KHK ile İhraç Edilenler Göreve İade Davası: Yol ve Süre

KHK ile İhraç Edilenler Göreve İade İçin Bugün Hangi Yolu Kullanır?

Bugün kullanılabilecek yol, Komisyonun ret kararına karşı açılmış ya da süresi içinde açılabilecek iptal davasıdır. Komisyon, KHK eki listeyle doğrudan yapılan kamu görevinden, meslekten veya teşkilattan çıkarma, öğrencilikle ilişik kesme, kurum kapatma ve emekli personelin rütbesinin alınması işlemlerine karşı başvuruları incelemek için kurulmuştu (7075 s. Kanun m.1, m.2).

Başvurular valilikler veya son görev yapılan kurum aracılığıyla yapılıyordu ve 60 günlük başvuru süreleri yıllar önce doldu (m.7/3). Kanun mükerrer başvuruların işleme alınmayacağını da açıkça söyler (m.7/1). Anayasa Mahkemesi, 2025’te 7075 sayılı Kanun’a eklenen geçici 5. maddeyi incelediği kararında Komisyonun görev süresinin 22.1.2023’te sona erdiğini ve Komisyon kararlarına ilişkin işlerin artık ilgili kurumlarca yürütüldüğünü tespit etti. Bu yüzden “Komisyona yeniden başvuracağım” diye bir yol yoktur; elinizdeki ret kararı ve ona karşı açılan dava, dosyanızın kendisidir.

Bir ayrım çok önemlidir. Komisyonun görevi, başka bir idari işleme gerek kalmadan doğrudan KHK listesiyle yapılan işlemlerle sınırlıydı. Kurumunuz sizi OHAL döneminde ya da sonrasında kendi kurul kararıyla, örneğin bir disiplin kurulu veya personel kurulu kararıyla çıkardıysa, o işleme karşı doğrudan idare mahkemesinde 60 günlük süre içinde dava açılır. Bu ayrım için çıkarıldığınız Resmî Gazete’deki KHK eki listeye ya da kurumun size tebliğ ettiği karara bakın. Kurumun güvenlik soruşturmasına dayanan bir işlemiyle karşılaştıysanız güvenlik soruşturması olumsuz geldiğinde izlenecek yolu ayrıca anlattım.

Komisyon Kararına Karşı Dava Nerede, Kime Karşı ve Ne Kadar Sürede Açılır?

Dava, Komisyon kararının tebliğinden itibaren 60 gün içinde, Hâkimler ve Savcılar Kurulunun belirlediği Ankara idare mahkemelerinde açılır. 7075 sayılı Kanun’un 11. maddesi davanın yerini ve davalıyı belirler, ama ayrı bir süre koymaz; bu yüzden genel süre uygulanır:

İYUK 7/1: (1) Dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gündür.

Kanun metinleri https://mevzuat.gov.tr/ adresinden alınmaktadır.

Davalı, en son görev yaptığınız kurumdur. Cumhurbaşkanlığına ve Komisyona husumet yöneltilemez (m.11/1). Türk Silahlı Kuvvetlerinden çıkarılan subay, astsubay, uzman erbaş, memur ve işçiler için davalı Millî Savunma Bakanlığı; emniyet, jandarma ve sahil güvenlik teşkilatından çıkarılanlar için İçişleri Bakanlığı; öğrencilikle ilişiği kesilenler için Millî Eğitim Bakanlığıdır (ek m.1). Davalıyı yanlış göstermek davayı düşürmez; mahkeme dilekçeyi gerçek hasma tebliğ eder (İYUK m.15/1-c). Sürenin hesabını İYUK 7. madde sayfasında ayrıntılı gösterdim.

