Askerlikte Firar ve İzin Tecavüzü Cezası: 6 Gün Kuralı

Askerlikte Firar ve İzin Tecavüzü Cezası Ne Kadar?

Temel ceza 1 ile 3 yıl arası hapistir ve firar ile izin tecavüzü aynı cezaya tabidir. Asıl farkı yaratan, kaçışın kaç gün sürdüğü, kişinin kendiliğinden mi döndüğü yoksa yakalandığı mı ve olayın barışta mı seferberlikte mi yaşandığıdır.

Askerî Ceza Kanunu (ASCK, 1632 sayılı Kanun) firarı yalnız erler için değil bütün asker kişiler için düzenler. Kanunun 3. maddesine göre subay, astsubay, uzman erbaş, sözleşmeli erbaş ve er, yükümlü erbaş ve erler ile askerî öğrenciler asker kişidir. Uzman çavuşun firarı da, yeni katılmış bir erin firarı da aynı maddeden yargılanır.

İzin tecavüzü nedir, firardan farkı var mı?

İzin tecavüzü, izin, istirahat veya hava değişimi alarak birlikten meşru biçimde ayrılan askerin dönmesi gereken günden itibaren altı gün içinde özürsüz olarak dönmemesidir (ASCK 66/1-b). Firarda kişi birlikten izinsiz ayrılır; izin tecavüzünde ayrılış izinlidir ama dönüş gecikir. Ceza, süre ve indirim kuralları ikisinde de aynıdır. 7179 sayılı Askeralma Kanunu da her iki kavramı 3. maddesinde bu şekilde tanımlar.

Yurt dışına firar ve sözleşerek firar

İzinli olmadığı hâlde yurt dışında üç günü geçiren asker, yurt dışına kaçmış sayılır ve 1 ile 5 yıl hapis alır (ASCK 67). Burada süre altı gün değil üç gündür. Üç veya daha fazla askerin önceden anlaşarak birlikte kaçması ise sözleşerek firardır; öncülük edenler daha ağır cezalandırılır, diğerleri 1 ile 3 yıl hapis alır ve kaçış yurt dışına ise bu ceza bir kat artırılır (ASCK 70).

Firar Ne Zaman Oluşur: Altı Gün Nasıl Hesaplanır?

Firar, birlikten ayrıldığınız andan itibaren altı tam gün ve ardından bir 24 saat daha geçince tamamlanır. Yargıtay bu süreyi “6 tam gün + 24 saat” olarak hesaplıyor; saat belli değilse şüphe askerin lehine yorumlanır.

Hesap, kaçışın başladığı saatten yapılır. Firarda bu genellikle içtimada bulunmadığınızın tespit edildiği saattir; izin tecavüzünde ise birliğe katılmanız gereken gün. Kolluğun tuttuğu yakalama tutanağı, birliğin olay tespit tutanağı ve askerlik şubesine başvuru kaydı saatiyle birlikte dosyanın en önemli belgeleridir. Dosyalarda en sık gördüğüm hata, bu saatlerin özensiz yazılmasıdır; birkaç saatlik fark suçun hiç oluşmamasıyla sonuçlanabilir.

Altı gün dolmadan dönersem suç olur mu?

Hayır, süre dolmadan kendiliğinden dönerseniz firar suçu oluşmaz; eylem disiplinsizlik olarak kalır. 6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu’nun 19. maddesi, yedi günü aşmayan ve bu süre içinde kendiliğinden dönülen kaçmayı “kısa süreli kaçmak”, altı günü aşmayan izin gecikmesini “izin süresini geçirmek” olarak sayar ve disiplin cezası öngörür. Bu cezalara itiraz süresi çok kısadır: amirin verdiği cezaya tebliğden itibaren 2 iş günü içinde itiraz edilir; yolu asker disiplin cezasına itiraz yazısında anlattım.

Süre dolmadan yakalanırsam ne olur?

