Mazeret izni

Mazeret izni, cezaevindeki kişinin ailesinde ani ve ağır bir olay yaşandığında, cezası kesintiye uğramadan kısa bir süre dışarı çıkabilmesini sağlar. Halk arasında “ölüm izni” ya da “cenaze izni” diye bilinir. İzinde geçen günler cezadan sayılır; yani kişi bu süreyi sonradan ayrıca yatmaz (5275 s. K. m. 93/1).

Kanundaki yeri

Düzenleme 5275 sayılı Kanun’un 94. maddesindedir ve iki ayrı izin türü içerir. Birincisi, cezasının onda birini iyi hâlle geçirmiş hükümlüye ana, baba, eş, kardeş veya çocuğunun ölümü, bu yakınlardan birinin hayati tehlike taşıyan ağır hastalığı ya da deprem, sel, yangın gibi bir felaketten zarar görmesi hâlinde yol hariç on güne kadar verilebilen izindir. Ölüm hâlinde kurum müdürünün önerisi ve başsavcılığın onayı yeterlidir; hastalık ve felaket hâlinde ayrıca Adalet Bakanlığı onayı aranır. İkincisi, tehlikeli olmayan hükümlünün dış güvenlik görevlisi eşliğinde, ikinci derece dahil kan veya kayın hısımlarından birinin ya da eşinin cenazesine katılması için iki güne, ağır hasta yakınını ziyaret için bir güne kadar verilen izindir.

Uygulamada ne anlama gelir

İzin kendiliğinden verilmez; hükümlünün ya da yakınının talebi, ölüm belgesi veya sağlık kurulu raporu gibi belgelerle kuruma iletilmelidir. Görevli eşliğindeki cenaze izni, yüksek güvenlikli kurumda kalanlara da verilebilir; ağırlaştırılmış müebbet hapis hükümlüleri ise bu imkânın dışındadır. Hasta ziyareti izni her yakın için toplam iki defayla sınırlıdır. İzin yurt dışına gitmeyi gerektiriyorsa verilmez. İzinden dönmeyen ya da iki günden fazla geç dönen kişi hakkında firar hükümleri uygulanır; iki gün veya daha az gecikmede disiplin işlemi yapılır (5275 s. K. m. 97). Açık cezaevindeki izin çeşitlerini açık cezaevinden izin alma rehberinde bulabilirsiniz.

Örnek

Kapalı cezaevinde 4 yıllık cezasının yaklaşık bir yılını çekmiş bir hükümlünün annesi vefat eder. Aile ölüm belgesini kuruma ulaştırır. Kurum müdürü öneride bulunur, başsavcılık onaylar ve hükümlü yol hariç birkaç günlük izinle cenaze ve taziye için evine gider. Şartları taşımasaydı bile, görevli eşliğinde iki güne kadar cenazeye katılma izni gündeme gelebilirdi.

Sık karıştırılan

Mazeret izni, açık ceza infaz kurumundaki hükümlülere aile bağlarını korumak için üç ayda bir, yol hariç yedi güne kadar verilen özel izinle (5275 s. K. m. 95) aynı şey değildir. Özel izin bir olaya bağlı olmadan düzenli aralıklarla verilebilen takdirî bir izindir; mazeret izni ise zorunlu bir olaya bağlıdır.