Komisyon kararı size hiç tebliğ edilmediyse ya da tebligat usulsüzse, süre kararı öğrendiğiniz tarihten başlar. Bunu ispat edecek belgeyi, örneğin kurumun size gönderdiği yazının zarfını veya e-Devlet kaydının ekran görüntüsünü saklayın. Dava dilekçesinin bölüm bölüm nasıl kurulacağını OHAL Komisyonu kararına karşı dava dilekçesi örneğinde gösterdim. İptal davası açılması kararın uygulanmasını durdurmaz; yürütmenin durdurulması ayrıca istenir.

Hâkim, savcı, asker, polis ve öğrenci için farklar

Hâkim ve savcılar, 667 sayılı KHK’nın 3. maddesine göre Hâkimler ve Savcılar Kurulu kararıyla meslekten çıkarıldı; bu kararlara karşı Komisyona değil, kararın kesinleşmesinden itibaren 60 gün içinde ilk derece olarak Danıştay’a dava açılır (7075 m.11/2). Millî Savunma Bakanlığı personeli, askerler, polisler, jandarma ve sahil güvenlik personeli, MİT personeli ile bu kurumların aday ve öğrencileri için 2026’da yeni bir kural geldi: terör örgütleriyle iltisak, eylem birliği, yardım veya propaganda gerekçesiyle görevden çıkarılanlar hakkında verilen ve göreve iade sonucu doğuran mahkeme kararları, ancak kesinleştikten sonra uygulanır (İYUK m.28/1 son cümle, 7588 s. Kanun). Bu gruptaysanız ilk derece mahkemesi lehinize karar verse de göreve dönüş Danıştay aşaması bitmeden gerçekleşmez.

Mahkeme Komisyon Kararında Neyi İnceler?

Mahkeme, Komisyonun ret gerekçesindeki somut delillerin sizi örgütle iltisaklı veya irtibatlı göstermeye yetip yetmediğini inceler. Gerekçede ByLock kaydı, banka hesabı, sendika veya dernek üyeliği, tanık beyanı ya da bir yayına abonelik gibi tek tek delil sayılır. Davanın gücü, bu delillerin her birine karşı belgeyle cevap vermenizden gelir.

Danıştay, KHK’ya dayanan çıkarma işleminin yargısal denetiminin, işlemin dayandığı hukuki sebep ve maddi delillerle sınırlı yapılması gerektiğini, delil olma vasfını yitiren bir eyleme dayanılarak ret kararının ayakta tutulamayacağını kabul ediyor. Aynı kararda, örgütle bağlantı somut olarak gösterilmeden “Anayasaya sadakat yükümlülüğünün ihlali” gerekçesinin KHK’daki çıkarma sebebinin yerine konamayacağını da söyledi.

Dosyalarda en sık gördüğüm eksiklik, davacının yalnız genel itirazlarla yetinmesidir. “Savunma hakkım tanınmadı, masumiyet karinesi ihlal edildi” cümleleri önemlidir, ama tek başına sonuç vermez. Hesabınızın açılış tarihini, maaş hesabı olup olmadığını, sendikadan ne zaman ayrıldığınızı, ByLock tespitinin hangi tutanağa dayandığını ayrı ayrı gösterin; mahkemeden kurumlara ve savcılıklara müzekkere yazılmasını isteyin.

Ceza Davasında Beraat Eden KHK’lı Göreve Döner mi?

Hayır, beraat tek başına göreve dönüş sağlamaz; ama idare davasında en güçlü delillerden biri olur. İdari yargı, ceza mahkemesinin kararıyla bağlı değildir; Komisyonun dayandığı iltisak veya irtibat iddiasını kendisi değerlendirir. Ceza davası terör örgütü üyeliğiyle ilgiliydi; idare davası ise üyelik değil, daha geniş bir kavram olan iltisak ve irtibat üzerinden yürür.

Beraatın gerekçesi bu yüzden hükümden önemlidir. Ceza mahkemesi “ByLock tespiti sanığa ait değil” ya da “hesap hareketi örgütsel değil” demişse, aynı delile dayanan Komisyon kararının çürüdüğünü yazılı olarak gösterirsiniz. Delil yetersizliğinden verilen beraat ise etkisi daha zayıf bir karardır. Ceza tarafındaki yeniden yargılama ve AİHM sonrası süreçleri ByLock dosyalarında yeniden yargılama yazısında, suçun unsurlarını silahlı terör örgütü üyeliği cezası yazısında anlattım.

