Gürültü Yapan Komşu: Gürültüye Neden Olma Suçu (TCK 183)

Gürültü Yapan Komşu: Gürültüye Neden Olma Suçu mu, Kabahat mi?

Komşu gürültüsünün büyük kısmı Kabahatler Kanunu 36’ya göre kabahattir; suç ancak gürültü sağlığa zarar verecek düzeydeyse (TCK 183) ya da sırf sizi rahatsız etmek için ısrarla yapılıyorsa (TCK 123) oluşur. Aynı ses, dosyada hangi kanıtın bulunduğuna göre farklı bir maddeye girebilir.

Kabahat ile suç arasındaki fark yalnızca cezanın miktarı değildir. Kabahat adli sicile işlenmez ve kararı kolluk ya da zabıta verir. Suçta ise savcılık soruşturması, ifade, iddianame ve asliye ceza mahkemesinde yargılama vardır.

TCK 183 Ne Zaman Oluşur? Ölçüm ve Sağlığa Zarar Şartı

TCK 183’ün oluşması için iki şart birlikte aranır: gürültü bir kanunla ya da ona dayanan yönetmelikle konan yükümlülüğe aykırı olmalı ve başka birinin sağlığına zarar verebilecek düzeye ulaşmalıdır. Madde metni şöyledir:

TCK 183/1: (1) İlgili kanunlarla belirlenen yükümlülüklere aykırı olarak, başka bir kimsenin sağlığının zarar görmesine elverişli bir şekilde gürültüye neden olan kişi, iki aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır.

DİKKAT: Kanun metinleri https://mevzuat.gov.tr/ adresinden alınmaktadır.

Suç, birinin gerçekten hastalanmasını beklemez; gürültünün sağlığa zarar vermeye “elverişli” olması yeterlidir. Ama bu elverişliliği savcılık delille göstermek zorundadır. Pratikte bu, yetkili bir kurumun yaptığı ses ölçümü, ölçümün hangi sınır değeri aştığını gösteren rapor ve gerektiğinde hekim görüşü demektir. Telefonla yapılan desibel ölçümü fikir verir, ama tek başına teknik delil sayılmaz.

Cezası seçimliktir: hâkim 2 aydan 2 yıla kadar hapis ya da adli para cezası verebilir. Suç şikâyete bağlı olmadığı için şikâyetten vazgeçmek dosyayı kapatmaz. Uzlaştırma kapsamında da değildir; yalnız fail 18 yaşından küçükse ve mağdur gerçek kişiyse, üst sınırı 3 yılı geçmeyen suçlar için öngörülen uzlaştırma yolu açılabilir (CMK 253/1-c).

Çevresel Gürültü Kontrol Yönetmeliği komşu gürültüsünü kapsar mı?

Kapsamaz. 30 Kasım 2022 tarihli Çevresel Gürültü Kontrol Yönetmeliği; endüstri, ulaşım, inşaat, müzik yayını ve işyerlerinden kaynaklanan gürültüyü düzenler, evsel faaliyetleri ve komşuların oluşturduğu gürültüyü açıkça kapsam dışında bırakır (m.2). Bu yüzden üst kattaki komşunun gürültüsü için yönetmelikte bir sınır değer yoktur ve TCK 183’ün “yükümlülüğe aykırılık” şartını ispatlamak zorlaşır. Dosyalarda en sık gördüğüm sonuç da budur: salt komşu gürültüsü için yapılan TCK 183 şikâyetleri çoğu zaman takipsizlikle kapanır, mesele kabahat ve hukuk yoluyla çözülür.

Komşu Gürültüsünü Nereye Şikâyet Edersiniz? Polis, Zabıta, Savcılık

Gürültü o anda sürüyorsa polisi (155 veya 112) ya da belediye zabıtasını çağırın; Kabahatler Kanunu 36/3’e göre idari para cezasına kolluk ve zabıta karar verir. Görevliler olay yerinde gürültüyü tespit eder ve tutanak düzenler.

Tek bir tutanak çoğu zaman sorunu çözmez, ama her tutanak sonraki adımların delilidir. Gürültü sürekli tekrarlanıyorsa tarihleri ve saatleri bir deftere yazın, her olayda kolluğu çağırın ve tutanak örneklerini isteyin. Gürültü sizi hedef alarak, örneğin bir tartışmanın ardından her gece duvarınıza vurarak yapılıyorsa Cumhuriyet başsavcılığına şikâyet dilekçesi verin; bu durum TCK 123’e girer. Huzur bozma suçunun unsurlarını, cezasını ve şikâyet sürecini kişilerin huzur ve sükûnunu bozma cezası yazısında ayrıntılı anlattım.

