Kabahatler Kanunu 36 Gürültü Cezası Ne Kadar, Nasıl İtiraz Edilir

Kabahatler Kanunu 36 madde metni (güncel)

Değişiklik geçmişi

Kabahatler Kanunu 36, 1 Haziran 2005’te yürürlüğe girdiğinden beri değişmedi; resmi metinde maddeye ait bir değişiklik notu yoktur. Gürültü cezasını pratikte değiştiren düzenlemeler ödeme, kesinlik ve itiraz süresine ilişkin genel hükümlerde yapıldı.

Madde ne diyor? Fıkra fıkra açıklama

Kabahatler Kanunu 36 üç fıkradan oluşur: birincisi kişinin yaptığı gürültüyü, ikincisi ticari işletmenin faaliyeti sırasında çıkan gürültüyü, üçüncüsü cezayı kimin vereceğini düzenler. Maddenin uygulamadaki asıl sorusu, aynı sesin kabahat mi, Çevre Kanunu ihlali mi, yoksa suç mu olduğudur.

1. fıkra: huzur ve sükunu bozan gürültü

Kabahatin tek ölçütü, gürültünün başkalarının huzur ve sükununu bozacak nitelikte olmasıdır. Yüksek sesle müzik, gece bağırarak konuşma, eşya sürükleme, balkon demirine vurma gibi komşu gürültüleri bu fıkranın tipik örnekleridir. Desibel ölçümü şart değildir; Yargıtay, 36. maddede ses düzeyinin teknik araçlarla denetimini gerektirmeyen, komşuların neden olduğu gürültü gibi eylemler için idari yaptırım öngörüldüğünü kabul ediyor. Kanun bir saat sınırı da koymaz; gece saatleri yalnız rahatsızlığın ağırlığını değerlendirirken önem kazanır.

Ceza maktudur: kanunda elli Türk Lirası yazar, her takvim yılı başında yeniden değerleme oranıyla artırılır. Kolluk ya da zabıta tutarı kendisi belirleyemez; tutanakta fiilin işlendiği yıl için ilan edilen tutar yazmalıdır. Rahatsızlık tespit edilmeden kesilen ceza ise hukuka aykırıdır: Yargıtay, bahçeli evdeki köpeğin havlaması nedeniyle bir saat içinde altı kez kesilen cezaları, huzurun bozulduğuna dair ihbar, şikâyet veya tespit bulunmadığı için kaldırıyor.

2. fıkra: ticari işletmenin gürültüsü

Gürültü bar, kafe, düğün salonu, atölye ya da şantiye gibi bir işletmenin faaliyeti çerçevesinde çıkıyorsa ceza çalışana değil, işletme sahibi gerçek veya tüzel kişiye verilir. Kanundaki aralık bin ile beş bin Türk Lirası arasıdır ve bu tutarlar da her yıl artar; alt ve üst sınır arasında tutar belirlenirken kabahatin haksızlık içeriği, failin kusuru ve ekonomik durumu birlikte göz önünde bulundurulur (Kabahatler Kanunu 17/2). İşletme gürültüsünde 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun 20. maddesindeki idari yaptırımlar da devreye girebilir; bu yaptırımlar yönetmelikteki sınır değerlere ve ölçüme dayanır.

Gürültü sağlığa zarar verecek düzeye ulaşırsa fiil suç olur. Yargıtay, ölçümle yönetmelik sınırının aşıldığı ve bilirkişinin sağlık üzerinde olumsuz etki bildirdiği otel müziği olayında, şartları varsa Çevre Kanunu’nun Kabahatler Kanunu’ndan önce uygulanacağını, fiil suç oluşturuyorsa yalnız suçtan ceza verileceğini kabul ediyor. İşletmeyi ve komşuyu ilgilendiren ayrıntıları gürültüye neden olma suçu yazısında anlattım.

3. fıkra: kim ceza verir?

Gürültü kabahatinde cezaya kolluk (polis, jandarma) ya da belediye zabıta görevlileri karar verir. Başka bir kurumun, örneğin il müdürlüğünün 36. maddeye dayanarak ceza kesmesi yetki yönünden sakatlık doğurur; o kurumun cezası ancak kendi kanununa (Çevre Kanunu gibi) dayanabilir. Fiil bir ceza davasının konusu olmuşsa ve mahkeme onun suç değil kabahat olduğunu görürse idari yaptırım kararını mahkeme verir (Kabahatler Kanunu 24/1).

Uygulamada en çok sorulanlar

Gürültü cezası dosyalarında beş soru öne çıkıyor: komşu gürültüsünün suç olup olmadığı, havai fişek ve kuru sıkı atışı, ceza davasında verilen gürültü cezası, itirazın yolu ve zamanaşımı.

