Yoklama Kaçağı ve Bakaya Cezası 2026: Günlük 58,13 TL ve Hapis

Yoklama Kaçağı, Bakaya, Saklı ve Geç İltihak Ne Demek?

Yoklama kaçağı, tabi olduğu yoklama yılı içinde yoklamasını yaptırmayan kişidir; bakaya ise sevke tabi olduğu hâlde sevkini yaptırmayan veya sevk edildiği birliğe katılmayan kişidir (7179 sayılı Kanun m.21). Kanun bunların yanında iki durum daha sayar.

• Saklı: 20 yaşına girdiği hâlde adını nüfus kütüğüne yazdırmamış kişi.
• Geç iltihak bakayası: Sevkini yaptırdığı hâlde kendisine tanınan yol süresinden sonra birliğine katılan kişi.

Askerlik çağı, 20 yaşına girilen yılın 1 Ocak’ında başlar ve 41 yaşına girilen yılın 1 Ocak’ında biter (m.3/a). Yoklama ve sevk duyuruları televizyon ve radyoda, Bakanlığın internet sitesinde ve e-Devlet’te yapılır ve kanun bu duyuruları tebliğ yerine sayar (m.27). Bu yüzden “bana kâğıt gelmedi” savunması yoklamaya gitmeme bakımından kural olarak sonuç vermez. Ama para cezası kararının kendisi ayrıca tebliğ edilmek zorundadır; bunun önemini aşağıda anlatıyorum.

Askerden Kaçmanın Cezası: Bakaya mı, Firar mı?

Askerden kaçmanın cezası, kaçmanın ne zaman olduğuna göre değişir: hiç askere gitmemek yoklama kaçağı veya bakaya, birliğe katıldıktan sonra kaçmak ise firardır. Yoklamaya ya da sevke gitmeyen kişi önce idari para cezası alır, ceza kesinleştikten sonra da kaçaklık sürerse ASCK 63’ten yargılanır. Birliğinden izinsiz olarak altı günden fazla uzaklaşan ya da izin dönüşünde altı gün içinde özürsüz gelmeyen asker ise doğrudan ASCK 66’daki firar ya da izin tecavüzü suçunu işler ve 1 yıldan 3 yıla kadar hapisle cezalandırılır; para cezası aşaması yoktur. Firarın nitelikli hâllerini ve izin tecavüzünü askerlikte firar ve izin tecavüzü cezası yazımda ele aldım.

Yoklama Kaçağı ve Bakaya Cezası Ne Kadar?

Ceza, kaçak kalınan gün sayısı ile günlük tutarın çarpımıdır; 2026’da günlük tutar kendiliğinden gelende 58,13 TL, yakalananda 116,27 TL’dir. Kanundaki taban tutarlar 5 TL ve 10 TL’dir ve her yıl yeniden değerleme oranında artırılır; bu artışta kuruşlar da hesaba katılır (m.24/1).

Gün sayımı kişinin durumuna göre farklı tarihten başlar: yoklama kaçağı ve saklıda yoklama kaçağı kalınan tarihten, bakayada bakaya kalınan tarihten, geç iltihakta yol süresinin bitiminden itibaren. Sayım, askerlik şubesine başvurduğunuz veya yakalandığınız güne kadar sürer.

Hangi günler için ceza kesilmez?

Askerliğe elverişsiz çıkanlar, muafiyet hakkı olanlar ve erteleme hakkı olduğu hâlde süresinde işlem yaptırmayanlar için erteleme süresine denk gelen günlere para cezası uygulanmaz (m.24/2). Sevk sırasında tutuklu veya hükümlü olmak, istirahat raporu, eşin ya da ikinci derece dahil bir yakının hayati tehlikesi, sevkten önceki veya sonraki 15 gün içinde ölüm ya da evlenme ve iki ay içinde çocuk doğması da mazerettir; belgesini şubeye verenin bu süreler için cezası kesilmez (m.23). Dosyalarda en sık gördüğüm eksiklik, mazeret belgesinin hiç sunulmamasıdır.

Para Cezası Nereye Ödenir, İtiraz Nasıl Yapılır?

Ceza tebliğden itibaren bir ay içinde, karar yazısında gösterilen yere ödenir (m.24/1). Cezayı veren makam, kendiliğinden başvuranlarda başvurulan askerlik şubesi, kolluğun getirdiğinde getirildiği şube, diğer durumlarda nüfusa kayıtlı olunan yer askerlik şubesi başkanıdır (m.24/3).