Saat kaçtan sonra gürültü yapmak yasak?

Kabahatler Kanunu 36 bir saat sınırı koymaz. “Saat 22.00 ya da 23.00’e kadar ses serbest” inancı yanlıştır; gündüz de başkalarının huzurunu bozacak gürültü kabahattir. Gece saatleri yalnızca rahatsızlığın ağırlığını ve hoşgörü sınırını değerlendirirken önem kazanır. Apartmanın yönetim planında tadilat ve sessizlik saatleri yazıyorsa, bu saatlere uymamak Kat Mülkiyeti Kanunu’na göre de aykırılıktır.

Gürültüyü kaydetmek delil olur mu?

Kendi evinizden duyduğunuz müziği, darbe veya sürükleme sesini tarih ve saatiyle kaydetmek uygulamada delil olarak dosyaya konur. Sınır, komşunuzun aleni olmayan konuşmalarıdır; onları gizlice kaydetmek ayrı bir suç tartışması doğurur. Hangi kaydın delil sayıldığını gizli kayıt ve delil yazısında anlattım.

Bar, Kafe, Şantiye ve Atölye Gürültüsü: İşletmenin Sorumluluğu

Gürültü bir işletmeden geliyorsa üç ayrı yaptırım birlikte uygulanabilir: Kabahatler Kanunu 36/2’deki yüksek idari para cezası, Çevre Kanunu’nun 20. maddesindeki idari yaptırımlar ve şartları varsa TCK 183. Komşu gürültüsünden farklı olarak burada yönetmelik ve sınır değerler devrededir.

Müzik yayını yapan işyerleri yönetmeliğe göre müzik yayın izni almak zorundadır ve bu izni il müdürlüğü verir. Şantiyeler de yönetmelikteki şantiye kurallarına tabidir. Şikâyetinizi Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü’ne ya da yetki devredilmişse belediyeye yapın ve ölçüm yapılmasını isteyin. Çevre Kanunu’na göre verilen idari para cezaları için dava Bakanlığa karşı açılır (m.24); yani bu cezalara itiraz idari yargıda görülür. İşletmenin ruhsat şartlarına uymaması belediyenin ruhsat işlemlerini de gündeme getirir.

Gürültüyle birlikte koku, atık veya atık su sorunu da varsa dosya çevre suçlarına uzanabilir; şirket yöneticisinin sorumluluğunu ve tüzel kişiye uygulanan tedbirleri çevreyi kirletme suçu yazısında anlattım.

Apartman Yönetimi, Sulh Hukuk ve Kiracının Tahliyesi

Kat Mülkiyeti Kanunu 18’e göre kat malikleri ve kiracılar birbirini rahatsız etmemekle yükümlüdür; buna uyulmazsa sulh hukuk mahkemesinden hâkimin müdahalesini istersiniz (KMK 33). Ceza dosyası sonuç vermese bile en etkili yol çoğu zaman budur.

Önce yönetime yazılı başvurun; yönetici veya kat malikleri kurulu, yönetim planına aykırılığı yazılı olarak bildirir. Sonuç alınamazsa sulh hukuk mahkemesine başvurursunuz. Hâkim tarafları dinleyerek kararını verir ve uyulması için kısa bir süre belirler. Bu süre içinde karara uymayana aynı mahkeme idari para cezası verir. Bağımsız bölüm dışında, müstakil evlerde ve işyerlerinde ise Türk Medeni Kanunu 737’deki komşuluk hukuku uygulanır: hoşgörü sınırını aşan gürültü yasaktır ve zarar gören kişi TMK 730’a göre gürültünün önlenmesini ve zararının giderilmesini dava edebilir.

Gürültücü komşunun dairesi satılabilir mi?

Son çare olarak mümkündür. KMK 25’e göre kat maliki, sulh hâkiminin KMK 33’e göre verdiği emre rağmen yükümlülüklerini yerine getirmeyip komşuların haklarını ihlalde bir yıl boyunca ısrar ederse, diğer kat malikleri bağımsız bölümün mülkiyetinin bedeli ödenerek kendilerine devrini dava edebilir. Uygulamada bu yol nadiren sonuna kadar gider, ama ciddi bir baskı aracıdır.

