Hakarete Uğradım Nasıl Şikayet Ederim? Süre ve Adımlar

Hakarete Uğradım Nasıl Şikayet Ederim: Üç Yol

Hakaret şikayeti savcılığa dilekçeyle, karakola sözlü olarak ya da UYAP Vatandaş Portal üzerinden yapılır; üçü de aynı hukuki sonucu doğurur (CMK 158/1). Fark, ne kadar hızlı kayda geçtiği ve delillerinizi ne kadar rahat ekleyebildiğinizdir.

Hakaretin yapıldığı yerin savcılığına gitmeniz şart değildir. Başka bir şehirdeki savcılığa ya da en yakın karakola yaptığınız şikayet de kabul edilir; dosya uygulamada yetkili savcılığa gönderilir. Şikayet yazılı olabileceği gibi tutanağa geçirilmek üzere sözlü de yapılabilir (CMK 158/5); valilik veya kaymakamlığa verilen dilekçe de savcılığa iletilir (CMK 158/2). Şikayet için harç ödemezsiniz, avukat tutmanız da zorunlu değildir.

Elden başvuru, delil çok olduğunda en güvenli yoldur. Portalda yüklenebilecek dosya sayısı ve boyutu sınırlı olabilir; uzun bir yazışmayı, ses dosyasını ya da video kaydını elden vermek, dosyanın eksik açılmasını önler.

Şikayet İçin Ne Kadar Süreniz Var?

Hakaret şikayeti için 6 ay süreniz vardır; bu süre, hakareti ve hakaret edenin kim olduğunu öğrendiğiniz günden başlar. Ancak hakarette kanun ayrıca bir tavan koyar:

TCK 73/2: (2) Zamanaşımı süresini geçmemek koşuluyla bu süre, şikayet hakkı olan kişinin fiili ve failin kim olduğunu bildiği veya öğrendiği günden başlar. Ancak, soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı olan hakaret suçu bakımından şikâyet süresi, her ne suretle olursa olsun fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren iki yılı geçemez.

DİKKAT: Kanun metinleri https://mevzuat.gov.tr/ adresinden alınmaktadır.

Bu tavan şu anlama gelir: hakaret edeni geç öğrenseniz bile, hakaretin yapıldığı günden itibaren 2 yıl geçtiyse artık şikayet edemezsiniz. Örneğin sahte bir hesaptan yapılan hakaretin arkasındaki kişiyi hakaretten neredeyse iki yıl sonra öğrendiyseniz, 6 aylık sürenin tamamını kullanamazsınız; şikayetinizi 2 yıl dolmadan yapmanız gerekir.

Süreyi siz başlatmazsınız, olayı öğrendiğiniz gün başlatır. Hakaret aynı kişi tarafından aylarca tekrarlanıyorsa her mesaj ayrı bir tarih taşır; en eski mesajlar için süre daha önce dolabilir. Bu yüzden ilk hakaretten itibaren takvim tutun.

Size Söylenen Söz Hakaret Sayılır mı?

Size söylenen söz, onurunuzu ve saygınlığınızı zedeleyen bir sövme ya da somut bir fiil isnadı içeriyorsa hakarettir. Kanunun tarifi şöyledir:

TCK 125/1: (1) Bir kimseye onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat eden (…) veya sövmek suretiyle bir kimsenin onur, şeref ve saygınlığına saldıran kişi, üç aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır. Mağdurun gıyabında hakaretin cezalandırılabilmesi için fiilin en az üç kişiyle ihtilat ederek işlenmesi gerekir.

Sert eleştiri, kaba bir üslup ya da kırıcı bir yorum her zaman hakaret değildir. “İşini bilmiyorsun” demek ile küfür etmek ya da “hırsız” demek aynı şey değildir. Somut bir isnat da yeterlidir: “Bu adam şirketin parasını çaldı” demek, sövme olmasa bile hakaret olabilir. İsminiz açıkça geçmese bile hedefin siz olduğu anlaşılıyorsa suç oluşur (TCK 126/1).

Arkanızdan konuşulduysa

Yüzünüze söylenmeyen hakaret, sizin ve failin dışında en az üç kişiye ulaşmışsa cezalandırılır; bu kişilerin aynı anda bir arada olması şart değildir. Siz bulunmadan, fail dışında en az üç kişinin bulunduğu bir WhatsApp grubunda ya da toplantıda sizin hakkınızda söylenen söz bu şartı karşılar. Bir kişiye fısıldanan söz ise şartı karşılamaz.