Altı günlük süre içinde yakalanırsanız firar tamamlanmamış olsa da 2 aydan 6 aya kadar hapis cezası verilir (ASCK 68). Silah, mühimmat veya savaş aracı götürdüyseniz ya da hizmet sırasında kaçtıysanız gün şartı hiç aranmaz ve ceza artırılır. Yani dönmeye karar verdiyseniz, yakalanmayı beklemeden kendiniz gitmeniz her aşamada daha avantajlıdır.

Kendiliğinden Dönen Askerin Cezası Ne Kadar İndirilir?

Kaçtığınız günden itibaren altı hafta içinde kendiliğinden dönerseniz cezanız yarısına kadar indirilir (ASCK 73); seferberlikte bu süre bir haftadır. Yargıtay bu hükmü firar ve izin tecavüzü için ortak bir etkin pişmanlık hükmü sayıyor; indirimden yararlanmak için kişinin kendi serbest iradesiyle durumuna son vermesi gerekir.

Kendiliğinden dönmek, birliğinize gitmek ya da bir resmî kuruma başvurmak demektir. Uygulamada en sık kullanılan yol, en yakın askerlik şubesine giderek teslim olmaktır. Jandarma veya polis tarafından yakalanmak ise bu şartı karşılamaz; yakalanan sanığa bu indirimin uygulanmasını Yargıtay hukuka aykırı buluyor. Altı haftayı geçirdiyseniz de dönmek yine önemlidir: indirim kaybolur ama firar süresi uzadıkça takdiri cezanın yükselmesi, disiplin sonuçları ve askerlik süresine eklenen günler büyür. Bu indirim, etkin pişmanlık hükümlerinin askerlikteki karşılığıdır; diğer indirim sebepleri için ceza indirimi sebepleri yazıma bakabilirsiniz.

Firar Eden Asker Yakalanınca Ne Olur?

Yakalama kararı yoksa yakalanan asker askerlik şubesine teslim edilir ve serbest olarak birliğine sevk edilir (7179 sayılı Kanun m.30/3). Yakalama kararı varsa en yakın adli makama götürülür ve onun talimatına göre işlem yapılır (m.30/2). Kendiliğinden gelen veya şubeye teslim edilen askere birliğe dönüş için yol ve iaşe bedeli ödenmez.

Birlik, firar veya izin tecavüzü için öngörülen süre dolunca suç dosyasını hazırlar. Asker kişilerin askerî suçlarının soruşturulması izne bağlıdır; soruşturma izni yetkili komutan tarafından verilir ve dosya ondan sonra Cumhuriyet başsavcılığına gider (ASCK ek madde 15). Savcılık kaçağın bulunamadığı dönemde yakalama kararı isteyebilir; hakkınızda böyle bir karar olup olmadığını nasıl öğreneceğinizi ayrı yazımda anlattım. Karar çıkmışsa izlenecek yol için yakalama kararı çıktığında ne yapılacağına bakabilirsiniz.

Firar eden asker tutuklanır mı?

Tutuklanabilir; sırf askerî suçlarda CMK’daki tutuklama yasağı uygulanmaz, bu yüzden altı gün dolmadan yakalanma gibi hafif hâllerde bile yasak devreye girmez (ASCK ek madde 14/e). Ayrıca kuvvetli suç şüphesi varsa, sırf askerî suç nedeniyle disiplinin ağır şekilde ihlal edilmesi de tek başına tutuklama sebebidir (ek madde 14/d). Pratikte kendiliğinden dönen, kısa süreli firar dosyalarında kişi çoğu zaman birliğine gönderilir; tekrar kaçma, uzun süre saklanma veya silah götürme gibi durumlar tutuklama riskini belirgin biçimde artırır.

Firar Davasına Hangi Mahkeme Bakar?

Firar davasına asliye ceza mahkemesi bakar; askerî mahkemeler 2017 Anayasa değişikliğiyle kaldırıldı ve askerî suçlar artık adli yargıda görülür. Kanun, askerî suçlara il merkezindeki asliye ve ağır ceza mahkemelerinin ya da Hâkimler ve Savcılar Kurulunun belirlediği ilçe mahkemelerinin bakacağını söyler (ASCK ek madde 19).

