Taklit Ürün Satmak Cezası: Marka Hakkına Tecavüz ve Uzlaşma
Taklit ürün satmak cezası (marka hakkına tecavüz): 1-3 yıl hapis, şikâyet ve uzlaştırma, Instagram satışı, arama ve malı nereden aldığını söyleme.
Taklit ürün satmak cezası (marka hakkına tecavüz), 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nun 30. maddesine göre 1 yıldan 3 yıla kadar hapis ve 20.000 güne kadar adli para cezasıdır. Aynı ceza taklit ürünü üreten, ithal eden, ticari amaçla satın alan, depolayan veya taşıyan kişiye de verilir. Suç marka sahibinin şikâyetine bağlıdır ve uzlaştırma kapsamındadır; bu yüzden dosyaların önemli bir kısmı mahkemeye gitmeden kapanır. Dosyalara en sık Instagram’da “replika” çanta satan küçük satıcılar, pazaryerlerinde ucuz kulaklık satan mağazalar ve dükkânında taklit parfüm bulunan esnaf olarak gelirsiniz. Aşağıda hangi fiilin suç olduğunu, şikâyet ve uzlaştırma sürecini, arama ve el koymada nelere bakılacağını ve malı nereden aldığınızı söylemenin cezayı nasıl ortadan kaldırabildiğini anlatıyorum.
Taklit Ürün Satmak Cezası (Marka Hakkına Tecavüz) Ne Kadar?
Temel ceza 1 ile 3 yıl hapis ve 20.000 güne kadar adli para cezasıdır; marka işaretini sökmek ve başkasının markasını izinsiz devretmek ayrı fıkralarda cezalandırılır. Fıkralar ve sonuçları aşağıdaki tabloda.
| Fiil | Fıkra | Ceza |
|---|---|---|
| Taklit markalı mal üretmek, hizmet sunmak, satmak, satışa sunmak, ithal veya ihraç etmek, ticari amaçla satın almak, bulundurmak, taşımak, depolamak | 30/1 | 1 – 3 yıl hapis ve 20.000 güne kadar adli para cezası |
| Marka koruması olduğunu gösteren işareti mal veya ambalajdan yetkisiz kaldırmak | 30/2 | 1 – 3 yıl hapis ve 5.000 güne kadar adli para cezası |
| Başkasının markasını yetkisiz devretmek, lisans veya rehin vermek | 30/3 | 2 – 4 yıl hapis ve 5.000 güne kadar adli para cezası |
| Suçun bir şirketin faaliyeti çerçevesinde işlenmesi | 30/4 | Şirkete ayrıca güvenlik tedbiri |
| Satıcının malı nereden aldığını bildirip üreticinin yakalanmasını ve mallara el konulmasını sağlaması | 30/7 | Ceza verilmez |
Dava, kurulmuş olan yerlerde fikri ve sınai haklar ceza mahkemesinde, kurulmamış yerlerde görevlendirilen asliye ceza mahkemesinde görülür (6769 m.156/1). Sonuç ceza 2 yıl veya altında kalırsa hükmün açıklanmasının geri bırakılması ve erteleme tartışılabilir; alt sınıra yakın cezalarda bu sık görülür.
Hangi Fiiller Suç Sayılır: Üretmek, Satmak, Depolamak
Taklit markalı malı üretmek, satmak veya satışa sunmak tek başına suçtur; satın almak, bulundurmak, taşımak ve depolamak ise ancak ticari amaçla yapılırsa suç olur. Kanun “iktibas veya iltibas suretiyle” tecavüzden söz eder: iktibas markanın birebir kopyalanması, iltibas ise tüketicinin karıştıracağı ölçüde benzerinin kullanılmasıdır.
Ceza verilebilmesi için markanın Türkiye’de tescilli olması şarttır (30/5). Yurt dışında ünlü ama Türkiye’de tescil edilmemiş bir işaret için 30. madde uygulanmaz; marka sahibi o durumda başka yollara başvurur. Tescil, Türk Patent ve Marka Kurumu kayıtlarıyla ispatlanır ve dosyaya marka tescil belgeleri girer.
Uygulamada ürünün taklit olup olmadığını bilirkişi belirler. Orijinal ürünle karşılaştırma yapılır, etiket, seri numarası, dikiş ve malzeme kalitesi, ambalaj ve fatura incelenir. Malın orijinal olduğunu gösteren alış faturası ve yetkili distribütör bilgisi, savunmanın en güçlü delilidir.