Mesaj, telefon veya sesli mesajla

Size doğrudan gönderilen yazılı, sesli ya da görüntülü mesajla yapılan hakaret, yüz yüze hakaretle aynı cezayı gerektirir (TCK 125/2). Telefonda söylenen söz de bu kapsamdadır; ama ispatı daha zordur, o yüzden konuşmanın tarihini, saatini ve yanınızda duyan biri varsa adını not alın.

Ölmüş yakınınıza hakaret edildiyse

Ölmüş bir kişinin hatırasına en az üç kişiyle ihtilat ederek hakaret etmek de suçtur (TCK 130/1). Bu durumda ölenin ikinci dereceye kadar üstsoyu ve altsoyu, eşi veya kardeşleri şikayette bulunabilir (TCK 131/2).

Şikayetten Önce Delilleri Nasıl Toplamalısınız?

Hakaret dosyasının en güçlü delili, mesajın kendisi ve tarihini gösteren ekran görüntüsüdür; hakaret yüz yüze yapıldıysa tanık. Delil toplamadan şikayet etmek, dosyanın “delil yetersizliği” ile kapanmasının en sık sebebidir.

• Mesajlar: Hakaret içeren mesajın, gönderenin numarasının veya kullanıcı adının ve tarihin göründüğü ekran görüntülerini alın. Yalnızca hakaret cümlesini değil, öncesini ve sonrasını da kaydedin.
• Sosyal medya: Paylaşımın bağlantısını, profil sayfasını ve yorumları kaydedin; paylaşım silinebilir.
• Tanıklar: Olayda bulunanların adını, telefonunu ve ne duyduklarını not alın.
• Kamera kaydı: İş yeri, mağaza veya apartman kamerası varsa kaydın silinmemesini hemen isteyin.
• Telefon: Mesajları silmeyin, telefonu değiştirecekseniz önce yedek alın.

Ekran görüntüsünü notere tasdik ettirmek zorunlu değildir; savcılık gerekirse telefonu ya da hesabı inceletir. Ekran görüntüsünün değeri ve mesajların nasıl saklanacağı WhatsApp mesajlarının delil değeri yazısında ayrıntılı anlatılıyor. Telefonda ya da yüz yüze yapılan hakareti gizlice kaydetmeyi düşünüyorsanız dikkatli olun; gizli kayıt her durumda delil sayılmaz ve kaydı yapanı da ayrı bir şikayetle karşı karşıya bırakabilir.

Şikayet Dilekçesinde Neler Yazılmalı?

Şikayet dilekçesinde kimin, ne zaman, nerede, hangi sözlerle hakaret ettiğini ve bunu nasıl ispat ettiğinizi açıkça yazmanız yeterlidir. Uzun bir hukuki metin gerekmez; savcının olayı tek okumada anlaması gerekir. Dilekçede şunlar bulunsun:

1. Adınız, T.C. kimlik numaranız, adresiniz ve telefonunuz
2. Hakaret edenin adı, bilmiyorsanız telefon numarası, kullanıcı adı veya tarif edici bilgisi
3. Hakaretin tarihi, saati ve yeri ya da mesajın gönderildiği uygulama
4. Söylenen sözlerin birebir kendisi; yumuşatmadan, olduğu gibi
5. Olayda bulunan tanıklar ve iletişim bilgileri
6. Eklediğiniz deliller: ekran görüntüleri, bağlantılar, kamera kaydı
7. Hakareti ve faili ne zaman öğrendiğiniz (süre hesabı için)
8. Şikayetçi olduğunuz ve failin cezalandırılmasını istediğiniz cümlesi

Şikayetten Sonra Dosya Nasıl İlerler, Önödeme Ne Demek?

Şikayetinizden sonra savcı karşı tarafın ifadesini alır ve hakaret sabit görünüyorsa önce önödeme teklif eder; karşı taraf tutarı 10 gün içinde öderse dava açılmaz ve dosya kapanır (TCK 75/1). Mağdur olarak bu sürece rıza göstermeniz gerekmez, engel olmanız da mümkün değildir.