Danıştay, ceza davasında verilen hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının masumiyet karinesi gereği tek başına lehe ya da aleyhe sonuç doğurmadığını, ama ceza dosyasındaki delillerin iltisak ve irtibat yönünden ayrıca değerlendirilmesi gerektiğini kabul ediyor. O dosyada davacı etkin pişmanlıktan yararlanmıştı ve Danıştay, bağlantının davacının kendi ikrarıyla ortaya konduğunu söyleyerek davanın reddini onadı. Etkin pişmanlık başvurusu düşünen bir kişi, bu beyanın idare davasında da aleyhine kullanılacağını bilmelidir; örgüt üyeliğinde etkin pişmanlık yazısında şartlarını anlattım. HAGB’nin memuriyete etkisini ayrıca HAGB alan memur yazısında ele aldım.

Dava kesinleştikten sonra beraat ederseniz

İdare davası kesinleştikten sonra beraat ettiyseniz, yargılamanın yenilenmesi ancak İYUK 53/1’deki sınırlı sebeplerden biri varsa mümkündür. İdare mahkemesi kararını bir ceza mahkûmiyetine dayandırmış ve o mahkûmiyet kesinleşen bir kararla bozularak ortadan kalkmışsa bu bir sebeptir (İYUK m.53/1-c); süre, sebebin sizin yönünüzden gerçekleştiğini izleyen günden itibaren 60 gündür (m.53/3). AİHM’in ihlal kararında süre, kararın kesinleşmesinden itibaren 1 yıldır.

Göreve İade Edilirseniz Hangi Haklarınız Doğar?

Göreve iade edilen kişi eski kadro veya pozisyonuna atanır ve çıkarıldığı tarihi izleyen aybaşından göreve başladığı tarihe kadar mali ve sosyal hakları ödenir (7075 m.10/1). Kanuna göre çıkarmaya ilişkin KHK hükümleri, iade edilen kişi bakımından bütün hüküm ve sonuçlarıyla ortadan kalkmış sayılır.

Kurum, bildirim veya atama teklifini izleyen 30 gün içinde atamayı tamamlar. Atama emri size Tebligat Kanunu’na göre tebliğ edilir ve tebliği izleyen 10 gün içinde göreve başlamazsanız atanma hakkınız düşer (m.10/1). Bu sürede yurt dışındaysanız ya da hastaysanız durumu ilk gün yazıyla bildirin. Mahkeme kararıyla iade edilenlerde idare, kararın tebliğinden itibaren en geç 30 gün içinde gereğini yerine getirmek zorundadır (İYUK m.28/1); asker, polis, jandarma ve MİT personelinde ise yukarıda anlattığım kesinleşme şartı vardır.

Anayasa Mahkemesi, 7075 sayılı Kanun’daki “bu kişiler kamu görevinden çıkarılmalarından dolayı herhangi bir tazminat talebinde bulunamaz” cümlesini ve asker, polis ve diplomatlar için ayrı bir atama düzeni öngören 10/A maddesini iptal etti; iptal 12.1.2023’te yürürlüğe girdi. Danıştay, Komisyon kararıyla dönen bir belediye memuruna ayrı kaldığı döneme ait sosyal denge tazminatının da ödenmesi gerektiğini kabul etti; faizin ise idareye başvuru tarihinden işleyeceğini belirtti. Eksik ödenen kalemler için kurumunuza tarih ve tutar göstererek yazılı başvuru yapın; ret ya da 30 günlük sessizlik üzerine 60 gün içinde dava açabilirsiniz.

Davayı Kaybederseniz Ne Olur, Ne Yapılabilir?

