İmar Para Cezası İptal Davası Dilekçesi Örneği (3194 m.42)
İmar para cezası iptal davası dilekçesi: 60 gün, idare mahkemesi, alan ve artırım hesabı itirazları, YD istemiyle indirilebilir örnek.
İmar para cezası iptal davası dilekçesi, belediye encümeninin ruhsatsız ya da ruhsata aykırı yapı nedeniyle 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 42. maddesine göre verdiği idari para cezasının kaldırılması için idare mahkemesine verilir. Cezayı alan yapı sahibi, yapı müteahhidi veya fenni mesul bu dilekçeyi kullanır. Bu ceza, trafik cezası gibi sulh ceza hâkimliğine 15 günlük itirazla değil, idare mahkemesinde 60 gün içinde açılan iptal davasıyla tartışılır. Aşağıdaki örnekte, cezanın hesabından yapı tatil tutanağına kadar dosyanıza göre seçeceğiniz itiraz paragrafları var.
Dilekçe Örneği
[TAŞINMAZIN BULUNDUĞU İL] İDARE MAHKEMESİ BAŞKANLIĞINA
(Farklı bir şehirde oturuyorsanız: [TAŞINMAZIN BULUNDUĞU İL] İdare Mahkemesi Başkanlığına gönderilmek üzere [OTURDUĞUNUZ İL] İDARE MAHKEMESİ BAŞKANLIĞINA)
YÜRÜTMENİN DURDURULMASI İSTEMLİDİR
[Ödeme emri ya da haciz yoksa ve tahsilin durdurulmasını istemiyorsanız bu satırı ve 9. maddeyi çıkarın]
DAVACI: [Ad Soyad veya şirket unvanı], [T.C. kimlik no / vergi no: ………], [tebligat adresi: ………]
DAVACI VEKİLİ: [varsa: VEKİLİ: Av. Ad Soyad, baro sicil no, büro adresi]
DAVALI İDARE: [………] Belediye Başkanlığı, [adresi] [cezayı başka bir idarenin encümeni verdiyse o idarenin adını encümen kararının başlığından aynen alın]
DAVAYA KONU İŞLEM: [………] Belediye Encümeninin [gg.aa.yyyy] günlü, [……] sayılı kararı. Bu kararla [il / ilçe / mahalle], [ada] ada [parsel] parseldeki yapıda tespit edilen [ruhsatsız inşaat / projeye aykırı imalat] gerekçesiyle, 3194 sayılı İmar Kanunu m.42/2 uyarınca adıma şu kalemlerden oluşan toplam [……] TL idari para cezası verilmiştir: (a) bendine göre temel ceza [……] TL ([……] m², [……] sınıf [……] grup); (c) bendine göre artırımlar [……] TL ([alt bent numaraları ve oranları]); (ç) bendine göre emlak vergisi birim değeri üzerinden ilave ceza [……] TL.
KARARIN BANA BİLDİRİLDİĞİ TARİH: [gg.aa.yyyy] [Bildirim yapılmadıysa: cezayı [gg.aa.yyyy] günü [ödeme emri / e-Devlet borç ekranı / belediye veznesi] aracılığıyla öğrendim.]
İYUK 11 BAŞVURUSU: [Belediyeye kararın kaldırılması için başvurduysanız başvuru tarihi ve ret / 30 günlük sessizlik tarihi. Başvurmadıysanız silin.]
İADE İSTENEN TUTAR: [Cezanın tamamını veya bir kısmını ödediyseniz tutar ve ödeme tarihi; ödemediyseniz silin.]
İSTEMİN ÖZETİ: İmar para cezasının tahsilinin dava sonuna kadar durdurulması, hesap cetvelindeki hatalar nedeniyle cezanın iptali [ve ödediğim tutarın faiziyle geri verilmesi].
OLAYLAR VE İTİRAZ GEREKÇELERİM:
1. Süre, yetki ve sıfat. Encümen kararını [gg.aa.yyyy] günü aldım; altmış günlük dava süresi (İYUK m.7) dolmamıştır. [Belediyeye başvurduysanız: başvurum süreyi durdurmuş, kalan gün sayısı içinde dava açıyorum.] Yapı [il] sınırlarında olduğundan taşınmazla ilgili davalarda yetkili olan Mahkemeniz (İYUK m.34/1) önünde dava açıyorum. Ceza [malik / yapı sahibi / müteahhit / fenni mesul] sıfatıyla bizzat adıma kesilmiştir.