Komşu kiracıysa ev sahibi sözleşmeyi feshedebilir mi?

Evet. TBK 316’ya göre kiracı komşulara gerekli saygıyı göstermekle yükümlüdür. Ev sahibi önce en az otuz gün süre veren yazılı bir ihtar çeker; aykırılık sürerse sözleşmeyi feshedebilir. Davranış komşular için çekilmez hâle gelmişse ihtar beklemeden de fesih mümkündür. Tutanakları ev sahibine yazılı olarak iletmeniz, onun harekete geçmesini kolaylaştırır.

Gürültü Yüzünden Şikâyet Edildiyseniz Ne Olur?

Hakkınızda çoğunlukla Kabahatler Kanunu 36’ya göre idari para cezası kesilir; TCK 183 soruşturması açılmışsa tutuklama yasağı vardır ve sonuç ceza 2 yılı geçmezse HAGB mümkündür. Önce elinize gelen belgenin ne olduğunu ayırın.

İdari para cezasını tebliğden itibaren bir ay içinde öderseniz yüzde 25 indirim uygulanır ve ödeme itiraz hakkınızı ortadan kaldırmaz (Kabahatler Kanunu 17/6). İtiraz 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine yapılır; süre ve dilekçe ayrıntıları idari para cezasına itiraz yazısında.

TCK 183 soruşturmasında ise suçun üst sınırı 2 yılı geçmediği için tutuklama kararı verilemez (CMK 100/4). Ön ödeme de uygulanmaz, çünkü suç yalnız adli para cezası gerektirmez ve hapis üst sınırı 6 ayı aşar (TCK 75/1). Savunmada ölçümün kim tarafından, hangi yöntemle ve hangi sınır değere göre yapıldığını sorgulayın; komşu gürültüsünde yönetmeliğin uygulanmadığını hatırlatın. Mahkûmiyet çıkarsa sonuç ceza 2 yıl veya altında olduğunda hükmün açıklanmasının geri bırakılması gündeme gelir. Dava zamanaşımı 8 yıldır (TCK 66/1-e).

Komşuyla Tartışma Büyürse: Hakaret, Tehdit ve Karşı Şikâyet

Gürültü dosyalarının önemli bir kısmı, gürültüden değil kapıda yaşanan tartışmadan ceza davasına dönüşür. Gürültü yapan komşuya hakaret etmek, onu tehdit etmek ya da kapısına, aracına zarar vermek sizi şikâyetçi konumundan şüpheli konumuna geçirir.

Karşılıklı sözlerin ceza dosyasında nasıl değerlendirildiğini karşılıklı hakaret yazısında, “gününü göstereceğim” türü sözlerin sonucunu tehdit suçu cezası yazısında anlattım. Kendi hakkınızı kendiniz almaya kalkmayın; her olayda kolluğu çağırmak hem daha güvenli hem de ileride açacağınız dava için daha değerlidir.

Yaşanmış Olaydan

Bir aile, üst kattaki kiracının neredeyse her gece yarısından sonra yüksek sesle müzik çaldığını ve mobilya sürüklediğini anlatarak geldi. Daha önce bir kez polis çağırmışlar, komşuya idari para cezası kesilmiş, ama gürültü bir hafta sonra yeniden başlamıştı. Aile, komşu hakkında hapis cezası istiyordu.

Gürültünün evsel olduğunu ve yönetmeliğin kapsamına girmediğini, bu yüzden TCK 183’ün zor olduğunu baştan söyledim. Yine de savcılığa bir şikâyet dilekçesi verdik ve aile iki ay boyunca her olayda kolluğu çağırıp tutanak aldı. Tutanakları apartman yönetimine ve dairenin ev sahibine yazılı olarak ilettik; aynı zamanda sulh hukuk mahkemesine KMK 33’e göre başvurduk. Mahkeme kiracının gece gürültüsüne son vermesine karar verdi ve kısa bir süre tanıdı.

Savcılık, ölçüm yapılabilecek bir standart ve sağlığa zarar verebilecek düzey gösterilemediği için TCK 183’ten kovuşturmaya yer olmadığına karar verdi. Ama ev sahibi tutanaklar üzerine kiracıya otuz gün süreli ihtar çekti ve kiracı birkaç ay içinde taşındı. Ailenin istediği ceza davası açılmadı; sorunu çözen, tutanaklarla beslenen hukuk yolu oldu.