Davayı kaybederseniz önce istinaf, sonra temyiz, en sonda Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yolu vardır. İdare mahkemesi kararına tebliğden itibaren 30 gün içinde Ankara Bölge İdare Mahkemesine istinaf, bölge idare mahkemesi kararına da 30 gün içinde Danıştay’a temyiz başvurulur; kamu görevinden çıkarma sonucunu doğuran işlemler temyize açık davalardandır (İYUK m.46/1-d).

Kesinleşen karardan sonra, başvuru yollarının tüketildiği tarihten, yani uygulamada son kararın tebliğinden itibaren 30 gün içinde Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapılabilir. Bu yolun da sonucu olumsuz olursa AİHM başvurusu gündeme gelir. Yurt içi yollardan birini atlarsanız sonraki aşama kabul edilmeyebilir; her kararın tebliğ tarihini ayrı bir yere not edin.

Kaybedilen dava, kamu görevine dönüşü kalıcı olarak kapatır mı? KHK ile çıkarılanların yeniden kamu görevine alınamayacağına ilişkin kural da bir ilave tedbirdir ve karar ayakta kaldıkça uygulanır. Hangi hâllerde yeniden memur olunabildiğini memuriyetten çıkarılan tekrar memur olabilir mi yazısında topladım.

Pasaport, Silah Ruhsatı ve Rütbe Gibi İlave Tedbirler Nasıl Kalkar?

İlave tedbirler için 7075 sayılı Kanun’un geçici 4. maddesi, 17.11.2020’den itibaren 3 ay içinde tedbiri uygulayan kuruma başvuru yolunu açtı. Kurum en geç 6 ay içinde başvuruyu reddeder ya da tedbiri kaldırır; ret kararına karşı yine Ankara idare mahkemelerinde dava açılır (geçici m.4/1, 4/7). Pasaport iptali, silah ruhsatının geri alınması, özel güvenlik şirketinde çalışamama ve rütbenin alınması bu tedbirlerin başlıcalarıdır.

Danıştay, ilave tedbirlerin kaldırılması başvurusunun reddine ilişkin davada bölge idare mahkemesi kararının İYUK 46’daki temyize açık konular arasında olmadığını ve istinafla kesinleştiğini kabul ediyor. Kararda temyiz yolu açık gösterilmiş olsa bile sonuç değişmedi. Pasaport tarafındaki güncel durumu pasaport iptal edildiğinde yapılacakları anlattığım yazıda bulabilirsiniz.

Ana davayı kazanırsanız, çıkarmaya bağlanan tedbirlerin dayanağı da ortadan kalkar; çünkü iade kararı KHK hükümlerini bütün sonuçlarıyla ortadan kaldırır (m.10/1). Bu durumda pasaport ve ruhsat için ilgili kuruma kararı ekleyerek ayrıca başvurun; kurumlar bunu kendiliğinden yapmayabilir.

Yaşanmış Olaydan

Bir süre önce KHK eki listeyle ihraç edilmiş bir öğretmen, Komisyonun ret kararına karşı açtığı davanın ilk derecede reddedildiğini ve bu arada ceza davasında beraat ettiğini anlatarak bana geldi. Komisyon kararı üç delile dayanıyordu: ByLock kaydı, kapatılan bir sendikaya üyelik ve bir bankadaki hesap hareketleri. Beraat kararı istinaf aşamasında kesinleşmişti.

İstinaf dilekçesinde üç delili ayrı ayrı ele aldık. Ceza mahkemesinin gerekçesinde, ByLock tespitinin aynı ağ bağlantısını kullanan başka bir kişiye ait olduğu yazıyordu; bu gerekçeyi ve bilirkişi raporunu dosyaya sunduk. Sendika üyeliğinin örgütün talimatı olarak gösterilen tarihten yıllar önce başladığını ve aidat ödemesinden ibaret olduğunu belgeyle gösterdik. Banka hesabının maaş hesabı olarak kurum tarafından açtırıldığını yazılı olarak ileri sürdük ve bankaya müzekkere yazılmasını istedik.