Kabahatler Kanunu’na göre idari para cezası ödeme süresi içinde ödenirse %25 indirim yapılır ve ödeme yapmak itiraz hakkını ortadan kaldırmaz (Kabahatler Kanunu 17/6). İtiraz, kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine yapılır; bu süre geçerse karar kesinleşir (Kabahatler Kanunu 27/1). Yoklama kaçağı ve bakaya cezası da bir idari para cezası olduğu için itirazda genel kurallar geçerlidir; ayrıntı idari para cezasına itiraz yazımda.

Yoklama Kaçağı Ne Zaman Suç Olur, Hapis Cezası Ne Kadar?

Yoklama kaçağı ve bakaya, idari para cezası kesinleştikten sonra mazeretsiz olarak kaçaklığa devam edilirse suç olur (ASCK 63/1). Yargıtay, suçun oluşması için önce kesinleşmiş bir idari para cezası bulunmasını şart koşuyor; cezanın hangi kabahatten verildiği de önemli değil.

Ceza, para cezası kesinleştikten sonra ne kadar süre kaçak kalındığına ve kişinin kendiliğinden mi geldiğine yoksa yakalandığına göre belirlenir. Kanun metni bu süreleri yoklama kaçaklarında son kafilenin gönderildiği tarihten, bakayalarda bakaya kalınan tarihten, birliğe katılmayanlarda yol süresinin bitiminden başlatır; ancak suç para cezası kesinleşmeden oluşmadığı için uygulamada dört ay ve bir yıllık süreler kesinleşmeden sonraki kaçaklığa göre hesaplanır.

Para cezası kesinleştikten sonra askerlik şubesi suç dosyasını hazırlar ve nüfusa kayıtlı olunan yer Cumhuriyet başsavcılığına gönderir (7179 sayılı Kanun m.24/4). Dava asliye ceza mahkemesinde görülür. Dosyalar çoğu zaman basit yargılama usulüyle duruşma yapılmadan karara bağlanır. Tebligatın geçerliliği bu davaların en önemli savunma noktasıdır; Yargıtay tebligat evrakını bizzat inceleyip geçerli bulduğu dosyada beraat istemini reddetti. Tebligat usulsüzse para cezası kesinleşmemiş sayılır ve suçun ön şartı eksik kalır.

Yoklama Kaçağı Olarak Yakalanırsam Ne Olur?

Mesai saatleri içinde yakalanan kişi en yakın askerlik şubesine götürülür; mesai dışında veya şube olmayan yerde ise kolluğun tuttuğu tutanakla hemen serbest bırakılır (7179 sayılı Kanun m.26). Yakalanmak para cezasını iki katına çıkarır ve suç aşamasında daha ağır cezalı sütuna geçirir; Yargıtay, dört ay içinde yakalanan bakayaya kendiliğinden gelen gibi ceza verilmesini eksik ceza olarak değerlendirdi.

Er statüsündeki bakayalar ele geçirildikten sonra derhâl birliklerine sevk edilir (m.21/4). Yoklama kaçaklarının önce yoklaması yapılır; erteleme hakkı olanlar talep ederse yoklama yapılmadan ertelenir, askerliğe elverişli çıkanlar sınıflandırmaya alınır (m.21/2). Yedek subay veya yedek astsubay adayı statüsündeki bakayalar ise ilk celp döneminde sevk edilir.

Yoklama kaçağı ve bakayalar yakalanmaları için İçişleri Bakanlığına bildirilir; bu yüzden trafik kontrolü, otel kaydı veya kimlik sorgusu sırasında yakalanmak sık rastlanan bir durumdur. Ceza dosyasında yakalama kararı da çıkmış olabilir; durumunuzu aranıp aranmadığınızı öğrenerek kontrol edebilirsiniz.

Yurt Dışındaysam, Bedelli veya Dövizle Askerlik Mümkün mü?

Evet, yoklama kaçağı ve bakayalar bedelli askerliğe başvurabilir, ancak kaçak kaldıkları her ay için ek bedel öderler (7179 sayılı Kanun m.9/7). Ek bedel, 3.500 gösterge rakamının memur aylık katsayısıyla çarpılıp kaçak kalınan ay sayısıyla çarpılmasıyla bulunur; 1 ile 30 gün bir ay sayılır.

Bedelli askerliğin temel bedeli 300.000 gösterge rakamının ödeme günündeki memur aylık katsayısıyla çarpımıdır; gösterge rakamı Nisan 2026’da 240.000’den 300.000’e çıkarıldı (m.9/1). Yoklama kaçağı veya bakaya olup bedelliye başvuran kişi seçimden önce vazgeçerse ya da başvurudan itibaren iki ay içinde ödeme yapmazsa bedelliden yararlanamaz (m.9/6-b). Katsayı yılda iki kez değiştiği için tutarı ödeme gününde şubeden teyit edin.

Yurt dışında yaşayanlar ne yapmalı?

