Reşit Olmayanla Cinsel İlişki Suçu: Ne Olacak, Ne Yapmalı

15 Yaşını Doldurmuş Çocukla İlişki: Kanun Bu Fiili Neden Ayrı Tutuyor

Türk ceza hukuku çocukları yaş gruplarına ayırarak korur. 15 yaşını doldurmamış çocuğun cinsel konularda geçerli bir rıza vermesi hukuken mümkün değildir. Bu yaş grubunda ilişki, rıza olsa bile doğrudan çocuğun cinsel istismarı sayılır ve cezası yıllarla ölçülür.

15 yaşını bitirmiş çocuk için kanun daha farklı bir yaklaşım benimser. Bu çocuğun algılama yeteneğinin kısmen geliştiği kabul edilir; rızası fiili suç olmaktan çıkarmaz ama ceza çok daha düşük tutulur.

TCK 104/1: (1) Cebir, tehdit ve hile olmaksızın, onbeş yaşını bitirmiş olan çocukla cinsel ilişkide bulunan kişi, şikayet üzerine, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

DİKKAT: Kanun metinleri https://mevzuat.gov.tr/ adresinden alınmaktadır.

Bu fıkranın üç şartı var. İlişkide cebir, tehdit veya hile bulunmayacak. Mağdur 15 yaşını bitirmiş, 18 yaşını doldurmamış olacak. Ve şikayet edilecek. Üçünden biri eksikse tablo tamamen değişir; ya suç oluşmaz ya da çok daha ağır bir maddeye geçilir.

Şikayet Olmadan Dosya Yürümez, Ama Her Halde Değil

TCK 104/1’deki temel hal şikayete bağlıdır. Savcı olayı duyduğu için resen soruşturma başlatamaz; şikayet hakkı olan kişinin başvurusu şarttır. Mağdur 18 yaşından küçük olduğu için şikayet hakkını genellikle veli veya vasi kullanır. Pratikte dosyaların büyük bölümü, ailenin durumu öğrenip karakola gitmesiyle açılır.

Şikayet süresi de sınırlıdır. TCK 73/1’e göre yetkili kişi altı ay içinde şikayette bulunmazsa artık soruşturma ve kovuşturma yapılamaz.

TCK 73/2: (2) Zamanaşımı süresini geçmemek koşuluyla bu süre, şikayet hakkı olan kişinin fiili ve failin kim olduğunu bildiği veya öğrendiği günden başlar. Ancak, soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı olan hakaret suçu bakımından şikâyet süresi, her ne suretle olursa olsun fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren iki yılı geçemez.

Süre, fiilin işlendiği günden değil, şikayet hakkı olanın fiili ve faili öğrendiği günden başlar. Aile olayı aylar sonra öğrenmişse altı ay o tarihten sayılır. Bu yüzden “üzerinden bir yıl geçti, bir şey olmaz” düşüncesi çoğu zaman yanlış çıkar.

Şikayete bağlı olmayan iki hal var. Suç, mağdurla arasında evlenme yasağı bulunan kişi tarafından işlenmişse şikayet aranmaz.

TCK 104/2: (2) Suçun mağdur ile arasında evlenme yasağı bulunan kişi tarafından işlenmesi hâlinde, şikâyet aranmaksızın, on yıldan on beş yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.

TCK 104/3’e göre, evlat edinme öncesi bakımı üstlenen kişi veya koruyucu aile ilişkisi çerçevesinde koruma ve gözetim yükümlülüğü olan kişi tarafından işlenirse de şikayet aranmaz; ceza ikinci fıkraya göre verilir. Bu iki halde ailenin vazgeçmesi dosyayı kapatmaz.

Aradaki Yaş Farkı Büyükse Dosyanın Seyri Değişebilir

Kanun metninde fail için bir yaş sınırı yazmaz. 104. madde, ilişkiye giren kişinin 19 veya 45 yaşında olması arasında lafzen ayrım yapmaz. Ama bu, yaş farkının hiç önemi yok demek değildir.

Yaş farkı iki noktada karşınıza çıkar. Birincisi, cezanın alt ve üst sınır arasında nerede belirleneceğidir. İki yıl ile beş yıl arasındaki takdiri mahkeme kullanır; failin mağdura göre çok büyük olması, ilişkinin kurulma biçimi ve mağdur üzerindeki etkisi cezayı üst sınıra doğru iter. Akran ilişkisi görünümündeki dosyalarda ise mahkemeler genellikle alt sınıra yakın ceza verir.

İkincisi daha kritiktir. Aradaki yaş ve konum farkı büyükse savcı olayı salt rızaya dayalı bir ilişki olarak görmeyebilir. Failin mağdur üzerinde kurduğu etki hile veya manevi baskı olarak değerlendirilirse iddianame 104. maddeden değil, cinsel istismar hükümlerinden düzenlenir. Ben dosyalarda en çok bu geçişin tartışıldığını görüyorum.