Komşum sürekli gürültü yapıyor; bu suç mu, kabahat mi?

Komşu gürültüsünün büyük kısmı Kabahatler Kanunu 36’ya göre kabahattir; polis veya zabıta çağırıp tutanak tutturursunuz. Gürültü sırf sizi rahatsız etmek maksadıyla ve ısrarla yapılıyorsa TCK 123’teki kişilerin huzur ve sükununu bozma suçu tartışılır; bu suç şikâyete bağlıdır ve cezası 3 aydan 1 yıla kadar hapistir. Yargıtay, üst kat komşusu hakkındaki şikâyette ihbar kayıtları, tanık komşular ve ses kaydı araştırılmadan verilen takipsizlik kararına itirazın reddini bozuyor (aşağıdaki 4. Ceza Dairesi kararı). Şikâyetinize tarihli ses kayıtları, kolluk ihbar kayıtları ve aynı rahatsızlığı yaşayan komşuların isimlerini ekleyin.

Kuru sıkı ya da havai fişekle havaya atış gürültü cezası mıdır?

Kuru sıkı (ses ve gaz fişeği atabilen) tabancayla havaya ateş etmek, Yargıtay Ceza Genel Kuruluna göre genel güvenliği tehlikeye sokma suçu değil, gürültüye neden olma kabahatidir. Ceza Genel Kurulu, kuru sıkıyla atış yapan sanığa suçtan verilen mahkûmiyeti bozuyor ve kabahatin 3 yıllık soruşturma zamanaşımı dolduğu için idari para cezası verilmesine yer olmadığına karar veriyor. Bu sonuç oy çokluğuyla verildi ve gerçek silahla atışı kapsamaz; ateşli silahla atış genel güvenliği tehlikeye sokma suçu (TCK 170) yönünden değerlendirilir. Kuru sıkının taşınması ise 5729 sayılı Kanuna göre başlı başına yasaktır; bu ihlale mahallî mülki amir idari para cezası verir ve silahın mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verir (5729 m. 3/1-a, 4/2, 4/4).

Ceza davasında hâkim “kabahat” deyip gürültü cezası verdi; ne yapabilirim?

Mahkeme, kovuşturma konusu fiilin kabahat olduğunu görürse idari yaptırım kararı verir (24/1) ve bu karara karşı yol itirazdır (27/5). Hâkimin vereceği yaptırım adli para cezası değil, idari para cezasıdır. Yargıtay, gürültü eylemini kabahat sayan mahkemenin kararının itiraza tabi olduğunu, “kesin” diye tefhim edilmesinin tarafları yanılttığını ve bu yüzden kararın kesinleşmediğini kabul ediyor. Size kesin denmiş olsa da itiraz süresini kaçırdığınızı varsaymayın; kararın tefhim ve tebliğ tarihlerini avukatınızla kontrol edin.

Gürültü cezasına itiraz nasıl yapılır?

Tebliğ veya tefhimden itibaren 15 gün içinde, cezanın verildiği yerin sulh ceza hâkimliğine iki nüsha dilekçeyle başvurulur; başvuru harçsızdır. Dilekçede tutanağın tarih ve numarasını, gürültünün kimden ve nasıl tespit edildiğini, tutanaktaki eksikleri (yer, zaman, şikâyetçi, tanık) yazın. Adım adım yol için idari para cezasına itiraz nasıl yapılır rehberine, hazır metin için idari para cezasına itiraz dilekçesi örneğine bakabilirsiniz.

Gürültü cezası ne zaman zamanaşımına uğrar?

Gürültü cezasının tutarı elli bin Türk Lirasının altında kaldığından soruşturma zamanaşımı 3 yıldır ve fiilin işlendiği günden işler (20/2-c, 20/4). Bu süre içinde ceza verilmezse artık verilemez. Kesinleşmiş cezanın tahsili için ayrıca yerine getirme zamanaşımı vardır; on bin Türk Lirasından az cezalarda bu süre 3 yıldır ve kesinleşmeyi izleyen takvim yılı başından işler (21/2-d, 21/4). Fiil aynı zamanda suçsa suçun dava zamanaşımı uygulanır (20/5).

İlgili maddeler

Kabahatler Kanunu 36, kabahatlerin genel hükümleri ve gürültüyü suç olarak düzenleyen TCK maddeleriyle birlikte okunur.