Yurt dışında çalışma veya oturma izniyle bulunanlar, yabancı bandıralı gemide çalışanlar ve orada yaşayan çok vatandaşlar, Türk konsolosluğuna başvurarak askerliklerini 35 yaşını bitirdikleri yılın sonuna kadar erteletebilir (m.38). Yurt dışında en az üç yıl fiilen çalışan veya çok vatandaşlık ya da süresiz oturma izniyle en az üç yıl orada bulunan kişiler, uzaktan eğitimi tamamlayıp belirlenen tutarı avro olarak ödeyerek dövizle askerlikten yararlanabilir (m.39). Erteleme yaptırmadan yurt dışında kalmak ise yoklama kaçağı olmayı engellemez; Türkiye’ye geldiğinizde bir kimlik kontrolünde yakalanabilirsiniz.

Yoklama Kaçağı Olmak İşe, Okula ve Sabıkaya Nasıl Yansır?

Yoklama kaçakları ve bakayalar kamu hizmetine veya özel sektörde işe alınamaz; onları çalıştıran işveren hakkında askerlik şubesi suç duyurusunda bulunur (7179 sayılı Kanun m.41/2). Kaçağı bilerek işe alan veya gizleyen kişiye barışta 3 aydan 1 yıla kadar hapis öngörülür (ASCK 75).

Erteleme süreleri dışında askerliğini yapmayan öğrencilerin okul kaydı, Bakanlığın talebiyle askerlik hizmeti bitene kadar dondurulur; bu sürede harç veya katkı payı alınmaz (m.41/1). Devlet memurluğuna alınmak için de askerlik çağına gelmiş erkeğin askerliğini yapmış, ertelemiş ya da yedek sınıfa geçmiş olması gerekir (DMK 48/A-6). İdari para cezası adli sicile işlenmez, sabıka kaydı oluşturmaz. ASCK 63’ten mahkûmiyet ise adli sicile işlenir.

Yoklama kaçağı suçunda HAGB veya paraya çevirme olur mu?

Olur, çoğu dosyada sonuç ceza bunun için yeterince düşük kalır. Askerî Ceza Kanunu’nun daha dar sınırları yalnız sırf askerî suçlar içindir ve ASCK 63 bu suçlar arasında sayılmaz (ASCK ek madde 11/2). Bu sınırlar, örneğin firarda, 6 ay veya daha fazla hapiste hükmün açıklanmasının geri bırakılması (ASCK ek madde 17), 4 ay veya daha fazla hapiste paraya çevirme (ek madde 8), 3 ay veya daha fazla hapiste erteleme (ASCK 47) mümkün değildir. Yoklama kaçağı ve bakayada ise genel kurallar uygulanır: 2 yıl veya daha az hapiste HAGB (CMK 231/5), 2 yıla kadar hapiste erteleme (TCK 51) ve 1 yıl veya daha az hapiste adli para cezasına çevirme (TCK 50) mümkündür; yalnız daha önce sırf askerî bir suçtan mahkûmiyet varsa erteleme yapılamaz (ASCK 47). Alt sınırlar da düşük olduğu için uygulamada HAGB ve adli para cezasına çevirme sık görülür. Daha önce hapis cezası almamış kişinin 30 gün veya daha az hapis cezası ise seçenek yaptırıma çevrilmek zorundadır (TCK 50/3). HAGB’de beş yıllık denetim süresi içinde kasıtlı yeni bir suç işlenirse hüküm açıklanır.

Yaşanmış Olaydan

Otuzlu yaşlarının başında bir müvekkilim, bir yol kontrolünde yakalandığını ve tutanakla serbest bırakıldığını söyleyerek büroma geldi. Yıllar önce okul ertelemesi bitmiş, işleri yoğun olduğu için yoklamasını ertelemiş, sonra da konuyu unutmuştu. Askerlik şubesinden sorduğumuzda, birkaç yıl önce nüfustaki adresine para cezası tebliğ edildiğini ve itiraz edilmediği için kesinleştiğini öğrendik.

İlk işimiz tebligat evrakını incelemek oldu. Tebligat usulüne uygun yapılmıştı; bu yüzden suçun ön şartı mevcuttu ve savunmayı cezanın miktarına yoğunlaştırdık. Müvekkilim aynı hafta bedelli askerliğe başvurdu, kaçak kaldığı aylar için ek bedeli de ödedi ve temel eğitimini tamamladı. Mahkemede bu süreci belgeleriyle sunduk.

