Eziyet Suçu Cezası: TCK 96, Eşe ve Çocuğa Eziyet

Eziyet Suçu Cezası Ne Kadar? Mağdura Göre Tablo

Eziyet suçunun cezası mağdurun kim olduğuna göre üç farklı alt sınırla başlar. Tabloda temel cezaları ve dosyanın usul yönünü bir arada görebilirsiniz.

Kanunun temel hükmü şöyle:

TCK 96/1: (1) Bir kimsenin eziyet çekmesine yol açacak davranışları gerçekleştiren kişi hakkında iki yıldan beş yıla kadar hapis cezasına hükmolunur. Suçun kadına karşı işlenmesi hâlinde cezanın alt sınırı iki yıl altı aydan az olamaz.

DİKKAT: Kanun metinleri https://mevzuat.gov.tr/ adresinden alınmaktadır.

Nitelikli hâller ikinci fıkradadır:

TCK 96/2: (2) Yukarıdaki fıkra kapsamına giren fiillerin;

• a) Çocuğa, beden veya ruh bakımından kendisini savunamayacak durumda bulunan kişiye ya da gebe kadına karşı,
• b) Üstsoy veya altsoya, babalık veya analığa ya da eşe veya boşandığı eşe karşı, İşlenmesi halinde, kişi hakkında üç yıldan sekiz yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.

Dava zamanaşımı 96/1’de 8 yıl, 96/2’de 15 yıldır (TCK 66/1). Uygulamada aile içi eziyet dosyalarının çoğu 96/2-b kapsamında, yani eşe veya çocuğa karşı açılır.

Eziyet Hangi Davranışlarla İşlenir?

Eziyet, bir kişiye insan onuruyla bağdaşmayan biçimde ve belli bir süreklilik içinde bedensel ya da ruhsal acı çektiren davranışlarla işlenir. Kanun davranışları tek tek saymaz; mahkeme fiillerin tekrarına, yoğunluğuna ve mağdur üzerindeki etkisine bakar.

Dosyalarda en sık gördüğüm davranışlar şunlar:

• Kişiyi günlerce aç veya susuz bırakmak, yemeği ceza aracı olarak kullanmak.
• Odaya ya da eve kilitlemek, telefonunu ve parasını elinden almak.
• Soğukta dışarıda bekletmek, uyutmamak, sürekli ayakta tutmak.
• Başkalarının önünde düzenli olarak aşağılamak, küçük düşürücü işler yaptırmak.
• Tekrarlanan dayak ve tehditlerle sürekli bir korku ortamı yaratmak.

Psikolojik eziyet de suç mu?

Evet. Kanun “eziyet çekmesine yol açacak davranışlar” der ve acının yalnız bedensel olmasını aramaz. Sürekli aşağılama, korkutma ve ruhsal baskı sistemli hâle gelmişse eziyet suçu oluşabilir. Bu tür dosyalarda tanık anlatımları, mesajlar ve psikolojik değerlendirme raporları belirleyici olur.

Tek bir olay eziyet sayılır mı?

Kural olarak sayılmaz. Yargıtay’ın yerleşik uygulamasında tek ve ani bir darp eziyet değil kasten yaralamadır; eziyet için davranışların belli bir süreye yayılması ve sistemli olması aranır. Ancak tek bir olay saatlerce süren ve acımasız bir muameleye dönüşmüşse eziyet tartışılabilir.

Eziyet ile Kasten Yaralama Arasındaki Fark

Kasten yaralama tek bir vuruşla oluşabilir; eziyette ise belirleyici olan sonuç değil, davranışın sistemli ve insan onurunu zedeleyici biçimde tekrarlanmasıdır. Aynı darp, bir kez yapıldığında yaralama, aylarca süren bir baskının parçası olduğunda eziyet olarak değerlendirilebilir.

Ayrımın sonucu cezada çok belirgindir. Eşe karşı tek bir yaralama, basit tıbbi müdahaleyle giderilebilecek düzeydeyse TCK 86/2 ve 86/3 birlikte uygulanarak cezalandırılır; aynı ilişki içinde sistemli eziyet ise 3 yıldan başlar. Kasten yaralamanın cezalarını kasten yaralama suçu cezası, eşe karşı yaralamayı eşe karşı kasten yaralama cezası yazımda anlattım.