• Kabahatler Kanunu 27: İdari para cezasına karşı 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvuruyu ve dilekçenin şeklini düzenler.
• Kabahatler Kanunu 17: Ödeme süresini, %25 indirimi, taksiti ve tutarların her yıl yeniden değerlenmesini düzenler.
• Kabahatler Kanunu 15: Kesintisiz fiilde tek ceza kuralını ve fiil hem suç hem kabahatse yalnız suçtan yaptırım uygulanacağını düzenler.
• Kabahatler Kanunu 20 ve 21: Soruşturma ve yerine getirme zamanaşımı sürelerini düzenler.
• TCK 183: Başkasının sağlığının zarar görmesine elverişli gürültüyü 2 aydan 2 yıla kadar hapis veya adli para cezasıyla cezalandırır.
• TCK 123: Sırf huzur ve sükunu bozmak maksadıyla ısrarla gürültü yapmayı, şikâyet üzerine 3 aydan 1 yıla kadar hapisle cezalandırır.

Yargıtay Kararları

Yargıtay 4. Ceza Dairesi, 05.04.2022 tarihli, 2022/3634 E., 2022/9344 K.

Üst kat komşularının gece geç saatlerde sürekli gürültü yaptığını ve sağlığının bozulduğunu ileri süren müştekinin şikâyetinde savcılık, kişilerin huzur ve sükununu bozma suçunun unsurlarının oluşmadığı ve soyut iddia dışında delil bulunmadığı gerekçesiyle kovuşturmaya yer olmadığına karar vermiş, itiraz da reddedilmişti. Yargıtay, Kabahatler Kanunu 36 ile TCK 123 arasındaki farkı açıkladıktan sonra kolluk ihbarlarının, tanık komşuların ve sunulan ses kaydının incelenmeden karar verildiğini belirterek itirazın reddi kararını kanun yararına bozdu.

… 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun “Gürültü” başlıklı 36. maddesinde yer alan, “Başkalarının huzur ve sükununu bozacak şekilde gürültüye neden olan kişiye, elli Türk Lirası idarî para cezası verilir.” şeklindeki düzenlemede, ses düzeyi hakkında sınır değerin aşılıp aşılmadığının teknik araçlarla denetimi gerekmeyen, komşuların neden olduğu gürültü gibi başkalarının huzur ve sükununu bozacak eylemler nedeniyle idari yaptırım uygulanabileceği ; …

… aynı apartmanda ikamet eden ve benzer konuda şikayetçi olan komşuların ve müştekinin bildirdiği … adlı isimli şahısların tanıkların dinlenilmesi, müşteki tarafından dosyaya sunulan CD kaydının incelenerek tutanağa bağlanması ve toplanacak diğer delillerin sonucuna göre değerlendirme yapılması gerekirken eksik soruşturma ile verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair karar ve bu karara yönelik itirazın reddine karar verilmesi hukuka aykırı bulunmuştur. …

↑ Metne dön

Yargıtay 7. Ceza Dairesi, 14.03.2022 tarihli, 2021/13529 E., 2022/4833 K.

Bahçeli bir evde oturan kişiye, köpeğinin sabah 07.30 ile 08.50 arasındaki havlaması nedeniyle polis tarafından her havlama için ayrı olmak üzere altı idari para cezası kesilmiş, sulh ceza hâkimliği başvuruyu reddetmişti. Yargıtay, kanun yararına bozma ihbarnamesindeki ilk gerekçeyi, yani köpek havlamasının tabii bir ses olduğu ve huzurun bozulduğuna dair ihbar, şikâyet veya tespit bulunmadığı gerekçesini yerinde buldu; hâkimlik kararını bozarak cezaların ayrı ayrı kaldırılmasına karar verdi. Kesintisiz fiilde tek ceza verileceğine ilişkin ikinci gerekçe hakkında ayrıca karar vermedi.

… köpek havlamasının tabii bir ses olması karşısında 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 36. maddesi anlamında kişilerin huzur ve sükununun bozulduğuna dair herhangi bir ihbar, şikayet veya tespit bulunmadığı cihetle, köpek havlamasından ibaret sesin gürültü olarak nitelendirilemeyeceği gözetilmeden …

… Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kanun yararına bozma istemine dayanan ihbarname içeriğindeki hususlardan ”1-” numaralı içerik yerinde görüldüğünden KONYA 2. Sulh Ceza Hakimliği’nin 07/05/2020 tarihli ve 2019/4618 değişik iş sayılı kararının CMK’nun 309/4-d maddesi uyarınca BOZULMASINA, uygulanan idari yaptırım kararlarının ayrı ayrı kaldırılmasına, …

↑ Metne dön

Yargıtay 4. Ceza Dairesi, 27.03.2013 tarihli, 2012/21910 E., 2013/8802 K.