Bölge idare mahkemesi, beraat kararının kendisini bağlamadığını ayrıca belirtti; ama ByLock tespitinin çürüdüğünü ve kalan iki delilin tek başına iltisak için yetmediğini kabul ederek ilk derece kararını kaldırdı ve Komisyon kararını iptal etti. Kurum kararı 30 gün içinde uygulayıp atama emrini tebliğ etti; öğretmen dördüncü gün göreve başladı. Kurum ayrıca temyize gitti; Danıştay aşaması yaklaşık bir yıl sürdü ve karar onandı. Maaş farkı ödendi, ancak eksik kalan ek ödemeler için ayrıca başvuru yapmamız ve ikinci bir dava açmamız gerekti.

Danıştay Kararları

Danıştay 5. Daire, 22.05.2025 tarihli, 2024/8831 E., 2025/5875 K.

Bir profesör, kamuoyunda bilinen bir barış bildirisini imzaladığı gerekçesiyle KHK ile kamu görevinden çıkarılmış, Komisyon da başvurusunu reddetmişti. İdare mahkemesi Komisyon kararını iptal etti; bölge idare mahkemesi bu kararı kaldırıp davayı reddetti. Danıştay, Anayasa Mahkemesinin bildiriyi ifade özgürlüğü kapsamında gören bireysel başvuru kararından sonra bildirinin örgütle irtibat için delil olamayacağını, Anayasaya sadakat yükümlülüğünün ihlali iddiasının ise KHK’daki çıkarma sebebi olmadığını söyleyerek bölge idare mahkemesi kararını bozdu. Karar oyçokluğuyla verildi. Okura sonucu: mahkeme, Komisyon kararındaki somut delile bakar; delil hukuken çökmüşse ret kararı ayakta kalmaz.

… Olağanüstü hal kanun hükmünde kararnameleri uyarınca tesis edilen işlemlerin “konu unsurunu” teşkil eden hukuki sebep, 667 sayılı KHK’nın 1. maddesinde yer alan ”Terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olma…” halidir. Dava konusu işlemin “sebep unsuru” ise, iltisaklı yahut irtibatlı olduğu değerlendirmesine esas alınan ve idareyi işlem tesis etmeye sevk eden “maddi delil”lerdir. Olağanüstü hal kanun hükmünde kararnameleri uyarınca tesis edilen işlemlerin yargısal denetiminin de bu hukuki ve maddi sebeplerle sınırlı olarak yapılması gerekmektedir. …

… davacının PKK/KCK terör örgütü ile irtibatı veya iltisakı olduğu ortaya koyulmaksızın, Anayasal sadakat ve tarafsızlık yükümlülüğüne aykırı hareket ettiğine ilişkin değerlendirmenin kanun hükmünde kararname uyarınca kamu görevinden çıkarma sebebi olarak kullanılamayacağı, …

↑ Metne dön

Danıştay 5. Daire, 26.06.2025 tarihli, 2025/6543 E., 2025/8264 K.

Davacı, KHK eki listeyle kamu görevinden çıkarılmış, Komisyon göreve iade başvurusunu reddetmişti. Ceza yargılamasında silahlı terör örgütü üyeliğinden mahkûm edilmiş, etkin pişmanlık indirimiyle hükmün açıklanması geri bırakılmıştı. Davacı, HAGB kararının mahkûmiyet sayılamayacağını ve aleyhine kullanılamayacağını ileri sürdü. Danıştay, HAGB’nin masumiyet karinesi gereği tek başına lehe ya da aleyhe sonuç doğurmadığını, ama ceza dosyasındaki delillerin iltisak ve irtibat yönünden ayrıca değerlendirilmesi gerektiğini söyledi; etkin pişmanlıktan yararlanan davacının bağlantısını kendi ikrarıyla ortaya koyduğunu belirterek davanın reddini onadı. Okura sonucu: HAGB ya da beraat, idare davasında kendiliğinden sonuç doğurmaz; ceza dosyasındaki deliller ayrıca tartılır.