2. Cezaya dayanak gösterilen tespit. Belediye ekibi [gg.aa.yyyy] günü yapıya gelerek “[tutanaktaki aykırılık tarifi, aynen]” tespitini yaptı. Yapının [ruhsat tarihi ve numarası / ruhsatsız olduğu], [yapı kullanma izin belgesi bulunup bulunmadığı] ve [yaklaşık yapım yılı] bilgileri şöyledir: [……]. Encümen bu tespitten [……] gün sonra cezayı verdi; hesap cetveli [karara eklidir / bana verilmedi].
3. Temel cezanın alanı. 42. maddenin 2. fıkrasının (c) bendinin son cümlesine göre cezaya esas alan, aykırılıktan etkilenen alandır.
[SEÇENEK — ölçü hatası] Cetvelde [……] m² yazılıdır. Yerinde yaptırdığım ölçüm ve onaylı proje, aykırılığın [……] m² ile sınırlı olduğunu gösteriyor; fark [……] m²’dir. Temel cezayı belirleyen alan yanlış olunca bu alana bağlanan bütün artırımlar da yanlış hesaplanmış olur; cezanın bu kaleminin tamamı düşmelidir. Ölçünün mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesiyle doğrulanmasını istiyorum (İYUK m.31). [varsa emsal karar künyesi]
[SEÇENEK — tutanakta ölçü yok] Tutanak aykırılığı yalnız “[genel ifade]” diye anlatıyor; hangi imalatın kaç metre olduğu, kroki ve fotoğraf yok. Cetveldeki [……] m²’nin nereden geldiği dosyadan anlaşılmıyor. Ölçüsü belirlenmemiş bir aykırılık için metrekare cezası denetlenemez. [varsa emsal karar künyesi]
[SEÇENEK — ruhsatlı kısım hesaba katılmış] Cetvel, yapının ruhsatlı ve projesine uygun [……] m²’lik kısmını da aykırılık alanına eklemiştir. Ruhsatlı alan aykırılıktan etkilenmediği sürece cezaya konu olamaz.
4. Yapı sınıfı, grubu ve hesap yöntemi.
[SEÇENEK — sınıf veya grup yükseltilmiş] Belediye yapıyı [……] sınıf [……] grup saymıştır. Yapının kullanım amacı ve niteliği ([konut / depo / ahır / sundurma / tek katlı müştemilat]) Bakanlıkça belirlenen yapı sınıflarına göre [……] sınıf [……] gruptur. Metrekare birim cezası üst gruptan alındığı için temel ceza yüksek çıkmıştır.
[SEÇENEK — (a) yerine (b) uygulanmalı] Aykırılık [bahçe duvarı / kapı-pencere değişikliği / cephe kaplaması / çit] gibi bir alan oluşturmayan imalattır. Bu tür uygulamalarda ceza metrekare üzerinden değil, Bakanlık birim fiyat listesine göre belirlenen bedelin yüzde yirmisi üzerinden hesaplanır (m.42/2-b).
[SEÇENEK — ruhsat gerektirmeyen iş] Yaptığım iş [iç sıva / boya / doğrama / çatı onarımı / kiremit aktarma] niteliğindedir; İmar Kanunu m.21 bu işleri ruhsattan muaf tutar. Ruhsata bağlı olmayan bir işten metrekare cezası doğmaz.
5. Artırım oranları. (c) bendindeki her artırım ancak yapıda gerçekten bulunan bir durum için eklenebilir.
[SEÇENEK — “ruhsatsız” artırımı ruhsatlı yapıya uygulanmış] Yapının [gg.aa.yyyy] günlü ruhsatı vardır; aykırılık ruhsata aykırılıktır. Buna rağmen 8 numaralı alt bentteki yüzde 180’lik “ruhsatsız” artırımı uygulanmıştır.
