Doktor Hatasına Uğradım Ne Yapmalıyım? Hasta İçin Yol

Doktor Hatasına Uğradım Ne Yapmalıyım? İlk İş Kayıtları Almak

İlk adım, hastanedeki dosyanızın ve tıbbi kayıtlarınızın bir suretini almaktır; Hasta Hakları Yönetmeliği’nin 16. maddesine göre hasta, dosyasını ve kayıtlarını doğrudan, vekili veya kanuni temsilcisi aracılığıyla inceleyebilir ve suretini alabilir. Bu talebi hastaneye yazılı olarak ve tarih alarak yapın.

İstemeniz gereken kayıtlar şunlardır:

• yatış ve taburculuk belgeleri, epikriz,
• ameliyat notu, anestezi kaydı ve imzaladığınız onam formları,
• doktor istem ve hemşire gözlem kâğıtları,
• tahlil sonuçları, görüntüleme kayıtları ve raporları (film ve CD dahil),
• konsültasyon notları, sevk belgeleri ve fatura dökümü.

Bunlara ek olarak kendi elinizdeki her şeyi saklayın: randevu mesajları, hastaneyle yazışmalar, kullandığınız ilaçların kutuları, e-Nabız’da görünen tahlil ve raporlar. Olayların tarih ve saatiyle kısa bir kronolojisini bugün yazın; aylar sonra hangi gün hangi şikâyetle başvurduğunuzu hatırlamak zorlaşır. Mümkünse başka bir hastanede muayene olup mevcut durumunuzu gösteren bir rapor da alın; bu rapor hem tedaviniz hem dosyanız için önemlidir.

Hasta öldüyse: otopsi ve hastane kayıtları

Yakınınız tedavi sırasında ya da sonrasında öldüyse, cenaze teslim edilmeden önce savcılığa haber verin ve otopsi yapılmasını isteyin. Otopsiyi, ölümden hemen önce hastayı tedavi eden hekim yapamaz:

CMK 87/3: (3) Ölümünden hemen önceki hastalığında öleni tedavi etmiş olan tabibe, otopsi yapma görevi verilemez. Ancak, bu tabibin otopsi sırasında hazır bulunması ve hastalığın seyri hakkında bilgi vermesi istenebilir.

DİKKAT: Kanun metinleri https://mevzuat.gov.tr/ adresinden alınmaktadır.

Ölümden sonra yakınların hastane dosyasına erişimi Hasta Hakları Yönetmeliği’nde ayrıca düzenlenmemiştir ve hastaneler farklı belgeler isteyebilir. Dosyayı alamazsanız savcılıktan, hastane kayıtlarının aslının el konularak soruşturma dosyasına alınmasını isteyin. Otopsi ve suç duyurusunun şüpheli ölümlerde nasıl isteneceğini ayrı bir yazıda ele alacağım.

Komplikasyon mu, Hata mı? Şikâyetten Önce Bilin

Her kötü sonuç hekim hatası değildir; doğru endikasyonla ve tekniğe uygun yapılan bir müdahalede bile tıp literatüründe bilinen komplikasyonlar ortaya çıkabilir. Hekimin yükümlülüğü iyileşmeyi garanti etmek değil, gereken özeni göstererek tıbbi standarda uygun davranmaktır.

Bilirkişi genellikle dört soruya bakar: müdahaleye gerçekten gerek var mıydı, uygulama tekniği standarda uygun muydu, komplikasyon zamanında fark edildi mi ve fark edildikten sonra doğru yönetildi mi? Dosyalarda en sık gördüğüm kusur, komplikasyonun kendisi değil, geç fark edilmesidir. Ameliyattan sonra ağrısı artan hastanın kontrol edilmemesi ya da gelen tahlil sonucunun okunmaması bu türdendir.

Riskler size önceden anlatılmadıysa veya imzaladığınız form müdahaleye özgü riskleri içermiyorsa, aydınlatılmış onam eksikliği de ayrıca tartışılır. Hekim tarafının bu dosyalarda hangi savunmaları kurduğunu, ceza aralıklarını ve meslekten men ihtimalini doktor hatası ceza davası yazısında hekim açısından anlattım.

Savcılığa Şikâyet: Süre, Yer ve Anlatmanız Gerekenler

Hastanın yaralandığı dosyalarda şikâyet süresi, fiili ve faili öğrendiğiniz günden itibaren 6 aydır; hasta öldüyse şikâyet aranmaz ve savcı kendiliğinden soruşturur. Taksirle yaralama kural olarak şikâyete bağlıdır:

TCK 89/5: (5) Taksirle yaralama suçunun soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlıdır. Ancak, birinci fıkra kapsamına giren yaralama hariç, suçun bilinçli taksirle işlenmesi halinde şikâyet aranmaz.