Eziyet sırasında meydana gelen hafif darp ve hakaretler çoğu zaman eziyetin parçası sayılır. Kemik kırığı gibi ağır bir yaralanma oluşmuşsa yaralama suçunun ayrıca uygulanıp uygulanmayacağı tartışılır ve Yargıtay kararları bu noktada tek tip değildir. Bu yüzden iddianamede hangi fiillerin hangi suç olarak gösterildiği dikkatle okunmalıdır.

Eziyet ile İşkence Farkı: Fail Kamu Görevlisiyse

Aynı davranışı bir kamu görevlisi görevini yaparken ya da göreviyle bağlantılı olarak yaparsa suç eziyet değil işkencedir (TCK 94) ve cezası 3 yıldan 12 yıla kadar hapistir. Kamu görevlisinin görevle ilgisi olmayan, örneğin evde eşine yaptığı eziyet ise 96. maddeye girer; işkenceye katılan kamu görevlisi olmayan kişi de işkenceden sorumlu olur (TCK 94/4).

Gözaltında, karakolda ya da cezaevinde maruz kalınan kötü muamele bu yüzden işkence ya da eziyet olarak ayrı değerlendirilir. Zor kullanma yetkisi olan kamu görevlisinin görevin gerektirdiği ölçünün dışında kuvvet kullanması ise TCK 256’ya göre kasten yaralama hükümleriyle cezalandırılır. Gözaltında kötü muameleye uğradıysanız ne yapmanız gerektiğini gözaltında kötü muamele yazımda anlattım.

Aile İçinde Eziyet: Eşe ve Çocuğa Karşı

Eşe, boşanılan eşe, çocuğa, anne veya babaya karşı eziyet 96/2 kapsamındadır ve cezası 3 yıldan 8 yıla kadar hapistir. Mağdur kadın ve eşse uygulanacak fıkra yine 96/2-b’dir; bu fıkranın alt sınırı zaten 96/1’deki kadına özgü alt sınırın üstündedir.

Anne babanın çocuğu cezalandırması eziyet mi?

Her disiplin davranışı eziyet değildir. Aynı evde yaşayan birine kötü muamele TCK 232/1’e göre 2 aydan 1 yıla kadar hapis gerektirir; terbiye hakkından doğan disiplin yetkisinin kötüye kullanılması ise 232/2’de 1 yıla kadar hapistir. Çocuğu günlerce kilitlemek, aç bırakmak ya da sistemli olarak dövmek ise disiplin sınırını aşar ve 96/2-a kapsamında eziyet olarak yargılanır.

6284 sayılı Kanun’a göre koruma tedbirleri

Aile içi eziyette mağdur, ceza dosyasından bağımsız olarak 6284 sayılı Kanun’a göre koruma kararı isteyebilir. Uzaklaştırma, konuta yaklaşmama, iletişim araçlarıyla rahatsız etmeme gibi tedbirler bu kapsamdadır; gecikmesinde sakınca olan hâllerde kolluk amiri bazı tedbirleri verebilir, iletişim yasağına ise yalnız hâkim karar verir. Başvuru yolunu koruma kararı nasıl alınır yazımda anlattım.

Şikâyetten Vazgeçmek Dosyayı Kapatır mı?

Hayır. Eziyet şikâyete bağlı bir suç olmadığı için mağdurun vazgeçmesi soruşturmayı veya davayı sona erdirmez; uzlaştırma da yapılmaz. Savcılık ihbar üzerine ya da kendiliğinden soruşturma başlatır.

Aile içi dosyalarda mağdurun bir süre sonra “barıştık, şikâyetimi geri alıyorum” demesi çok sık görülür. Bu beyan dosyayı kapatmaz, ancak mahkeme mağdurun yeni beyanını delillerle birlikte değerlendirir. Mağdurun baskı altında beyan değiştirip değiştirmediği de ayrıca sorgulanır. Bu konuyu aile içi şiddette şikâyetten vazgeçme yazımda ayrıntılı ele aldım.

Tutuklama, HAGB ve İnfaz: Ceza Nasıl Belirlenir?