[SEÇENEK — hisseli parsel artırımı] Parseldeki diğer malikler imalata yazılı muvafakat vermişlerdir (muvafakatname ektedir); 1 numaralı alt bentteki yüzde 30’luk artırımın şartı yoktur.
[SEÇENEK — can ve mal emniyeti artırımı] 4 numaralı alt bentteki yüzde 100’lük artırım için yapının can ve mal emniyetini tehdit ettiğine dair bir statik rapor ya da teknik tespit dosyada yoktur. Ekteki [mühendis raporu] yapının taşıyıcı sisteminde sorun olmadığını gösteriyor.
[SEÇENEK — birbiriyle çelişen artırımlar] Cetvelde hem “tamamlanmış ve kullanılmıyor” (11) hem “tamamlanmış ve kullanılıyor” (12) artırımı ya da hem “kullanılıyor” artırımı hem “inşaatı sürüyor” tespiti birlikte yer alıyor. Aynı yapı aynı anda bu iki durumda olamaz.
[SEÇENEK — tekrar nedeniyle bir kat artırım] Cezalar “tekrar” gerekçesiyle iki katına çıkarılmıştır. Aynı yapı için hakkımda daha önce verilmiş bir ceza yoktur; anılan [……] günlü karar [başka bir imalata / başka bir parsele] aittir.
6. (ç) bendindeki ilave ceza.
[SEÇENEK — bir ay içinde aykırılığı giderdim] Kararın bana bildirilmesinden sonraki bir ay içinde, [gg.aa.yyyy] günü [aykırı bölümü söktüm / tadilat ruhsatı aldım] ve bunu belediyeye yazıyla bildirdim (alındı ve fotoğraflar ektedir). Kanun bu durumda (ç) bendine göre eklenen cezanın tahsil edilmeyeceğini açıkça söyler; buna rağmen bu kalem için de [ödeme emri gönderildi / tahsil talebi geldi]. Bu durum encümen kararının iptal sebebi değil, tahsil aşamasının konusudur; bu kalemin tahsil edilemeyeceğinin yargılamada gözetilmesini, ödeme emri tebliğ edildiyse ona karşı idare mahkemesinde 15 gün içinde ayrıca dava açtığımı belirtirim (6183 m.58).
[SEÇENEK — birim değer veya alan yanlış] (ç) bendi cezası, aykırılık alanı ile emlak vergisine esas asgari metrekare birim değerinin çarpımıdır. Cetvelde [yanlış sokağın / başka bir yılın] birim değeri ya da (a) bendindekinden farklı bir alan kullanılmıştır.
7. Kişi, yetki ve belge yönünden itirazlar.
[SEÇENEK — imalatı ben yapmadım] Kanun cezayı yapının sahibine, müteahhide ve altı iş günü içinde bildirim yapmayan fenni mesule verir. Taşınmazı [gg.aa.yyyy] günü edindim; imalat bu tarihten öncedir ([eski hava fotoğrafı / satış ilanı / belediye kaydı] ektedir). [Kiracı yaptıysa: imalatı kira sözleşmesiyle taşınmazı kullanan [……] yapmıştır.]
[SEÇENEK — encümen kararı yok] Cezayı gösteren tek belge [tahakkuk fişi / imar müdürlüğü yazısı]dır; 42/1 cezayı encümene bırakır ve dosyada encümen kararı yoktur.
[SEÇENEK — yapı kayıt belgesi] Yapı için [gg.aa.yyyy] günlü, [……] sayılı yapı kayıt belgesi alınmıştır. Geçici 16. madde, belge verilen yapılarla ilgili tahsil edilemeyen idari para cezalarının iptal edileceğini öngörür; ceza belgedeki imalata ilişkindir.
[SEÇENEK — seçici uygulama] Aynı [sokaktaki / sitedeki] [……] benzer yapı için işlem yapılmamış, tutanak benim [şikâyetimden / belediye aleyhine açtığım davadan] [……] gün sonra düzenlenmiştir; bu sıra işlemin imar düzenini korumak dışında bir amaçla kurulduğunu düşündürüyor.