Süreyi kaçırırsanız yaralama dosyası ilerlemez:

TCK 73/1: (1) Soruşturulması ve kovuşturulması şikayete bağlı olan suç hakkında yetkili kimse altı ay içinde şikayette bulunmadığı takdirde soruşturma ve kovuşturma yapılamaz.

Şikâyeti Cumhuriyet başsavcılığına doğrudan ya da kolluk birimine yapabilirsiniz (CMK 158/1). Altı aylık sürenin ne zaman başladığını şikâyet süresi yazısında ayrıntılı anlattım. Hastanenin hasta haklarıyla ilgili birimine başvurmak idari bir yoldur ve savcılık şikâyetinin yerini tutmaz.

Şikâyetinizde şunları açıkça anlatın:

• hastanenin adı, bölüm ve bildiğiniz hekim ile sağlık personelinin adları,
• başvuru, müdahale ve taburculuk tarihleri, her aşamadaki şikâyetiniz,
• size anlatılan riskler ve imzaladığınız onam formu,
• ortaya çıkan zarar ve bunu gösteren sonraki raporlar,
• elinizdeki belgelerin listesi,
• istekleriniz: hastane kayıtlarının aslına el konulması, dosyanın Adli Tıp Kurumu’na gönderilmesi ve tanıkların dinlenmesi.

Hekimin alabileceği cezayı merak ediyorsanız: hastanın ölümünde 2 ile 6 yıl hapis (TCK 85), yaralanmada 4 ay ile 2 yıl hapis veya adli para cezası öngörülür ve ağır yaralanmalarda ceza artar. Ayrıntıları taksirle yaralama cezası ve taksirle öldürme cezası yazılarında bulabilirsiniz.

Mesleki Sorumluluk Kurulu İzni: Dosyanız Neden Bekliyor?

Savcı, kamu veya özel sağlık kuruluşunda ve vakıf üniversitesinde çalışan hekimi doğrudan soruşturamaz; 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu’nun ek 18. maddesine göre Sağlık Bakanlığı bünyesindeki Mesleki Sorumluluk Kurulu’ndan izin ister. Devlet üniversitelerinde çalışan öğretim elemanları ise kendi kanunlarındaki usule tabidir.

İzin aşamasında Bakanlık bir ön inceleme yaptırır, hekimden yazılı açıklama alınır ve kayıtlar toplanır. Bu inceleme için 4483 sayılı Kanun‘daki karar süreleri sağlık meslek mensupları için iki kat uygulanır; bu yüzden hasta tarafı aylarca savcılıktan haber alamayabilir. Bu bekleme dosyanın kapandığı anlamına gelmez; izin beklenirken dava zamanaşımı da durur (TCK 67/1).

Kurul izin vermezse, şikâyetçi olarak bu karara kararın tebliğinden itibaren 10 gün içinde Ankara Bölge İdare Mahkemesi’ne itiraz edebilirsiniz. İtirazda ön incelemenin hangi kaydı görmediğini, hangi tanığı dinlemediğini somut olarak gösterin. İzin verilirse dosya savcılığa döner ve soruşturma olağan yoldan devam eder; savcılık bu aşamada genellikle Adli Tıp Kurumu’ndan rapor ister.

Adli Tıp Raporu: Hasta Tarafı Neye Dikkat Etmeli?

Doktor hatası dosyalarında rapor çoğunlukla Adli Tıp Kurumu’ndan alınır; ölümle sonuçlanan ve sonuçlanmayan tıbbi uygulama hatası dosyalarına Adli Tıp Kurumu’nda bu konuya bakan ayrı ihtisas kurulları bakar. Kurul, yalnızca dosyaya konulan belgeleri değerlendirir.

Hasta tarafının ilk işi, dosyanın Adli Tıp’a eksiksiz gitmesini sağlamaktır. Hemşire gözlem kâğıtları, konsültasyon notları, görüntüleme kayıtları ve sonraki hastanelerin raporları gönderilmezse kurul eksik bir tabloyla karar verir. Savcılığa, gönderilecek belgelerin listesini ve sizin sunduğunuz belgelerin dosyaya eklenmesini yazılı olarak bildirin.

Rapor aleyhinizeyse itiraz edebilir, ek rapor veya yeni bilirkişi incelemesi isteyebilirsiniz (CMK 67/5). Konusunda uzman bir öğretim üyesinden bilimsel mütalaa almak da kanuni hakkınızdır (CMK 67/6). İtirazın nasıl kurulacağını bilirkişi raporuna itiraz yazısında anlattım; uzman mütalaasını ayrı bir yazıda ele alacağım. Savcı rapora dayanarak kovuşturmaya yer olmadığına karar verirse, tebliğden itibaren iki hafta içinde takipsizlik kararına itiraz edebilirsiniz (CMK 173/1).