Otel işletmecisi, yerleşim alanındaki otelin açık alanında gece müzik yayını yaptırmış; ölçümde yönetmelik sınırının aşıldığı tespit edilmiş, il müdürlüğü Çevre Kanunu’na göre idari para cezası vermiş, sulh ceza mahkemesi de alınan bilirkişi raporuna dayanarak TCK 183’ten adli para cezasına hükmetmişti. Adalet Bakanlığı eylemin yalnız Kabahatler Kanunu 36 kapsamında kaldığı gerekçesiyle kanun yararına bozma istedi. Yargıtay, Çevre Kanunu’nun önce uygulanacağını, fiil suç oluşturuyorsa yalnız suçtan ceza verileceğini, sağlığa zarara elverişli gürültü nedeniyle TCK 183 uygulamasının hukuka uygun olduğunu belirterek istemi reddetti.

… Sözü edilen yasal düzenlemeler karşısında; öğelerinin oluşması durumunda Çevre Kanunu’nun Kabahatler Kanunu’na göre öncelikle uygulanabileceği, ancak kabahatlere ilişkin genel hüküm niteliğindeki Kabahatler Kanunu’nun 15. maddesi uyarınca, eylem suç oluşturursa yalnızca suçla ilgili düzenlemeye göre ceza verilmesi gerektiği anlaşılmaktadır. …

↑ Metne dön

Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 07.03.2019 tarihli, 2019/50 E., 2019/176 K.

Sanık gece saatlerinde araçla seyrederken kuru sıkı (ses ve gaz fişeği atabilen) tabancayla dört el ateş etmiş, yerel mahkeme genel güvenliği kasten tehlikeye sokma suçundan mahkûmiyette direnmişti. Ceza Genel Kurulu oy çokluğuyla eylemin Kabahatler Kanunu 36’daki gürültüye neden olma kabahati olduğunu kabul edip hükmü bozdu; kabahatin 3 yıllık soruşturma zamanaşımı dolduğu için idari para cezası verilmesine yer olmadığına, silahın da mülkiyetin kamuya geçirilmesi yerine gereği için idareye teslimine karar verdi. Kararda 2013 yılı için yeniden değerlenmiş tutarın 88 TL olduğu da hesaplandı.

… Sonuç olarak, Yerel Mahkemenin direnme kararına konu mahkûmiyet hükmünün, sanığın eyleminin 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 36. maddesinin birinci fıkrasında düzenlenen “gürültüye neden olma” kabahatini oluşturduğu gözetilmeden genel güvenliğin kasten tehlikeye sokulması suçundan mahkûmiyet kararı verilmesi isabetsizliğinden bozulmasına, …

… sanığın olay tarihi itibarıyla 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 36. maddesinin birinci fıkrası uyarınca 88 TL idari para cezası ile cezalandırılması gerektiği, ancak, anılan Kanun’un 20. maddesinin ikinci fıkrasının (c) bendinde üç yıl olarak belirlenen ve kabahatin işlendiği 27.10.2013 tarihinden itibaren başlayan soruşturma zamanaşımı süresinin, Yerel Mahkemenin karar tarihinden sonra, 27.10.2016 tarihinde dolduğu anlaşılmaktadır. …

↑ Metne dön

Yargıtay 19. Ceza Dairesi, 11.12.2018 tarihli, 2017/3408 E., 2018/13126 K.

Asliye ceza mahkemesi, iddianamede suç olarak gösterilen gürültü eylemini kabahat sayıp sanıkları Kabahatler Kanunu 36/1’e göre adli para cezasıyla cezalandırmış ve kararı kesin olarak tefhim etmişti. Adalet Bakanlığı, gürültünün idari para cezasıyla karşılanması gerektiği gerekçesiyle kanun yararına bozma istedi. Yargıtay, mahkemenin kabahat kararının Kabahatler Kanunu 27/5’e göre itiraza tabi olduğunu, kesin denilerek tarafların yanıltıldığını ve kararın kesinleşmediğini belirterek kanun yararına bozma istemini reddetti; karar böylece olağan yoldan itiraz edilebilir hâlde kaldı.

… Mahkemece; iddianameye konu eylemin kabahat olduğu kabul edildiğinden verilen kararın 5326 sayılı Kanun’un 27/5. maddesi uyarınca itiraza tabi olmasına karşın hükmün kesin olduğu tefhim edilerek kanun yoluna başvurma hakkı konusunda tarafların yanıltıldığı görülmekle, kanun yararına bozma istemine konu kararların kesinleşmediği anlaşıldığından, …

↑ Metne dön