Replika veya muadil yazarak satmak suç mu?
Evet, ilanda “replika”, “A kalite” veya “muadil” yazmak suçu ortadan kaldırmaz; ürünün üzerinde başkasının markası veya karıştırılacak kadar benzeri varsa satış 30/1’e girer. Alıcının ürünün taklit olduğunu bilmesi de sonucu değiştirmez, çünkü korunan şey alıcı değil marka sahibinin hakkıdır.
Kendi kullanmak için taklit ürün almak suç mu?
Hayır, kendi kullanımınız için taklit çanta, ayakkabı veya saat satın almak 30/1’e göre suç değildir; kanun satın almayı ancak “ticari amaçla” yapıldığında cezalandırır. Aynı üründen onlarca adet almak veya aldığınızı satışa koymak ise ticari amacı gösterir.
Somut olayınızı birlikte değerlendirelim
Her dosya kendi ayrıntısında saklıdır; genel bilgi sizin olayınızın yerini tutmaz.
İnternetten ve Pazaryerlerinden Taklit Ürün Satışı
İnternette taklit ürün ilanı vermek “satışa arz” sayılır; tek bir ürün satılmamış olsa bile suç oluşabilir. Instagram, pazaryeri veya kendi sitenizden satış yapmanız sonucu değiştirmez.
Bu dosyalar genellikle marka sahibinin avukatının ilanı tespit etmesiyle başlar. Avukat çoğu zaman bir test alımı yapar, gelen ürünü, faturayı veya kargo fişini şikâyet dilekçesine ekler ve satıcının iş yerinde veya deposunda arama yapılmasını ister. Ödeme yapılan IBAN, kargo gönderici kaydı ve hesap bilgileri satıcının kimliğini belirler.
Pazaryerlerinde ayrıca bir idari yol vardır. Elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcı, marka sahibinin bilgi ve belgeye dayanan şikâyeti üzerine ilanı yayından kaldırır ve durumu satıcıya bildirir; satıcı aksini gösteren belgeyle itiraz ederse ürün yeniden yayımlanır (6563 sayılı Kanun m.9/3). Bu kaldırma ceza soruşturmasından bağımsızdır; ilanın kaldırılması suçun işlenmediği anlamına gelmez. Hesabınızı kapatmanız da geçmişteki satışları silmez.
Dikkat: İlanınız kaldırıldıktan sonra aynı ürünü başka bir hesaptan satmaya devam etmeyin. Her yeni satış yeni bir delil ve yeni bir şikâyet konusu olur; uzlaştırma masasında da elinizi zayıflatır.
Şikâyete Bağlı mı, Uzlaştırma Var mı?
Evet, marka hakkına tecavüz suçu şikâyete bağlıdır (6769 m.30/6) ve bu nedenle uzlaştırma kapsamındadır. Marka sahibi şikâyetinden vazgeçerse dosya düşer; şikâyet 6 aylık süre içinde yapılmamışsa soruşturma yapılamaz (TCK 73/1).
Şikâyet hakkı yalnız marka sicilinde adına tescil bulunan kişiye veya şirkete aittir. Yabancı şirketler genellikle Türkiye’deki bir temsilci veya avukat aracılığıyla şikâyet eder; bu durumda vekâletnamenin şikâyet tarihini ve şikâyet yetkisini kapsayıp kapsamadığı kontrol edilmelidir. Yargıtay, vekâletnamesi şikâyet yetkisini kapsamayan temsilcinin yaptığı şikâyeti geçersiz sayarak davanın düşürülmesi gerektiğine karar verdi. Bu, savunmada ilk bakılacak belgelerden biridir. Film, müzik ve yazılımda da benzer bir belge şartı vardır; onu korsan yazılım ve telif hakkı ihlali yazısında anlattım.
Uzlaştırma şikâyete bağlı bütün suçlarda zorunludur (uzlaşmaya tabi suçların tam listesi):
CMK 253/1-a: Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı suçlar.
Kanun metinleri https://mevzuat.gov.tr/ adresinden alınmaktadır.
Eskiden taklit malı satanlar etkin pişmanlık hükmü nedeniyle uzlaştırma dışında tutuluyordu; Yargıtay, 2016 değişikliğiyle bu engelin kalktığını ve satma suçunun da uzlaştırma kapsamına girdiğini açıkça belirtti. Uzlaştırmada marka sahibi genellikle bir miktar para, kalan malların teslimi ve satışın bırakılacağına dair taahhüt ister. Edim hemen yerine getirilirse kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir, taksitle ödenirse kamu davasının açılması ertelenir (CMK 253/19). Teklifin nasıl değerlendirileceğini uzlaşma teklifini kabul etmeli miyim yazısında anlattım.