Firar, izin tecavüzü, yurt dışına firar ve sözleşerek firar davalarında yetkili mahkeme, sizin bulunduğunuz yer değil, mensubu olduğunuz birliğin bulunduğu yerdeki mahkemedir. Soruşturmayı o yer Cumhuriyet başsavcılığının askerî suçlar bürosu yürütür. Bu davalar acele işlerden sayılır ve adli tatilde de görülür. Karara karşı istinaf yolu açıktır. Ancak firarın cezası en çok 3 yıl olduğu için bölge adliye mahkemesinin istinafı esastan reddeden ya da cezayı artırmayan kararı kesindir, temyiz edilemez (CMK 286/2-a, b); kesinleşen kararlar Yargıtay’ın önüne çoğu zaman yalnız kanun yararına bozma yoluyla gelir ve askerî suçlarda bu incelemeyi Yargıtay’ın ilgili ceza dairesi yapar.

Subay ve astsubayların şüpheli olarak ifadesini bizzat Cumhuriyet savcısı alır (ek madde 14/a). Erler ve erbaşlar için ifade, kolluk veya savcılıkta alınabilir. Hangi aşamada olursanız olun, ifadeden önce dönüş tarihini ve sebebini gösteren belgeleri toplamanız savunmanın temelidir.

Firarda HAGB, Erteleme veya Paraya Çevirme Mümkün mü?

HAGB mümkündür ama yalnız sonuç ceza 6 aydan az kalırsa; erteleme için 3 ay, paraya çevirme için 4 ay sınırı vardır. Firar sırf askerî suç olduğundan Askerî Ceza Kanunu bu kurumlara genel kurallardan daha dar sınırlar koyar.

• HAGB: Sırf askerî suçtan 6 ay veya daha fazla hapis verilirse hükmün açıklanması geri bırakılamaz (ASCK ek madde 17). Disiplini ağır ihlal eden veya seferberlikte işlenen fiillerde de HAGB yoktur.
• Erteleme: Sonuç ceza 3 ay veya daha fazlaysa ya da daha önce sırf askerî bir suçtan mahkûmiyet varsa hapis ertelenmez (ASCK 47).
• Seçenek yaptırım: Sırf askerî suçtan 4 ay veya daha fazla hapis adli para cezasına ya da başka seçenek yaptırıma çevrilemez (ASCK ek madde 8).

Rakamlara bakınca kendiliğinden dönmenin önemi ortaya çıkar. Temel ceza alt sınırdan 1 yıl belirlenirse ve 73. maddeden yarı indirim yapılırsa 6 ay kalır; iyi hâl indirimi (TCK 62) ile ceza 5 aya düşer ve HAGB yolu açılır. Yakalanan askerde yarı indirim olmadığı için ceza alt sınırdan belirlense bile iyi hâl indirimiyle ancak 10 aya iner ve HAGB kapısı kapanır. HAGB’nin genel şartları ve denetim süresi için hükmün açıklanmasının geri bırakılması yazımı okuyabilirsiniz. Süre dolmadan yakalanan askere verilen 2 ile 6 ay arası cezada ise erteleme ve paraya çevirme de gündeme gelebilir; genel şartlar cezanın ertelenmesi yazımda.

Firar Askerlik Süresini, Memuriyeti ve Kariyeri Nasıl Etkiler?

Firarda veya izin tecavüzünde geçen günler askerlik süresinden sayılmaz, bu yüzden terhis tarihiniz o kadar ileri gider (7179 sayılı Kanun m.32). Kısa süreli kaçma ve izin süresini geçirme disiplinsizliklerinde geçen günler de hizmetten düşülür.

Firar edenin askerliği uzar mı, ceza ne zaman çekilir?

Askerlik uzar, ayrıca verilen hapis cezasının ne zaman çekileceği cezanın süresine bağlıdır. Bir yıl veya daha az hapis cezası ile adli para cezasının infazı askerlik hizmetinin sonuna bırakılır; terhis olduğunuz gün serbest bırakılmaz, cezanın infazı için savcılığa teslim edilirsiniz (7179 sayılı Kanun m.36/1). Bir yıldan fazla hapis cezası alan asker ise kıtası tarafından hemen savcılığa teslim edilir ve tahliyeden sonra 15 gün içinde askerlik şubesine başvurmak zorundadır (m.36/2). Erbaşlar hakkında firar mahkûmiyetiyle birlikte rütbenin geri alınmasına da karar verilir (ASCK 71).