8. Tahsil aşaması. [Ödeme emri geldiyse: Belediye [gg.aa.yyyy] günlü ödeme emrini tebliğ etmiştir; ödeme emrine karşı 6183 sayılı Kanun m.58’deki 15 günlük süre içinde ayrıca dava açtım / açacağım. Bu davanın sonucu ödeme emri davasını doğrudan etkileyecektir.] [Cezayı ödediyseniz: [gg.aa.yyyy] günü [……] TL ödedim (dekont ektedir); ödeme dava hakkımı etkilemez (5326 m.17/6).]
9. Tahsilin durdurulmasını neden istiyorum? İYUK m.27/2’deki iki koşul birlikte vardır. Birincisi, uygulamanın doğuracağı zarar: [……] TL’lik ceza [aylık gelirimin / işletme cirosunun] [……] katıdır; [hesabıma / aracıma / dükkânıma] konan haciz [işimi durdurmuş / kirayı ödeyememe noktasına getirmiştir]. Davayı kazandığımda paranın geri ödenmesi bu süreçte kapanan işletmeyi ya da satılan malı geri getirmez. İkincisi, hukuka aykırılık dosyadan açıkça görülmektedir: [3. / 4. / 5. / 6.] maddede gösterdiğim [alan farkı / yanlış grup / yapıda olmayan artırım] cetvelin kendisinden okunabilir. Teminat istenirse bu, cezanın kendisi kadar bir tutarı yeniden bağlamak demektir; İYUK m.27/6’daki imkân kullanılarak teminat aranmamasını, adli yardım talebim kabul edilirse de bu kuralın uygulanmasını istiyorum.
DAYANDIĞIM HUKUK KURALLARI: Anayasa m.35, 125; 2577 sayılı İYUK m.2, 7, 11, 12, 27, 31, 34; 3194 sayılı İmar Kanunu m.21, 32, 42, [varsa] geçici 16; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m.17, 27/8; 6183 sayılı Kanun m.58.
DELİL OLARAK SUNDUKLARIM VE İSTEDİKLERİM: Encümen kararı, hesap cetveli, bildirim belgesi; yapı tatil tutanağı ve ekleri; tapu, ruhsat, onaylı proje; [varsa] yapı kayıt belgesi, muvafakatname, statik rapor, ölçüm krokisi; aykırılığın giderildiğine ilişkin fotoğraf ve alındı; ödeme emri, haciz yazısı, dekont. Davalı idareden işlem dosyasının, hesap cetvelinin dayanağı olan birim fiyat ve emlak vergisi değer listelerinin getirtilmesini (İYUK m.16/5); alan, sınıf-grup ve artırım sebepleri için mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yapılmasını istiyorum. Keşif sonucunun tartışılması için duruşma talep ediyorum (İYUK m.17). [Duruşma istemiyorsanız son cümleyi silin]
TALEPLERİM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1. İmar para cezasının tahsilinin, teminat aranmaksızın, olmazsa gücümle orantılı bir teminatla dava sonuna kadar durdurulmasına,
2. Temel cezanın alanı, sınıfı veya grubu hatalı belirlendiğinden cezanın bütün kalemleriyle iptaline,
3. Bu istemim kabul görmezse cezanın yalnız [yapıda bulunmayan artırımlara / (ç) bendi ilave cezasına / ruhsata tabi olmayan işe] ait kısmının iptaline,
4. [Ödeme yaptıysanız:] Ödediğim [……] TL’nin, [belediyeye başvurduysanız başvuru, başvurmadıysanız dava] tarihinden işleyecek yasal faiziyle birlikte iadesine,
5. Keşif, bilirkişi ve diğer yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalı idareye bırakılmasına
karar verilmesini arz ederim.
[gg.aa.yyyy]
[Davacı / Davacı Vekili]
[Ad Soyad / İmza]
EKLENEN BELGELER:
1. Encümen kararı, hesap cetveli, bildirim belgesi
2. Yapı tatil tutanağı, kroki ve fotoğraflar
3. Tapu kaydı, ruhsat ve onaylı proje
4. [varsa] Yapı kayıt belgesi, muvafakatname, statik rapor
5. [varsa] Aykırılığın giderildiğine ilişkin belgeler
6. [varsa] Ödeme emri, haciz yazısı, ödeme dekontu
7. [varsa] Adli yardım talebi ve gelir belgeleri
8. [varsa] Vekâletname
9. Dilekçe ve eklerin davalı sayısından bir fazla örneği
Bu metin örnek niteliğindedir; dosyanızın ayrıntısına göre uyarlanmalıdır. İndirdiğiniz UDF dosyasını UYAP Doküman Editörü ile açabilirsiniz.