Önödeme, hafif suçlarda kamu davasının yerine geçen bir ödemedir. Hakaret, kanunun önödeme uygulanacak suçlar arasında ayrıca saydığı suçlardandır. Mesajla veya yüz yüze yapılan hakarette tutar, bu yazının güncellendiği tarih itibarıyla 9.000 TL ve soruşturma giderleridir. Karşı taraf on gün içinde isterse tutar birer ay arayla üç eşit taksitle ödenebilir. Para Hazineye gider; sizin cebinize bir şey girmez. Hesabın ayrıntısını önödeme yazısında anlattım.

Mağdurlar en çok bu noktada hayal kırıklığı yaşar: “Bana küfreden adam birkaç bin lira ödedi ve dosya kapandı.” Ceza dosyasının kapanması, sizin tazminat hakkınızı etkilemez:

TCK 75/5: (5) Bu madde gereğince kamu davasının açılmaması veya ortadan kaldırılması, kişisel hakkın istenmesine, malın geri alınmasına ve müsadereye ilişkin hükümleri etkilemez.

Size uzlaştırma teklifi gelmez; hakaret, kanunun uzlaştırma dışında tuttuğu suçlardandır. Dava açılırsa mahkeme basit yargılama usulünü uygulayabilir; bu durumda iddianame size de tebliğ edilir ve iki hafta içinde yazılı beyanınızı vermeniz istenir (CMK 251/2). Hakaret edenin alabileceği ceza ve HAGB ihtimali hakaret suçu cezası yazısında; karşı tarafın yaşayacağı süreç de hakaretten şikayet edilen kişinin gözünden anlatılıyor.

Hakaretle birlikte tehdit de edildiyseniz

Size hem hakaret edilmiş hem de “seni öldürürüm” gibi bir tehdit yöneltilmişse iki suç ayrı ayrı yürür. Önödemeye tabi hakaret ile uzlaştırmaya tabi tehdit aynı mağdura karşı birlikte işlendiğinde tehdit için uzlaştırma uygulanır (CMK 253/3); hakaret için önödeme yolu ayrıca işler. Tehdit tarafında neler yapmanız gerektiğini tehdit ediliyorum ne yapmalıyım yazısında anlattım.

Sosyal Medyada veya Sahte Hesaptan Hakarete Uğradıysanız

Sosyal medyada herkese açık bir paylaşım ya da yorumla yapılan hakaret alenen işlenmiş sayılır ve ceza altıda bir oranında artırılır (TCK 125/4). Şikayet yolu aynıdır; fark, delilin paylaşım silinmeden kaydedilmesi ve gerekiyorsa hesabın arkasındaki kişinin bulunmasıdır.

Paylaşım türüne göre cezanın nasıl değiştiğini sosyal medyada hakaret cezası yazısında tabloyla gösterdim. Hakaret sahte bir hesaptan geldiyse, savcılığın platformdan ve operatörden bilgi istemesi süreci sahte hesap sahibinin kimliğinin tespiti yazısında anlatılıyor. Şikayetle birlikte paylaşımın kaldırılmasını da istiyorsanız, hangi yolun hangi içerik için açık olduğunu paylaşımın kaldırılması yazısında bulabilirsiniz.

Siz de Karşılık Verdiyseniz veya Kamu Görevlisiyseniz

Hakarete siz de hakaretle karşılık verdiyseniz karşı taraf da sizi şikayet edebilir ve mahkeme ikinizin ya da birinizin cezasını indirebilir veya hiç ceza vermeyebilir (TCK 129/3). Bu yüzden şikayet etmeden önce kendi mesajlarınızı da okuyun.

Karşı tarafın hakareti sizin haksız bir davranışınıza tepki olarak geldiyse, onun cezası indirilebilir ya da hiç verilmeyebilir (TCK 129/1). Sizi önce yaraladığı için verdiğiniz sözlü karşılık ise hiç cezalandırılmaz (TCK 129/2). Şikayetinizin karşı şikayete dönüşme ihtimalini baştan hesaba katın.

Polis, öğretmen, doktor ya da başka bir kamu görevlisi olarak görevinizden dolayı hakarete uğradıysanız durum farklıdır. Bu hakarette alt sınır 1 yıl hapistir (TCK 125/3), soruşturma şikayete bağlı değildir (TCK 131/1) ve önödeme uygulanmaz. Olayı amirinize bildirin, tutanak tutun ve tanıklarınızı yazın. Ayrıntılar kamu görevlisine hakaret yazısında.