Eziyet suçunun üst sınırı 2 yılı aştığı için tutuklama yasağı uygulanmaz; kuvvetli şüphe ve kaçma ya da delil karartma tehlikesi varsa hâkim tutuklamaya karar verebilir. Aile içi dosyalarda mağdurla aynı evde yaşama ihtimali, hâkimin tutuklama veya adli kontrol kararında en çok baktığı noktadır. Tutuklamanın şartlarını tutuklama hangi hallerde uygulanır yazımda anlattım.

HAGB ve erteleme mümkün mü?

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması ve erteleme için sonuç cezanın 2 yıl veya altında olması gerekir. 96/1’in alt sınırı 2 yıldır; mahkeme alt sınırdan ceza verip iyi hal indirimi uygularsa ceza yaklaşık 1 yıl 8 aya iner ve bu yollar açılır. Mağdur kadınsa alt sınır 2 yıl 6 ay, 96/2’de 3 yıl olduğundan iyi hal indirimi tek başına yetmez; haksız tahrik gibi ek bir indirim gerekir. Haksız tahrik indirimini haksız tahrik cezayı ne kadar düşürür yazımda anlattım.

Mahkûmiyette cezaevinde ne kadar kalınır?

İnfaz Kanunu’nun 107/2-c maddesine göre eziyet suçundan süreli hapis cezası alanlar için koşullu salıverilme oranı üçte ikidir; genel kuraldaki yarı oranı uygulanmaz. Bu, aynı süreli bir kasten yaralama cezasına göre cezaevinde daha uzun kalınması demektir. Hesaplamanın ayrıntıları koşullu salıverilme yazımda. Kendi cezanız için infaz hesaplama aracını kullanabilirsiniz.

Eziyete Uğradıysanız veya Suçlandıysanız İlk Adımlar

Mağdursanız önce güvenliğinizi sağlayın, sonra kolluğa veya savcılığa başvurup adli rapor alın. Yaraların fotoğrafları, mesajlar, ses kayıtları ve olayları bilen komşu ya da akraba tanıklar dosyanın temelidir. Eziyet bir süreye yayıldığı için olayları tarihleriyle yazdığınız bir not da işe yarar.

Şüpheliyseniz savunmanın merkezi, davranışların sistemli ve süreklilik gösteren bir eziyet mi yoksa tekil bir tartışma mı olduğudur. Olayların tarihleri, tanıkların gerçekten neyi gördüğü ve raporların hangi tarihte alındığı ayrıntılı incelenmelidir. Suçlamanın eziyetten yaralamaya ya da kötü muameleye dönüşmesi cezayı ve infazı tamamen değiştirir.

Yaşanmış Olaydan

Bir süre önce bir kadın müvekkilim, kocasının aylardır kendisini evden çıkarmadığını, telefonunu elinden aldığını, ailesiyle görüşmesini yasakladığını ve çocuklarının önünde sürekli aşağıladığını anlatarak bana ulaştı. Son haftalarda dayak da başlamıştı. Evden ayrılıp bir yakınının yanına sığınmıştı.

Önce 6284 sayılı Kanun kapsamında uzaklaştırma ve iletişim yasağı istedik; hâkim tedbirlere karar verdi. Ardından savcılığa olayları tarih sırasıyla anlatan bir dilekçe verdik. Komşuların tanıklığı, müvekkilin kız kardeşiyle yaptığı yazışmalar ve alınan adli rapor dosyaya girdi. Birkaç ay sonra müvekkil, kocasının ailesinden gelen baskıyla şikâyetini geri almak istedi; ona eziyetin şikâyete bağlı olmadığını ve vazgeçmenin dosyayı kapatmayacağını anlattım.

Dava asliye ceza mahkemesinde görüldü. Mahkeme, eşe karşı eziyetten 96/2-b uyarınca hapis cezası verdi; ceza 2 yılın üzerinde kaldığı için hükmün açıklanması geri bırakılmadı ve ceza ertelenmedi. Ders şu: aile içi eziyet dosyasında olayları tarihleriyle belgelemek, mağdurun beyanı zamanla değişse bile dosyayı ayakta tutar.