İmar Para Cezası İptal Davası Dilekçesi Ne Zaman ve Nereye Verilir?
Dilekçe, encümen kararının tebliğini izleyen günden itibaren 60 gün içinde taşınmazın bulunduğu yerdeki idare mahkemesine verilir (İYUK 7/1, 34/1). İmar para cezası İYUK 20/A’daki ivedi yargılama listesinde yer almadığından genel dava süresi ve genel kanun yolları uygulanır. Danıştay 6. Daire, yalnız para cezası içeren encümen kararlarını da idari yargıda esastan inceliyor; bu yüzden cezayı sulh ceza hâkimliğine götürmeyin. Süreyi kararın tarihinden değil, size yazılı bildirim yapıldığı günden sayın.
| Konu | Süre | Nereye verilir | Dayanak |
|---|---|---|---|
| İmar para cezasına karşı iptal davası | Yazılı bildirimi izleyen günden 60 gün | Taşınmazın bulunduğu yer idare mahkemesi | İYUK 7/1, 34/1 |
| Aynı kararda yıkım da varsa | Aynı 60 gün, tek dilekçe | İdare mahkemesi | 5326 m.27/8 |
| Encümen kararının kaldırılması için idareye başvuru | Dava süresi içinde; süreyi durdurur | Kararı veren idare | İYUK 11 |
| İndirimli ödeme | Tebliğden itibaren 1 ay; %25 indirim | Davalı idare | 5326 m.17/6 |
| (ç) bendi ilave cezasının tahsil edilmemesi | Tebliğden itibaren 1 ay içinde aykırılığı giderme | Davalı idare (bildirim) | 3194 m.42/2-ç |
| YD istemi hakkındaki karara itiraz | Tebliği izleyen günden 7 gün, bir defa | Bölge idare mahkemesi | İYUK 27/7 |
| İdare mahkemesi kararına istinaf | Tebliğden 30 gün | Bölge idare mahkemesi | İYUK 45/1 |
Encümen kararında yıkım da varsa bu sayfadaki gerekçeleri yıkım kararına karşı dava dilekçesi örneğiyle birleştirin; 3194 sayılı Kanun’un 32. maddesindeki bir aylık ruhsata uygun hâle getirme süresi ve yıkıma özgü yürütmenin durdurulması gerekçeleri orada ayrıntılı; dava süresi yine 60 gündür. Trafik, gürültü veya zabıta cezası gibi diğer idari para cezalarına itiraz ise sulh ceza hâkimliğine ve 15 gün içinde yapılır; o yol için idari para cezasına itiraz dilekçesi sayfasına bakın.
Dilekçeyi Vermeden Önce Hangi Belgeleri Toplamalısınız?
İmar para cezası davasında kazandıran belge çoğu zaman hesap cetvelidir; dilekçeyi vermeden önce cetveli mutlaka edinin. İdari yargılama evrak üzerinden yürür ve YD istemi dilekçe ile eklerinden yerinde görülmezse savunma beklenmeden reddedilebilir (İYUK 27/3). Cetvelde en sık karşılaştığım alan, yapı sınıfı ve çelişen artırım hatalarını imar para cezasına itiraz yazısında tek tek gösterdim.
- Encümen kararı, tebliğ zarfı veya tebliğ mazbatası.
- Para cezası hesap cetveli ya da hesaplama raporu; alan, yapı sınıfı ve grubu, uygulanan artırım bentleri burada yazar.
- Yapı tatil tutanağı ve ekindeki kroki, fotoğraflar; elinizde yoksa belediyeden örneğini isteyin, alamazsanız işlem dosyasının getirtilmesini dilekçede isteyin (İYUK 16/5).
