Cezaların toplanması

Aynı kişi hakkında farklı mahkemelerden birden fazla mahkûmiyet kesinleşmişse, her ceza ayrı ayrı infaz edilmez; koşullu salıverilme tarihinin doğru hesaplanabilmesi için cezalar bir toplama kararıyla birleştirilir. Uygulamada buna “içtima” ya da “cezaların içtimaı” da denir. Toplama kararı yeni bir ceza vermez, var olan cezaları infaz hesabı için bir araya getirir.

Kanundaki yeri

5275 sayılı Kanunun 99. maddesine göre her ceza diğerinden bağımsızdır ve varlığını ayrıca korur. Ancak kişi hakkında birden fazla kesinleşmiş hüküm varsa, koşullu salıverilmeyi düzenleyen 107. maddenin uygulanabilmesi için infaz hâkimliğinden toplama kararı istenir. Adli para cezasından çevrilip cezaevinde infaz aşamasına gelen hapis de bu karara dahil edilir. Kararı, en fazla cezayı veren mahkemenin bulunduğu yer infaz hâkimliği verir; birden çok hâkimlik yetkiliyse son hükmü veren mahkemenin bulunduğu yerdeki hâkimlik yetkilidir (m. 101/2). Karar duruşma yapılmadan verilir ve itiraz edilebilir (m. 101/1, 101/3).

Uygulamada ne anlama gelir

Toplama kararından sonra Cumhuriyet başsavcılığı tüm cezaları gösteren tek bir müddetname düzenler. Her cezanın koşullu salıverilme oranı kendi suçuna göre belirlenir ve sonuçlar toplanır; bu yüzden bir dosyadaki ağır oran diğer cezalara taşınmaz. Kanun ayrıca birden fazla süreli hapis cezasında cezaevinde geçirilecek sürenin en fazla 28 yıl olacağını söyler (m. 107/3-e). Hesabın nasıl yapıldığını infaz hesaplama yazısında, oranları koşullu salıverilme rehberinde bulabilirsiniz.

Örnek

Bir kişi hırsızlıktan 3 yıl, ayrı bir dosyada kasten yaralamadan 1 yıl 6 ay hapis cezası almış, iki karar da kesinleşmiştir. Başsavcılık infaz hâkimliğinden toplama kararı ister; hâkimlik iki cezanın toplam 4 yıl 6 ay olarak infaz edilmesine karar verir. Her iki suç için oran yarı olduğundan hükümlü, iyi hâlli kalırsa 2 yıl 3 ayın sonunda koşullu salıverilmeden yararlanabilir.

Sık karıştırılan

Cezaların toplanması, yargılama sırasında uygulanan fikri içtima ile karıştırılır. Fikri içtimada tek bir fiille birden fazla suç işlenmiştir ve mahkeme en ağır cezayı gerektiren suçtan tek ceza verir. Toplama ise infaz aşamasında, ayrı ayrı verilmiş ve kesinleşmiş cezalar için yapılır; cezaların hiçbiri düşmez.

Sık sorulan sorular

Cezaların toplanması ile fikri içtima arasındaki fark nedir?

Fikri içtima hüküm verilirken uygulanır ve sonuçta tek ceza çıkar. Cezaların toplanması ise hükümler kesinleştikten sonra, infaz hesabı için ayrı cezaların bir araya getirilmesidir.

Toplanan cezalar indirilir mi?

Hayır, toplama cezayı azaltmaz. Yalnız birden fazla süreli hapiste cezaevinde geçirilecek süre için kanundaki 28 yıllık üst sınır işler.

Toplama kararına itiraz edebilir miyim?

Evet, infaz hâkimliğinin toplama kararına itiraz yolu açıktır (5275 s. K. m. 101/3). Süre, CMK’daki genel kurala göre kararı öğrenmeden itibaren iki haftadır.

Toplama kararını kim ister?

Kural olarak infazı yürüten Cumhuriyet başsavcılığı ister. Hükümlü ya da avukatı da yeni bir hüküm kesinleştiğinde başsavcılığa başvurarak toplama yapılmasını talep edebilir.