… masumiyet karinesi ilkesi gereği hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının, ilgilisi lehine veya aleyhine bir sonuç doğurmayacağı açık olmakla birlikte, ceza mahkemesi kararından bağımsız olarak, ceza yargılaması sırasında elde edilen delillerin, ilgililerin FETÖ/PDY silahlı terör örgütü ile iltisak veya irtibat düzeyinde bir ilişkisinin olup olmadığının belirlenmesi noktasında ayrıca değerlendirilmesi gerektiği açıktır. …

… etkin pişmanlıktan faydalanan davacının iltisak ve irtibat düzeyindeki ilişkisinin kendi samimi ikrarı ile ortaya konulduğu anlaşılmaktadır. …

↑ Metne dön

Danıştay 12. Daire, 14.06.2022 tarihli, 2022/1618 E., 2022/3685 K.

KHK ile çıkarılıp Komisyon kararıyla görevine dönen bir belediye memuruna, ayrı kaldığı dönemin aylıkları ödenmiş, sosyal denge tazminatı ise ‘fiilen çalışmadığı’ gerekçesiyle ödenmemişti. Danıştay, sosyal denge tazminatının mali ve sosyal hak niteliğinde olduğunu, fiilen çalışılmayan dönemlerde ödenip ödenmeyeceğinin 657 sayılı Kanun’un genel hükümlerine göre belirlenmesi gerektiğini kabul etti ve ödemeye ilişkin kararı onadı. Yalnız faizin her ödemenin hak edildiği tarihten değil, idareye başvuru tarihinden işletileceğini belirterek kararı düzeltti. Okura sonucu: iadeden sonra ödenmeyen kalemler için idareye yazılı başvuru yapın; faiz o tarihten başlar.

… Bir idari işlem veya eylem nedeniyle uğranılan zararın tazmini istemiyle açılan davalarda, uygulanacak yasal faizin başlangıç tarihi olarak; idareye başvuru varsa başvuru tarihinin, başvuru yoksa davanın açıldığı tarihin esas alınması gerektiği hususu, Danıştay içtihatlarıyla istikrar kazanmıştır. …

… sosyal denge tazminatının, mali ve sosyal hak niteliğinde olduğu hususunda kuşku bulunmadığı …

↑ Metne dön

Danıştay 5. Daire, 02.10.2025 tarihli, 2025/15280 E., 2025/10067 K.

KHK ile çıkarılan bir davacı, 7075 sayılı Kanun’un geçici 4. maddesine göre hakkındaki ilave tedbirlerin kaldırılmasını istemiş, başvurusu reddedilmiş ve açtığı dava ilk derecede ve istinafta reddedilmişti. Bölge idare mahkemesi kararında temyiz yolu açık gösterilmişti. Danıştay, ilave tedbirlerin kaldırılması başvurusunun reddine ilişkin davanın İYUK 46’da sayılan temyize açık konular arasında olmadığını, kararın istinafla kesinleştiğini söyleyerek temyizi incelemeden reddetti; yanlış yönlendirme nedeniyle harcın iadesine karar verdi. Okura sonucu: ilave tedbir davalarında istinaf son aşama olabilir; kararda yazan kanun yoluna değil kanuna bakın.

… Dava Dairesince verilen kararın 2577 sayılı Kanunu’nun 46. maddesinde sayılan temyiz edilebilecek konular arasında yer almadığı ve istinaf incelemesinden geçmek suretiyle kesinleştiği açıktır. Bu durumda, her ne kadar Dava Dairesince, temyiz yolu açık olmak suretiyle karar verildiği görülmekteyse de, istinaf incelemesi sonucunda kesinleşen kararın Danıştayca incelenmesine kanunen imkan bulunmamaktadır. …

↑ Metne dön