- Tapu kaydı, yapı ruhsatı, onaylı proje, varsa yapı kullanma izin belgesi ve yapı kayıt belgesi.
- Aykırılığı giderdiyseniz tarihli fotoğraflar, tadilat ruhsatı ve idareye verdiğiniz bildirimin alındısı.
- Tahsil başladıysa ödeme emri ve haciz yazıları; ödediyseniz dekont.
Dilekçe ve ekler davalı sayısından bir fazla nüsha hazırlanır (İYUK 3/3). Dilekçeyi adliyedeki idare mahkemesi ön bürosuna verebilir, elektronik imzanız varsa UYAP Vatandaş Portal’dan, avukatınız UYAP Avukat Portal’dan gönderebilir. Kayıt numarasını ve harç makbuzunu saklayın; dava kayıt tarihinde açılmış sayılır.
Somut olayınızı birlikte değerlendirelim
Her dosya kendi ayrıntısında saklıdır; genel bilgi sizin olayınızın yerini tutmaz.
Doldururken Dikkat: İmar Cezası Davasını Zayıflatan 6 Hata
Köşeli parantezli alanları encümen kararı, hesap cetveli ve tapu kaydındaki bilgilerle birebir doldurun; dosyanıza uymayan seçenek paragraflarını silin.
- Sulh ceza hâkimliğine itiraz etmek. İmar para cezasına karşı yol idare mahkemesidir. Yanlış yere başvurmak dosyanızı aylarca geciktirir ve görevsizlik kararından sonra kısa bir süre içinde yeniden dava açmanızı gerektirir (İYUK 9); dilekçeyi baştan idare mahkemesine verin.
- Ödemeyi davadan vazgeçmek sanmak. Cezayı bir ay içinde ödemek %25 indirim sağlar ve dava hakkını kaldırmaz (5326 m.17/6). Ödediyseniz dilekçeye iade ve faiz istemini ekleyin.
- Yalnız “ceza haksız” demek. Davayı çoğu zaman alan, sınıf ve artırım hesabı kazandırır. Cetveldeki her kalemi tek tek tartışın ve keşif ile bilirkişi isteyin (İYUK 31).
- (ç) bendinin bir aylık süresini kaçırmak. Bu bent uyarınca eklenen ceza, tebliğden itibaren bir ay içinde aykırılık giderilirse tahsil edilmez. Aykırılığı giderdiğinizi idareye yazılı bildirin ve alındı alın.
- Ödeme emrini görmezden gelmek. Tahsil için ödeme emri tebliğ edilirse, ona karşı 6183 sayılı Kanun’un 58. maddesindeki 15 günlük süre içinde ayrıca dava açılması gerekir; imar para cezası vergi olmadığından bu dava vergi mahkemesinde değil idare mahkemesinde açılır (2576 m.6). Ödeme emri davasında, imar para cezasına karşı açtığınız iptal davasını ve varsa yürütmenin durdurulması kararını mutlaka bildirin. Ödeme emri davasının dilekçe düzenini ve 15 günlük sürenin hesabını vergi ödeme emrine itiraz dilekçesi örneği üzerinde gösterdim.
- Bütün muhatapları ayırmamak. Encümen yapı sahibine, müteahhide ve fenni mesule ayrı ayrı ceza verir (3194 m.42/1). Her biri kendi cezasına karşı ayrı dava açar ya da ortak dilekçenin şartları varsa birlikte açar (İYUK 5).
Dikkat: 3194 sayılı Kanun cezanın tespitten itibaren 10 iş günü içinde verileceğini söyler; bu sürenin aşılmasının cezayı tek başına sakatlayıp sakatlamadığını Kanun açıkça düzenlemez. Davayı yalnız bu sürenin geçirilmesine dayandırmayın; hesap ve tutanak itirazlarıyla birlikte ileri sürün.
İmar Para Cezası, Yıkım ve İmar Kirliliği Suçu Arasındaki Fark Ne?
