşmadığından bu suçtan beraatlerine; cinsel birliktelik açısından eylemin reşit olmayan ile cinsel ilişki suçuna uyup sanıklar hakkında açılan kamu davalarının şikayet yokluğu nedeniyle düşmesine karar verilmesi isabetli olduğundan Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararlarda hukuka aykırılık bulunmamıştır. …
Sık Sorulan Sorular
İmam nikahı ve birden çok evlilik suç mu, hangisi ceza gerektirir?
Yetişkinler arasında yalnız imam nikâhı 2015’ten beri suç değildir. Evliyken ikinci kez resmî evlenmek ise TCK 230/1’e göre 6 aydan 2 yıla kadar hapis gerektirir.
İmam nikâhlı eş mirasçı olur mu?
Hayır, yasal mirasçı yalnız resmî eştir. İmam nikâhlı eşe ancak vasiyetnameyle ve saklı payları aşmamak kaydıyla mal bırakılabilir.
İmam nikâhlı eşten ayrılınca nafaka alınır mı?
Boşanmaya bağlı yoksulluk nafakası resmî evlilik ister, imam nikâhında alınmaz. Ortak çocuk varsa soybağı kurulduktan sonra çocuk için nafaka istenebilir.
Resmî nikâh olmadan imam nikâhı kıyan imam ceza alır mı?
Yetişkinler arasındaki nikâhta hayır; din görevlisini cezalandıran fıkra iptal edildi. Taraflardan biri çocuksa din görevlisinin rolü ayrıca değerlendirilebilir.
Evli olduğunu saklayan biriyle imam nikâhı kıydım, şikâyet edebilir miyim?
Resmî evlenme işlemi yapılmadıysa TCK 230 uygulanmaz. Ancak bu süreçte para alındıysa ya da belge kullanıldıysa dolandırıcılık veya sahtecilik gibi başka suçlar gündeme gelebilir.
Birden çok evlilik suçu HAGB alır mı?
Evet, sonuç ceza 2 yılı geçmediği ve diğer şartlar bulunduğu sürece hükmün açıklanmasının geri bırakılması mümkündür. Erteleme de aynı sınırda değerlendirilir.