Dükkânda veya Depoda Arama, El Koyma ve İmha
Marka sahibinin şikâyeti üzerine hâkim kararıyla iş yerinde arama yapılır ve taklit olduğu düşünülen ürünlere el konulur; dosya uzlaşma veya düşmeyle kapansa bile bu ürünler müsadere edilir. Müsaderenin dayanağı Türk Ceza Kanunu’dur:
TCK 54/4: (4) Üretimi, bulundurulması, kullanılması, taşınması, alım ve satımı suç oluşturan eşya, müsadere edilir.
Aramanın usulü savunmada sık tartışılır, ama her usul hatası delili geçersiz kılmaz. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, iş yerinin raflarında açıkta duran taklit ürünlerin alınmasını gizli bir şeyi aramak saymadı ve komşulardan iki kişi bulunmamasının delili hukuka aykırı hâle getirmediğine karar verdi. Depoda, kapalı kolilerde veya arka odada bulunan ürünler için ise arama kararının kapsamı ve aramanın kimlerin huzurunda yapıldığı ayrıca önem taşır. Bu konuda arama kurallarını ayrıca okuyabilirsiniz.
El konulan ürünler emanette saklanamayacak kadar çoksa numune alınır, kalanı maliyeye teslim edilir; bozulma, değer kaybı veya muhafazanın ağır külfet olması hâlinde bilirkişi incelemesinden sonra soruşturmada hâkim, kovuşturmada mahkeme kararıyla imha edilebilir (6769 m.163). İthalat sırasında ise gümrük idaresi, fikri mülkiyet ihlali şüphesiyle eşyanın işlemini durdurabilir (4458 sayılı Gümrük Kanunu m.57).
Malı Nereden Aldığınızı Söylemek Cezayı Kaldırır mı?
Evet, taklit malı satan veya satışa sunan kişi malı nereden temin ettiğini bildirir ve bu sayede üretenlerin ortaya çıkarılmasını ve mallara el konulmasını sağlarsa hakkında ceza verilmez (6769 m.30/7). Bu etkin pişmanlık hükmü yalnız satıcı için öngörülmüştür; malı üreten kişi bundan yararlanamaz.
Şart, bilgi vermekle sınırlı değildir; verilen bilginin sonuç doğurması gerekir. “Bir toptancıdan aldım” demek genellikle yetmez. Satıcının adı, telefonu, adresi, fatura ya da ödeme dekontu gibi somut bilgiler gerekir ve bu bilgilerle üretici tespit edilip mallara el konulmalıdır. Bu yüzden alış belgelerini, yazışmaları ve kargo kayıtlarını saklamak hem etkin pişmanlık hem de “taklit olduğunu bilmiyordum” savunması için önemlidir.
Etkin pişmanlık ile uzlaştırma birbirinin alternatifi değildir. Uzlaştırma sağlanamazsa, kovuşturma aşamasında da tedarikçinin ortaya çıkarılması cezanın verilmemesini sağlayabilir. Ceza indirimi sebeplerinin geneli için ayrı yazıma bakabilirsiniz.
Şirket Adına Satış Yapıldıysa Kim Sorumlu Olur?
Ceza, şirketi değil, taklit ürünün satışına karar veren veya satışı fiilen yapan gerçek kişiyi bulur; şirkete ise ayrıca güvenlik tedbiri uygulanır (6769 m.30/4). Uygulamada şirketin yetkilisi, mağaza müdürü veya satın almayı yapan çalışan dosyada şüpheli olur.
Yetkilinin sorumluluğu otomatik değildir; kararın ondan çıktığı veya ürünlerin taklit olduğunu bildiği gösterilmelidir. Birden fazla şubesi olan şirketlerde hangi şubede, kimin bilgisiyle satış yapıldığı ayrıca araştırılır. Kasada çalışan bir satış danışmanının, ürünlerin tedarikiyle ilgisi yoksa, kastı ayrıca tartışılır.
Marka Sahibinin Hukuk Davası: Tazminat ve Tedbir
Marka sahibi, ceza şikâyetinden ayrı olarak fikri ve sınai haklar hukuk mahkemesinde tecavüzün durdurulmasını, ürünlere el konulmasını ve maddi ve manevi tazminat isteyebilir (6769 m.149). Ceza davasında tazminata hükmedilmez; para talebi bu hukuk davasında görülür.