‘Yaşını Bilmiyordum, Reşit Görünüyordu’ Savunması Nereye Kadar Dinlenir

Bu savunmayı hemen her dosyada duyuyorum. Hukuken tamamen dayanaksız değildir; mağdurun yaşı konusundaki hata, kastı etkileyen bir husustur. Ama pratikte kabul görmesi kolay olmaz. Mahkeme sizin beyanınıza değil, dosyadaki somut verilere bakar.

Neye bakılır? Tanışma biçimi, ne kadar süredir görüştüğünüz, mesaj ve sosyal medya yazışmaları, ortak arkadaş çevresi, mağdurun okula devam edip etmediği. Mağdur size lise öğrencisi olduğunu söylemişse ya da yazışmalarda okuldan, sınavdan bahsedilmişse savunma çöker. Buna karşılık mağdur kimliğinde yaşını büyük göstermiş, sosyal medyada 20 yaşında görünüyorsa ve tanışma bu zeminde olmuşsa savunmanın ağırlığı artar.

Asıl kritik ayrım şurada. Mağdur 15 yaşını doldurmuşsa hata tartışması cezayı azaltmaya değil, kastın varlığına yöneliktir. Mağdur 15 yaşından küçükse ve siz onu 16-17 sandığınızı söylüyorsanız, bu beyan kabul edilirse dosya istismar suçundan 104. maddeye dönebilir. Aradaki fark on altı yıl ile iki yıl arasındaki farktır; bu yüzden savunmayı ilk ifadeden itibaren tutarlı kurmak gerekir.

Karakoldan Savcılığa: İlk 48 Saatte Ne Oluyor, Tutuklanır mısınız

Şikayet dilekçesi verildikten sonra süreç genellikle şöyle işler. Kolluk önce mağduru dinler, ardından sizi ifadeye çağırır ya da yakalama kararıyla getirir. Aynı gün içinde adli tıp veya hastane raporu istenir, telefonlara el konabilir. Karakoldaki ifadeniz dosyanın omurgasını oluşturur; sonradan değiştirmek çok zordur.

Şüpheli sıfatıyla ifade verirken müdafi (savunmanızı yapan avukat) talep etme hakkınız var. Bu hakkı kullanın. Ben karakol ifadesi avukatsız alınmış onlarca dosyada, sırf o ifadedeki bir cümle yüzünden kaybedilen savunma imkanı gördüm. Susma hakkınız da vardır ve bu hakkı kullanmak aleyhinize yorumlanamaz.

Tutuklama meselesine gelince. CMK 100/1’e göre tutuklama için kuvvetli suç şüphesini gösteren somut deliller ve bir tutuklama nedeni gerekir. Tutuklama nedenleri CMK 100/2’de sayılır: kaçma şüphesi uyandıran somut olgular, delilleri karartma girişimi ya da mağdur ve tanıklar üzerinde baskı kurma çabası. TCK 104/1 kapsamındaki dosyalarda, sabit ikametgahı olan ve mağdurla teması kesen şüpheliler için sulh ceza hakimlikleri çoğunlukla tutuklama yerine adli kontrol yolunu seçer.

CMK 109/1: (1) Bir suç sebebiyle yürütülen soruşturmada, 100 üncü maddede belirtilen tutuklama sebeplerinin varlığı halinde, şüphelinin tutuklanması yerine adlî kontrol altına alınmasına karar verilebilir.

Bu dosyalarda en sık uygulanan yükümlülük, mağdura yaklaşmama ve belirli yerlere gitmeme kararıdır.

CMK 109/3-l: Belirlenen yer veya bölgelere gitmemek.

Yurt dışı yasağı ve karakola imza yükümlülüğü de sık verilir. Dikkat: Adli kontrol kararına uymazsanız, özellikle mağdurla yeniden iletişime geçerseniz karar tutuklamaya çevrilir. “Konuşup halledelim” düşüncesiyle mağduru aramak, gördüğüm en yaygın ve en pahalı hatadır.

Dosya Neyin Üzerine Kuruluyor: Doktor Raporu, Mesajlar, Aile Beyanı

Bu suçun ispatında tek başına belirleyici olan tek bir delil yoktur. Savcı birden çok kaynağı birleştirerek sonuca varır. En başta mağdurun beyanı gelir; mağdur çocuk olduğu için ifadesi çoğunlukla Adli Görüşme Odası’nda, uzman eşliğinde alınır ve kayda geçirilir.

İkinci ayak sağlık raporudur. Adli tıp raporu ilişkinin varlığını, varsa cebir izlerini ve mağdurun ruhsal durumunu değerlendirir. Rapor cebir bulgusu göstermiyorsa bu, 104. madde lehine güçlü bir veridir; çünkü ayrım tam olarak zorlamanın bulunup bulunmadığında düğümlenir.