Aynı ruhsatsız yapı üç ayrı sonuç doğurabilir: 42. maddeye göre para cezası, 32. maddeye göre yıkım kararı ve TCK 184’e göre ceza davası. Para cezası ve yıkım idare mahkemesinde, ceza davası asliye ceza mahkemesinde görülür; ceza tarafını imar kirliliğine neden olma suçu yazısında anlattım. 42. madde, tahsil edilen imar para cezalarının, aynı fiil nedeniyle TCK 184’ten mahkûm olanlara faizsiz iade edileceğini söyler. Ceza davasında beraat etmek ise para cezasını kendiliğinden kaldırmaz; ceza dosyasındaki bilirkişi raporunu idare mahkemesine delil olarak sunabilirsiniz. Aynı yapı için yıkım kararı da geldiyse ilk günlerde atılacak adımları kaçak yapıya yıkım kararı verildi ne yapmalıyım yazısında topladım.
Yapı kayıt belgesi (imar barışı) alınmış yapılarda geçici 16. madde, Kanun uyarınca alınmış yıkım kararlarıyla tahsil edilemeyen idari para cezalarının iptal edileceğini öngörür. Belgeniz varsa sayısını dilekçeye mutlaka yazın; belge iptal edildiyse iptal işlemine de ayrıca dava açılmalıdır. Kavramın kısa tanımı için yıkım kararı sözlük maddesine bakabilirsiniz.
Dava Açıldıktan Sonra Süreç Nasıl İlerler?
Mahkeme ilk incelemeden sonra dilekçeyi idareye tebliğ eder; idare 30 gün içinde savunma verir (İYUK 16/3) ve işlem dosyasını gönderir. İmar para cezası davalarının çoğunda belirleyici aşama keşif ve bilirkişi raporudur: bilirkişi aykırılığı, etkilenen alanı, yapı sınıfını ve artırım sebeplerini yerinde inceler. Danıştay, temel cezayı belirleyen alanın idarece bilirkişi ölçümünden farklı alınmasını, cezanın o kısmının tamamen iptali için yeterli gördü. Buna karşılık tutanakta aykırılıklar ölçüleriyle yazılmışsa, etkilenen alanın sonradan projeden hesaplanması cezayı tek başına sakatlamıyor; rapora itirazınızı süresinde ve somut ölçülerle yazın.
Mahkeme cezayı iptal ederse idare kararın gereğini gecikmeksizin, her hâlde tebliğden itibaren 30 gün içinde yerine getirir (İYUK 28/1); ödediğiniz tutar varsa iadesi de bu kapsamdadır. YD istemi reddedilirse 7 gün içinde bölge idare mahkemesine bir defa itiraz edilir (27/7); esas karara karşı 30 gün içinde istinaf yolu açıktır (45/1). Dava öncesinde idareye başvurup süreyi durdurmak isterseniz idareye başvuru dilekçesi örneğini kullanabilirsiniz. YD’nin genel iskeleti için yürütmenin durdurulması talepli iptal davası dilekçesi sayfasına bakın.
Danıştay Kararları
Danıştay 6. Daire, 23.12.2025 tarihli, 2024/7899 E., 2025/7191 K.
Bir şirkete ait parseldeki ruhsatsız yapılar için encümen, üç ayrı yapı sınıfına göre hesap yaparak toplam 11,5 milyon TL’yi aşan para cezası vermişti. Bilirkişi, I. sınıf A grubu yapılarda aykırılıktan etkilenen alanı idarenin hesapladığından daha az buldu. Danıştay 6. Daire, saha betonunun mekânsal bir alan oluşturduğunu ve (a) bendine göre metrekareyle hesaplanabileceğini kabul ederek bölge idare mahkemesinin bu yöndeki gerekçesine katılmadı; ama alan farkının temel cezayı etkilediğini, temel ceza yanlış hesaplanınca artırımlarla birlikte o kısma isabet eden cezanın tamamının iptali gerektiğini belirterek kararı bu gerekçeyle onadı. Karar, bahçe duvarı, kapı, pencere, dış cephe kaplaması gibi alan oluşturmayan imalatlarda cezanın (b) bendine göre maliyet bedeli üzerinden hesaplanacağını da açıkça söylüyor. Okur için sonuç: alan, sınıf veya grup hatası yalnız hatalı kısmı değil, temel cezaya bağlı bütün tutarı düşürür.