Hukuk davasında marka sahibi, davadan önce veya dava sırasında ihtiyati tedbir isteyebilir; mahkeme satışın durdurulmasına ve ürünlere el konulmasına karar verebilir (6769 m.159). Uzlaştırma görüşmesinde verilen para ve taahhütlerin hukuk davasını da kapsayıp kapsamadığı, uzlaşma metnine açıkça yazılmalıdır. Aksi hâlde ceza dosyası kapandıktan sonra ayrı bir tazminat davasıyla karşılaşabilirsiniz.
Yaşanmış Olaydan
Bir müvekkilim Instagram üzerinden ünlü bir markanın çanta ve cüzdanlarını “A kalite” diye satıyordu. Marka sahibinin avukatı iki ürün satın aldı, kargo fişini ve ödeme dekontunu şikâyet dilekçesine ekledi. Birkaç hafta sonra müvekkilimin evinin bodrumundaki depoda hâkim kararıyla arama yapıldı ve yüzlerce ürüne el konuldu.
İlk iş vekâletnameye ve marka tescil belgelerine baktık; ikisi de yerindeydi. Müvekkilim ürünleri bir toptancıdan aldığını söyledi, ancak elinde yalnız bir telefon numarası vardı ve bu numara üzerinden üretici tespit edilemedi. Bu nedenle 30/7’deki etkin pişmanlık yolu sonuç vermedi. Uzlaştırma aşamasında marka sahibi önce yüksek bir tutar istedi; satış rakamlarını ve hesap hareketlerini gösterince taraflar daha makul bir tutarda ve satışın tamamen bırakılacağı taahhüdünde anlaştı.
Müvekkilim parayı tek seferde ödedi, savcılık kovuşturmaya yer olmadığına karar verdi. Uzlaşma metnine, ödemenin aynı satışlar için açılabilecek tazminat taleplerini de karşıladığı yazıldı. El konulan ürünler müvekkilime geri verilmedi ve imha edildi.
Yargıtay Kararları
Yargıtay 7. Ceza Dairesi, 30.04.2025 tarihli, 2023/9576 E., 2025/6172 K.
Marka sahibi yabancı şirketin Türkiye’deki irtibat bürosu yetkilisi aracılığıyla yapılan şikâyet üzerine sanığın iş yerinde taklit ürünler ele geçirilmiş ve sanık 6769 sayılı Kanun’un 30/1. maddesinden mahkûm edilmişti. Yargıtay, şikâyet hakkının yalnız marka sicilinde kayıtlı hak sahibine ait ve şahsa sıkı sıkıya bağlı olduğunu, temsilciye verilen vekâletnamenin her dosya için ayrıca yazılı izin şartı taşıdığını ve bu iznin dosyaya sunulamadığını belirtti. Geçerli şikâyet bulunmadığı için davanın düşürülmesi gerektiğini söyleyerek hükmü bozdu.
… Marka hakkına tecavüz suçlarında şikâyet hakkı, münhasıran marka sahibine ait olup, tescilli markanın sahibi olan ve marka korumasından doğan hakları tecavüze uğrayan gerçek veya tüzel kişiler şikâyetçi olabilir. Diğer bir ifade ile şikâyet hakkını kullanacak marka sahibi Türk Patent ve Marka Kurumu nezdinde tutulan marka sicilinde, adına markanın tescil edildiği gerçek veya tüzel kişidir. Şikâyet hakkı şahsa sıkı sıkıya bağlı bir hak olduğundan bu hakkın başkaları tarafından kullanılması mümkün değildir …
… marka sahibi firmanın sanık hakkında şikâyet tarihi itibarıyla hukuken geçerli bir şikâyetinin bulunmadığı gözetilerek davanın düşürülmesine karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde hüküm tesisi, hukuka aykırılık bulunmuştur …
Yargıtay 7. Ceza Dairesi, 07.07.2023 tarihli, 2021/19260 E., 2023/6768 K.
Sanık, başkasına ait markayı taklit ederek mal üretmekten mahkûm edilmişti. Tebliğname uzlaştırma usulüne uyulmadığı gerekçesiyle bozma istedi. Yargıtay, 2016’daki CMK değişikliğiyle etkin pişmanlık hükmü bulunan suçların uzlaştırma dışında tutulmasının kaldırıldığını, böylece taklit malı satma ve satışa arz etme suçunun da uzlaştırma kapsamına girdiğini açıkladı. Somut dosyada uzlaştırma teklif edilmiş, katılan kabul etmemişti; Yargıtay mahkûmiyeti onadı.