Üçüncüsü dijital delillerdir. WhatsApp yazışmaları, Instagram mesajları, arama kayıtları, konum verileri. Bu kayıtlar hem ilişkinin rızaya dayalı olduğunu hem de yaş bilgisinin ne zaman öğrenildiğini gösterebilir. Mesajları silmeyin; silme işlemi hem tespit edilir hem de delil karartma sayılıp tutuklama sebebine dönüşür. Lehinize olan yazışmaların ekran görüntülerini alıp avukatınıza teslim edin.

Ailenin beyanı ise çoğu zaman olayın nasıl öğrenildiğine ilişkindir. Ailenin doğrudan tanıklığı yoktur ama şikayetin zamanlaması, TCK 73’teki altı aylık sürenin hesabı bakımından önem taşır. Şikayetin süresinde olup olmadığını mutlaka kontrol ettirin.

Reşit Olmayanla Cinsel İlişki Cezası Çıkarsa: Erteleme, HAGB ve Sicilinizde Kalanlar

TCK 104/1’in alt sınırı iki yıl hapistir. Mahkeme alt sınırdan ceza verir ve indirim sebebi uygularsa sonuç ceza iki yılın altına inebilir. Bu eşik önemlidir, çünkü hem hükmün açıklanmasının geri bırakılması hem de erteleme kurumları belli ceza miktarlarına bağlıdır.

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (mahkumiyetin belli bir süre askıda tutulması ve o süre temiz geçerse davanın düşmesi), CMK 231/5’e göre hükmolunan ceza iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezası ise mümkündür.

CMK 231/6: (6) Hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilmesi için;

• a) Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış bulunması,
• b) Mahkemece, sanığın kişilik özellikleri ile duruşmadaki tutum ve davranışları göz önünde bulundurularak yeniden suç işlemeyeceği hususunda kanaate varılması,
• c) Suçun işlenmesiyle mağdurun veya kamunun uğradığı zararın; aynen iade, suçtan önceki hâle getirme veya tazmin suretiyle tamamen giderilmesi, gerekir.

Denetim süresini kasten yeni suç işlemeden ve yükümlülüklere uyarak geçirirseniz CMK 231/10 uyarınca hüküm ortadan kaldırılır ve davanın düşmesine karar verilir. Aksi halde mahkeme hükmü açıklar.

Erteleme ise TCK 51’de düzenlenir. Şartlardan biri, daha önce kasıtlı bir suçtan üç aydan fazla hapis cezasına mahkum edilmemiş olmaktır. İkincisi, yargılama sürecinde gösterilen pişmanlık nedeniyle mahkemede tekrar suç işlenmeyeceği kanaatinin oluşmasıdır. Cezası ertelenen hükümlü için TCK 51/3 uyarınca bir denetim süresi belirlenir.

Mahkumiyetin sicil dışında da sonuçları olur. TCK 53/1, kasten işlenen suçtan hapis cezasına mahkumiyetin kanuni sonucu olarak kamu görevi üstlenme, velayet hakkı, dernek veya şirket yöneticiliği gibi bazı hakların kullanılmasını yasaklar. Cezanız ertelenirse kendi altsoyunuz üzerindeki velayet yönünden bu yoksunluk uygulanmaz.

Yaşanmış Olaydan

Bir akşam saatinde annesiyle birlikte ofise gelen 20 yaşında bir genç vardı. Ertesi sabah karakolda ifadeye çağrılmıştı. Bir yıla yakın süredir 17 yaşındaki kız arkadaşıyla birlikteydi, ilişkilerini kimse bilmiyordu. Kızın annesi telefonundaki mesajları görünce doğruca karakola gitmiş ve şikayetçi olmuştu. Genç, “biz seviyoruz, o da istiyor, nasıl suç olur” diye tekrarlayıp duruyordu.

İlk yaptığım şey, ilişkinin başladığı tarihi gün gün çıkarmak oldu. Kızın 15 yaşını doldurduğu tarih ilişkinin başladığı tarihten önceydi; bu, dosyanın istismar maddesine kaymasını baştan engelledi. Sonra müvekkile mesajları silmemesini, kız arkadaşını hiçbir şekilde aramamasını, ailenin hiçbir ferdiyle temas kurmamasını söyledim. Ertesi sabah ifadeye birlikte girdik. İfadede zorlama olmadığını, ilişkinin karşılıklı olduğunu, kızın yaşını bildiğini açıkça söyledi; savunmayı gerçeğin üstüne kurduk, uydurmaya kalkışmadık.

Savcılık sevk etti, sulh ceza hakimliği tutuklama yerine adli kontrol verdi: yurt dışına çıkış yasağı ve mağdura yaklaşmama. Dava açıldı. Yargılama sürerken mağdur 18’ini doldurdu ve duruşmada kendi iradesiyle şikayetinden vazgeçtiğini beyan etti. Suç şikayete bağlı olduğu için mahkeme davanın düşmesine karar verdi. Buradaki asıl kazanç şikayetin geri çekilmesi değildi; müvekkilin bir yıl boyunca hiçbir yanlış hamle yapmaması, tutuklanmadan süreci geçirmesiydi.