Uzlaşma Teklifi, Davaya Katılma ve Avukat

Yaralanmalı doktor hatası dosyası uzlaştırma kapsamındadır; hasta ölmüşse uzlaştırma yoktur. Uzlaştırmacı size teklif getirdiğinde 7 gün içinde cevap vermezseniz teklifi reddetmiş sayılırsınız (CMK 253/4).

Uzlaşma kararını acele vermeyin. Uzlaşma sağlanırsa, uzlaşma anında tespit edilemeyen veya sonradan ortaya çıkan zararlar dışında aynı olay için tazminat davası açamazsınız (CMK 253/19). Tedaviniz sürüyorsa ya da kalıcı zararın derecesi henüz belli değilse, uzlaşma tutarını bu belirsizliği hesaba katarak belirleyin. Teklifi nasıl değerlendireceğinizi uzlaşma teklifi yazısında anlattım.

Dava açılırsa hüküm verilinceye kadar katılan olarak davaya girebilir, kararlara karşı kanun yoluna gidebilirsiniz (CMK 237/1, CMK 242/1); ayrıntılar davaya katılma yazısında. Taksirli suçlarda alt sınır beş yılı aşmadığı için baro tarafından vekil görevlendirilmesi kural olarak istenemez (CMK 239/1). Hasta 18 yaşından küçükse ve vekili yoksa istem aranmaksızın vekil görevlendirilir (CMK 234/2).

Tazminat: Kamu Hastanesinde İdare, Özel Hastanede Tüketici Mahkemesi

Kamu hastanesindeki hatada tazminat hekime değil idareye karşı istenir ve idare mahkemesinde görülür; özel hastanedeki hatada ise talep tüketici hakem heyetinin parasal sınırını aşıyorsa önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır, ardından dava tüketici mahkemesinde açılır; sınırın altındaki taleplerde ise tüketici hakem heyetine başvurulur. Ceza mahkemesi tazminata hükmetmez; tazminat her iki durumda da ayrı bir yoldan istenir.

Kamu hastanesinde önce hastanenin bağlı olduğu idareye yazılı başvuru yaparsınız. Bu başvuru, zararı öğrendiğiniz günden itibaren 1 yıl ve her hâlde olaydan itibaren 5 yıl içinde yapılmalıdır. İdare isteği reddederse ya da süresinde cevap vermezse 60 gün içinde idare mahkemesinde tam yargı davası açılır. İdarenin ödediği tazminatın hekime rücu edilip edilmeyeceğine Mesleki Sorumluluk Kurulu karar verir; bu sizin alacağınızı etkilemez.

Özel hastanede hastane ve hekim birlikte davalı olabilir. Hasta öldüyse yakınların özel hastaneye karşı açacağı davada görevli mahkeme tartışmalı olabilir; bu yüzden arabuluculuk adımını atlamamak en güvenli yoldur. Süre, davanın dayanağına göre değişir; en kısa ihtimal olan, zararı ve sorumluyu öğrendiğiniz günden itibaren 2 yılı esas alın.

Tazminat davası için ceza dosyasının bitmesini beklemek zorunda değilsiniz, ama Adli Tıp raporu hukuk ve idare davasında da kullanılır. İki dosyanın ilişkisini ceza davasında tazminat yazısında anlattım.

Yaşanmış Olaydan

Bir süre önce, rutin bir safra kesesi ameliyatından sonra ağır bir enfeksiyon geçiren bir hasta ve eşi bana geldi. Ameliyattan sonraki iki gün boyunca hasta artan karın ağrısı ve ateşten şikâyet etmiş, ama ağrı kesiciyle taburcu edilmişti. Üç gün sonra başka bir hastanenin acil servisinde safra kaçağı tespit edilmiş, ikinci bir ameliyat geçirmiş ve haftalarca yoğun bakımda kalmıştı.

İlk iş, ilk hastaneden dosyanın tamamını istedik; hemşire gözlem kâğıtlarında ateşin iki kez kaydedildiği, ama hekime bildirildiğine dair not bulunmadığı görülüyordu. Şikâyeti altı aylık süre dolmadan verdik ve ikinci hastanenin raporlarını da dosyaya koyduk. Mesleki Sorumluluk Kurulu’nun izin kararı aylar sürdü; izin verildi ve dosya Adli Tıp Kurumu’nun Yedinci İhtisas Kurulu’na gönderildi.

Rapor, safra kaçağının bilinen bir komplikasyon olduğunu, ama taburculuk öncesinde ateş ve ağrının değerlendirilmemesinin tıbbi standarda aykırı olduğunu söyledi. Uzlaştırma aşamasında hekim tarafı bir teklif getirdi; hastanın tedavisi bittiği ve kalıcı zararı netleştiği için teklifi bu zarara göre pazarlık ettik ve edim peşin ödendi. Ceza dosyası kovuşturmaya yer olmadığı kararıyla kapandı. Bu dosyada sonucu belirleyen, ilk hafta istenen hemşire gözlem kâğıtlarıydı.