… 02.12.2016 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 6763 sayılı Kanun’un 34 üncü maddesi ile 5271 sayılı Kanun’un 253 üncü maddesinde yapılan değişiklikle madde içeriğinden “etkin pişmanlık hükümlerine yer verilen suçlar ile” ibaresinin çıkarılması nedeniyle, satışa arz etme veya satma suçu uzlaştırma kapsamına alınmıştır …
Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 18.06.2025 tarihli, 2024/498 E., 2025/260 K.
Marka sahibinin şikâyeti ve sulh ceza kararıyla bir telefon aksesuarı dükkânında arama yapılmış, raflarda satışa hazır 229 taklit ürün ele geçirilmişti. Arama sırasında komşulardan veya ihtiyar heyetinden iki kişi bulunmadığı için bölge adliye mahkemesi delili hukuka aykırı sayıp beraat vermiş ve bozmaya direnmişti. Ceza Genel Kurulu, açıkta ve gözle görülür şekilde raflarda duran ürünlerin muhafaza altına alınmasının arama sayılmayacağını, bu nedenle iki kişinin bulunması gerekmediğini, delilin hukuka uygun olduğunu ve suçun sabit olduğunu kabul ederek beraati oy çokluğuyla bozdu.
… taklit ürünlerin, açık bir rızaya gerek duyulmaksızın girilmesi mutat olan iş yerindeki raflarda açıkta ve gözle görülür şekilde dizili olduğu, suça konu eşyanın görevlilerce muhafaza altına alınması işleminin gizlenmiş bir şeyi bulmaya çalışma ve araştırma anlamına gelen arama olarak değerlendirilemeyeceği, kolluk görevlilerince gerçekleştirilen işlemlere yönelik sanığın bir itirazının bulunmadığı, özel hayatın gizliliği (Anayasa madde 20) konut/iş yeri dokunulmazlığının ihlali (Anayasa madde 21) ve mülkiyet hakkının (Anayasa madde 35) özü ile bağdaşmayan ve keyfî muamelelere karşı öngörülen usuli teminatları etkisiz kılacak biçimde ve hukuken geçerli olmayan rızaya dayalı bir teslim olgusu da söz konusu olmadığından, suçun delili ve konusunu oluşturan, açıkta ve gözle görülür şekildeki taklit ürünlerin ele geçirilip muhafaza altına alınmasına yönelik yapılan işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı, bu nedenle yapılan işlemlerin CMK’nın 119. maddesinin 4. fıkrası uyarınca o yer ihtiyar heyetinden veya komşularından iki kişi hazır bulundurulmasını da gerektirmediğinden ele geçirilen suça konu eşyanın hukuka uygun yöntem ile elde edildiği ve sanığa isnat olunan suçun sabit olduğu kabul edilmelidir …
Sık Sorulan Sorular
Taklit ürün satmanın cezası kaç yıl?
1 yıldan 3 yıla kadar hapis ve 20.000 güne kadar adli para cezasıdır (6769 m.30/1). Alt sınıra yakın cezalarda HAGB veya erteleme mümkündür.
Marka hakkına tecavüz şikâyete bağlı mı?
Evet. Marka sahibi şikâyet etmezse soruşturma yapılamaz, şikâyetten vazgeçerse dosya düşer; şikâyet süresi fiili ve faili öğrenmeden itibaren 6 aydır.
Marka hakkına tecavüzde uzlaşma var mı?
Var. Suç şikâyete bağlı olduğu için uzlaştırma zorunludur ve taklit malı satanlar da bu kapsama girer.
Taklit olduğunu bilmeden sattım, ceza alır mıyım?
Suç kastla işlenir; ürünün taklit olduğunu bildiğiniz ispatlanamazsa ceza verilmez. Faturalı alım ve normal fiyat bu savunmayı güçlendirir, piyasanın çok altında fiyat ise zayıflatır.
Taklit ürün satarken yakalanırsam mallar geri verilir mi?
Hayır. Taklit markalı ürünlere el konulur, mahkûmiyette müsadere edilir ve genellikle imha edilir.
Tescilsiz markanın taklidini satmak suç mu?
6769 sayılı Kanun’un 30. maddesine göre ceza verilebilmesi için markanın Türkiye’de tescilli olması şarttır (30/5). Tescilsiz işaretler için marka sahibinin hukuk yolları ayrıca değerlendirilir.