Firar memuriyete veya meslek hayatına engel mi?

Kasıtlı bir suçtan bir yıl veya daha fazla hapis cezası, Devlet Memurları Kanunu’na göre memuriyete engeldir; firar cezası bu sınırın altında kalırsa ya da HAGB verilirse bu engel doğmaz. Hangi suçların ve cezaların engel olduğunu memuriyete engel suçlar yazımda ayrıntılı anlattım.

Subay, astsubay ve uzman jandarma bakımından ayrıca ASCK 30 uygulanır: taksirli suçlar hariç bir seneden fazla hapis cezası, mahkeme ayrıca belirtmese bile Türk Silahlı Kuvvetlerinden çıkarmayı gerektirir (ASCK 30); HAGB kararı ise bu sonucu doğurmaz. Disiplin tarafında ise kesintisiz bir yıldan fazla firar veya izin tecavüzü, Silahlı Kuvvetlerden ayırma cezasını gerektiren disiplinsizliktir (6413 sayılı Kanun m.20/e). Uzman erbaş ve sözleşmeli erlerde uygulamada sözleşme çoğu zaman firar sürerken feshedilir.

Firarda Zamanaşımı Ne Zaman Başlar?

Firar kesintisiz suç olduğu için zamanaşımı kaçış başladığında değil, firar hâli sona erdiğinde işlemeye başlar (TCK 66/6). Üst sınırı 5 yılı geçmeyen suçlarda dava zamanaşımı 8 yıldır (TCK 66/1-e).

Firar hâli; kendiliğinden dönmek, yakalanmak, ifadenin alınması, sözleşmenin feshedilmesi gibi askerlik sıfatının sona erdiği durumlarla kesilir. Yıllarca dönmeyen bir kişi için zamanaşımı bu yüzden çoğu zaman hiç işlemeye başlamamıştır. Ayrıca dava açılması ve bazı işlemler süreyi keser; hesabın ayrıntısı için ceza davasında zamanaşımı yazımı okuyabilirsiniz.

Askerlikle ilgili diğer cezalı durumlar, yani yoklamaya gitmemek ve sevk edildiği hâlde birliğe katılmamak, firardan farklı kurallara tabidir. Bunlar önce idari para cezasıyla başlar; ayrıntıyı yoklama kaçağı ve bakaya cezası yazımda anlattım.

Yaşanmış Olaydan

Bir süre önce askerliğinin dördüncü ayında olan bir erin annesi bürama geldi. Oğlu yıllık izne çıkmış, izindeyken babası ağır bir ameliyat geçirmiş ve genç birliğine dönmemişti. Aradan üç hafta geçmişti; ailesi bir af çıkacağını duyduğunu, beklemenin daha iyi olabileceğini düşünüyordu. Kendisine bunun tam tersinin doğru olduğunu, altı haftalık süre geçerse kanundaki indirimin kaybolacağını anlattım.

Ertesi gün müvekkilimle birlikte askerlik şubesine gittik, başvuru saati tutanağa yazıldı ve kendisi serbest olarak birliğine sevk edildi. Hastaneden aldığımız belgeler babasının hayati tehlikesinin ilk birkaç günle sınırlı olduğunu gösteriyordu. Mahkeme o günleri özürlü kabul etti, sonrası için izin tecavüzünü sabit gördü.

Ceza alt sınırdan belirlendi, kendiliğinden döndüğü için yarı oranında, iyi hâli nedeniyle de ayrıca indirildi ve 5 ay hapse hükmedildi. Mahkeme hükmün açıklanmasını geri bıraktı. Ancak izinde geçirdiği fazladan günler askerlik süresinden düşüldü ve terhisi o kadar gecikti. Üç hafta daha beklemiş olsaydı altı haftalık süre dolacaktı; o zaman ne yarı indirim kalacaktı ne de HAGB.