… 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendine göre, temel para cezasının hesaplanmasında, yapı inşaat alanı ile yapı sınıfı ve grubu temel kriterler olarak öngörüldüğünden, temel para cezasının bu kriterlere aykırı olarak hesaplandığının tespit edilmesi halinde, aykırılığı tespit edilen para cezası miktarına (c) bendinde öngörülen artırım oranları uygulanarak belirlenen toplam para cezasının tamamının iptal edilmesi gerektiği açıktır. …
Kanun metinleri https://mevzuat.gov.tr/ adresinden alınmaktadır.
Danıştay 6. Daire, 02.12.2025 tarihli, 2023/7304 E., 2025/6310 K.
Kiracı bir şirketin iki dükkânı birleştirip asma katı tam kata dönüştürdüğü tespit edilmiş; yapı tatil tutanağında aykırı alan 59 m² yazılmış, encümen ise temel cezayı 133 m² etkilenen alan üzerinden hesaplamıştı. İlk derece mahkemesi, tutanakta yer almayan 133 m² üzerinden ceza verilemeyeceği gerekçesiyle cezayı iptal etmiş, bölge idare mahkemesi bu kararı onamıştı. Danıştay 6. Daire, tutanakta aykırılıkların ve ölçülerinin açıkça yazıldığını, etkilenen alanın mimari projeden belirlenebildiğini ve bilirkişinin de 133 m²’yi doğruladığını belirterek bölge idare mahkemesi kararını bozdu. Okur için sonuç: tutanağın asıl işi aykırılıkları ölçüleriyle göstermektir; bu yapılmışsa, “etkilenen alan tutanakta yazmıyor” itirazı tek başına yetmez, hesaba ölçüyle itiraz etmek gerekir.
… Para cezasının yargısal denetiminin yapılabilmesi için ruhsata aykırılıkların neler olduğunun ve aykırılıkların ölçümünün yapı tatil tutanağında açık bir şekilde belirtilmesi gerekmektedir. …
… Diğer taraftan yapı tatil tutanağında yer verilen aykırılıklar ve ölçümleri dikkate alınarak toplam aykırılıktan etkilenen alanın yapının projesinin incelenmesi suretiyle sonradan dosya üzerinde yapılacak inceleme ile açıklığa kavuşturulmasının para cezasını sakatlamayacağı açıktır. …
Sık Sorulan Sorular
İmar para cezasına itiraz süresi kaç gündür?
Ayrı bir idari itiraz süresi yoktur; dava, encümen kararının tebliğini izleyen günden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde açılır (İYUK 7/1). Bu süre içinde idareye İYUK 11 başvurusu yaparsanız süre durur ve ret üzerine kalan süreden devam eder.
İmar para cezasını ödersem dava açabilir miyim?
Evet. Ödeme, karara karşı başvuru hakkını etkilemez (5326 m.17/6); dava kazanılırsa ödenen tutarın iadesi istenir.
İmar cezası taksitlendirilebilir mi?
Kabahatler Kanunu’na göre ekonomik durumu müsait olmayan kişi için, ilk taksit peşin ödenmek şartıyla bir yıl içinde dört eşit taksit kararı verilebilir (5326 m.17/3). Taksitlerden biri zamanında ödenmezse kalan tutarın tamamı tahsil edilir.
Dava açınca ceza tahsil edilmez mi?
Dava açmak tahsili kendiliğinden durdurmaz (İYUK 27/1). Tahsili durduran, mahkemenin vereceği yürütmenin durdurulması kararıdır.
Kiracıya imar para cezası verilebilir mi?
Kanun cezayı yapı sahibine, müteahhide ve fenni mesule verir (3194 m.42/2). İmalatı kiracı yaptıysa ve ceza ona verildiyse, kiracı kendi adına dava açabilir; imalatı yapmayan malik ise bunu kira sözleşmesi ve tarihlerle ispatlamaya çalışır.
Bu metin genel bir örnektir; dosyanızın ayrıntısına göre uyarlanmalıdır. Encümen kararını ve hesap cetvelini bana ulaştırırsanız, cezanın hesabını birlikte kontrol edebiliriz.