Para cezası kesinleştikten sonra bir yıldan fazla kaçak kalıp yakalandığı için ceza 6 ay ile 3 yıl arasındaydı. Mahkeme alt sınırdan başlayıp iyi hâl indirimini uyguladı, 5 ay hapis verdi ve hükmün açıklanmasını geri bıraktı. Müvekkilim yeni bir kasıtlı suç işlemezse bu karar beş yıl sonra ortadan kalkacak. Ödediği ek bedel ve para cezası ise geri dönmeyecek; yıllar önce şubeye kendiliğinden gitseydi bunların hiçbiri yaşanmayacaktı.

Yargıtay Kararları

Yargıtay 7. Ceza Dairesi, 16.01.2024 tarihli, 2021/24091 E., 2024/334 K.

Okul ertelemesi bittikten sonra yoklamasını yaptırmayan sanık, kesinleşmiş idari para cezasına rağmen yoklamaya gitmemiş ve bir yılı aşkın süre sonra askerlik şubesine kendiliğinden başvurmuştu. İlk derece mahkemesi askerliğini tamamladığını gözeterek beraat vermiş, bölge adliye mahkemesi bu kararı kaldırıp mahkûmiyet kurmuştu. Yargıtay, ASCK 63’teki suçun oluşması için önce kesinleşmiş bir idari para cezası bulunması gerektiğini, cezanın hangi kabahatten verildiğinin önemli olmadığını belirtti; sanığın mazeretlerini suç tarihleriyle ilgili görmedi ve mahkûmiyeti onadı. Sonradan askerliği yapmak suçu ortadan kaldırmıyor. (Karar eski 1111 sayılı Kanun dönemine ilişkindir; bugün aynı ön şart 7179 sayılı Kanun m.24 uyarınca verilen para cezası için aranıyor.)

… 1632 sayılı Kanun’un 63 üncü maddesinde düzenlenmiş olan suçların oluşabilmesi için, öncelikle suç tarihinde yürürlükte bulunan 1111 sayılı Askerlik Kanunu’nun (1111 sayılı Kanun) 89 uncu maddesinin dördüncü fıkrasının (a), (b), (c), (d) veya (e) bentlerinde yer alan kabahatlerin herhangi birinden dolayı kesinleşmiş bir idari para cezası bulunması gerekmektedir. Suçun oluşumu bakımından idari para cezasının hangi bentteki kabahatten (yoklama kaçağı, saklı, bakaya) dolayı verildiğinin bir önemi olmadığı gibi, failin sonraki işlediği eyleminin de işlenen kabahat eyleminden farklı bir eylem olması mümkündür. …

↑ Metne dön

Yargıtay 7. Ceza Dairesi, 23.09.2025 tarihli, 2025/4514 E., 2025/10851 K.

Sanığa yoklama kaçağı olduğu için para cezası verilmiş, ceza nüfustaki adresine tebliğ edilmiş, sonra yakalanan sanık ASCK 63’ten mahkûm olmuştu. Başsavcılık, tebligat parçalarındaki yazıların silik olduğunu, geçerli tebligat olmadan para cezasının kesinleşmeyeceğini ve suçun oluşmayacağını ileri sürerek kanun yararına bozma istedi. Yargıtay tebligat parçalarını bizzat inceledi; adresin ve haber bırakılan muhtarın aynı olduğunun açıkça okunduğunu, geçersiz bir tebligattan söz edilemeyeceğini belirterek istemi reddetti. Tebligat itirazı ancak evrak gerçekten usulsüzse sonuç verir.

… dosyada bulunan her iki tebligat parçasının incelenmesi neticesinde açıkça okunabilir olarak tebligat yapılan adreslerin aynı adres, keza haber bırakılan mahalle muhtarının da aynı kişi olması karşısında geçersiz bir tebligattan bahsedilemeyeceği …

↑ Metne dön

Yargıtay 7. Ceza Dairesi, 18.06.2026 tarihli, 2026/310 E., 2026/7185 K.

Bakaya kalıp dört ay içinde yakalanan hükümlü hakkında önce HAGB verilmiş, denetim süresinde yeni suç işleyince hüküm açıklanmıştı. Mahkeme gerekçede yakalandığını yazdığı hâlde hüküm kısmında kendiliğinden geldiğini kabul etmişti. Kanun yararına bozma istemini inceleyen Yargıtay, eylemin dört ay içinde yakalanmakla sona eren bakaya kalmak suçu olduğunu, bunun cezasının 2 aydan 6 aya kadar hapis olduğunu ve sanığa eksik ceza verildiğini belirledi; bu yönden bozma istenip istenmeyeceğinin takdiri için dosyayı Adalet Bakanlığına gönderdi.

… suçun “4 ay içerisinde yakalanmak suretiyle sona eren bakaya kalmak kalmak” suçunu oluşturduğu ve cezasının 2 aydan 6 aya kadar hapis cezasını gerektirdiği …

↑ Metne dön