Davada Katılan Olmak, Takipsizliğe İtiraz ve Vazgeçme

Dava açıldığında katılan olarak davaya girebilir, delil sunabilir ve kararı istinafa götürebilirsiniz; bunun için duruşmada ya da dilekçeyle katılma talebinde bulunmanız yeterlidir (CMK 237/1). Katılan olmak, kararın size de tebliğ edilmesini ve kanun yollarına başvurabilmenizi sağlar.

Hakaret, barodan ücretsiz mağdur avukatı istenebilen suçlar arasında yer almaz; avukatla takip etmek isterseniz kendiniz tutarsınız. Mağdur 18 yaşından küçükse ya da kendini ifade edemeyecek durumdaysa vekil, istek aranmadan görevlendirilir (CMK 234/2). Savcı kovuşturmaya yer olmadığına karar verirse, karar size tebliğ edildikten sonra iki hafta içinde itiraz edebilirsiniz (CMK 173/1); itirazın nasıl yazılacağı takipsizlik kararına itiraz yazısında.

Hakaret şikayete bağlı olduğu için vazgeçmeniz davayı düşürür; ancak vazgeçmeyi kabul etmeyen sanık bakımından dava devam eder (TCK 73/4 ve 73/6). Vazgeçme geri alınamaz. Karşı taraf özür dileyip para teklif ediyorsa, vazgeçerken “şahsi haklarımdan da vazgeçiyorum” demeyin; bunu açıkça söylerseniz artık tazminat davası açamazsınız (TCK 73/7). Doğru vazgeçme ifadesini şikayetten vazgeçme yazısında anlattım.

Hakaret Edenden Manevi Tazminat Nasıl İstenir?

Hakaret edenden manevi tazminatı asliye hukuk mahkemesinde açacağınız ayrı bir davayla istersiniz; ceza mahkemesi size tazminata hükmetmez. Ceza dosyasının önödemeyle kapanması, takipsizlikle sonuçlanması ya da hiç şikayet etmemiş olmanız bu davayı açmanıza engel değildir.

Türk Borçlar Kanunu’na göre haksız fiilden doğan tazminat davası, zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiğiniz tarihten itibaren 2 yıl içinde açılmalıdır; fiil aynı zamanda suçsa ve ceza zamanaşımı daha uzunsa o süre uygulanır. Süreyi tartışmaya açmamak için 2 yılı esas alın. Tazminat miktarı; sözlerin ağırlığına, kaç kişinin önünde söylendiğine, tarafların sosyal ve ekonomik durumuna göre hâkim tarafından belirlenir. Dava açarken harç ve gider ödersiniz, kaybederseniz karşı tarafın vekalet ücretini de ödemek zorunda kalabilirsiniz.

Yaşanmış Olaydan

Bu yıl bir müvekkil, çalıştığı şirketin yirmi kişilik bir WhatsApp grubunda bir iş arkadaşının kendisi hakkında ağır sözler yazdığını anlatarak bana geldi. Mesajlar iki hafta önce atılmıştı; müvekkil gruptaki birkaç kişiden ekran görüntülerini toplamış, mesajı atan kişinin numarası da görüntülerde görünüyordu. Gruptaki iki kişi mesajları okuduklarını söylemeye hazırdı.

Ekran görüntülerini tarih sırasına koyduk, mesajları atanın adını ve numarasını, tanıkların iletişim bilgilerini dilekçeye yazdık ve savcılığa elden verdik. Müvekkil ilk görüşmede “dava açılsın, ceza alsın” diyordu; ona hakarette önödeme olduğunu, karşı taraf öderse dosyanın kapanacağını baştan anlattım. Nitekim savcılık karşı tarafa önödeme teklif etti, tutar ödendi ve dosya kovuşturmaya yer olmadığı kararıyla kapandı.

Müvekkil şikayetinden vazgeçmemiş, şahsi haklarından da feragat etmemişti. Birkaç ay sonra asliye hukuk mahkemesinde manevi tazminat davası açtık; mahkeme, talep ettiğimiz tutarın bir kısmına hükmetti. Ders şu: hakaret dosyasında mağdurun asıl kazancı çoğu zaman ceza dosyasından değil, iyi toplanmış delillerle açılan tazminat davasından gelir.