Yargıtay Kararları

Yargıtay 7. Ceza Dairesi, 26.03.2026 tarihli, 2025/6669 E., 2026/3361 K.

Uzman olarak görev yapan sanık bir öğleden sonra içtimada bulunmamış, firar hâli sürerken sözleşmesi feshedilmişti; fesih yazısında saat yoktu. Yerel mahkeme firardan 10 ay hapis vermiş, karar kesinleşmişti. Kanun yararına bozma istemini inceleyen Yargıtay, firarın 6 tam gün ve ardından 24 saat uzak kalmakla oluştuğunu, saat belirsiz olduğundan feshin şüpheden sanık yararlanır ilkesiyle mesai başlangıcında yapılmış sayılması gerektiğini, bu hâlde sürenin dolmadığını belirterek kararı bozdu ve sanığı beraat ettirdi. Kaçışın başladığı ve bittiği saat, suçun oluşup oluşmadığını belirler.

… 1632 sayılı Kanun’un 66/1-a maddesinde düzenlenen firar suçu asker şahsın Birliğinden veya görevi icabı bulunmak zorunda olduğu yerden 6 tam gün + 24 saatlik süre uzak kalmasıyla oluşmaktadır. …

Kanun metinleri https://mevzuat.gov.tr/ adresinden alınmaktadır.

↑ Metne dön

Yargıtay 7. Ceza Dairesi, 04.02.2026 tarihli, 2025/6699 E., 2026/973 K.

Muvazzaf astsubay olan sanık 15 günlük izinden dönmemiş, yaklaşık bir yıl sonra ifadesi alınana kadar birliğine katılmamıştı; izin tecavüzünden 10 ay hapis almış, sırf askerî suç olduğu için HAGB ve erteleme uygulanmamıştı. Başsavcılık, kanun yararına bozma istemiyle ASCK 73’teki indirimin uygulanmasını istedi. Yargıtay 73. maddeyi firar ve izin tecavüzü için ortak etkin pişmanlık hükmü saydı; indirim için kişinin altı hafta içinde kendi iradesiyle dönmesi gerektiğini, süre geçtikten sonra ifadesinin alınmasıyla firarın sona ermesinin yetmediğini belirterek istemi reddetti.

… 1632 sayılı Askeri Ceza Kanunu’nun “Kaçak, kaçtığından altı hafta, seferberlikte bir hafta içinde kendiliğinden geri gelirse yukarıki maddelere göre verilecek cezalar yarısına kadar indirilir….” şeklindeki düzenlenmiş olan 73. maddesi firar ve izin tecavüzü filleri bakımından ortak bir etkin pişmanlık hükmü niteliğindedir. Bu maddeden faydalanabilmek için failin 6 hafta içinde kendi serbest iradesiyle durumuna son vermesi, kendiliğinden kıtasına dönmesi veya bir resmi kuruluşa başvurması gerekmektedir. …

↑ Metne dön

Yargıtay 7. Ceza Dairesi, 26.02.2026 tarihli, 2025/3067 E., 2026/2075 K.

Önceden anlaşarak birlikte kaçan askerlerden biri olan sanık iki gün sonra jandarma tarafından yakalanmış, yerel mahkeme buna rağmen cezasından ASCK 73 uyarınca indirim yapmıştı. Temyiz incelemesinde Yargıtay, yakalandığı tutanakla da sabit olan ve kendiliğinden dönme iradesi göstermeyen sanığa bu indirimin uygulanmasını hukuka aykırı buldu; ancak aleyhe temyiz olmadığı için bunu bozma sebebi yapmadı ve hükmü başka yönlerden düzelterek onadı. Yakalanan kişi kendiliğinden dönüş indirimini hak etmez.

… savunmasında jandarma tarafından yakalandığını beyan etmiş olan sanığın bu beyanlarının dosya kapsamında mevcut 11.06.2011 tarihli yakalama tutanağı ile de doğrulanmış olması karşısında, kendiliğinden dönme iradesi göstermeyen sanık hakkında şartları oluşmadığı halde 1632 sayılı Kanun’un 73. maddesi uygulanarak cezadan indirim yapılması hukuka aykırı bulunmuş …

↑ Metne dön