Korsan Yazılım ve Telif Hakkı İhlali Cezası: Lisans, IPTV
Korsan yazılım ve telif hakkı ihlali cezası: FSEK 71 ile 1-5 yıl, şirkette lisanssız program, IPTV, fotoğraf kullanımı, şikâyet belgesi ve uzlaşma.
Korsan yazılım ve telif hakkı ihlali cezası, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nun (FSEK) 71. maddesine göre 1 yıldan 5 yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır. Şirket bilgisayarlarına lisanssız program kurmak, korsan film ve maç yayını yapan bir site ya da IPTV hizmeti işletmek, kitap veya CD’nin korsan kopyasını satmak bu maddenin en sık görülen örnekleridir. Suç hak sahibinin şikâyetine bağlıdır ve uzlaştırma kapsamındadır; çoğu dosya, yazılım şirketiyle bir lisans ve bedel anlaşmasıyla kapanır. Buna karşılık kişisel kullanım için elde bulundurma 71. maddedeki bulundurma suçunu oluşturmaz ve sosyal medyada izinsiz fotoğraf kullanımı çoğu zaman tazminat dosyasına döner. Aşağıda hangi fiilin hangi cezayı gerektirdiğini, şikâyetin hangi belgelerle geçerli olduğunu ve “lisanssız kullanım” mektubu aldığınızda ne yapmanız gerektiğini anlatıyorum.
Korsan Yazılım ve Telif Hakkı İhlali Cezası Ne Kadar?
En sık uygulanan fıkra olan FSEK 71/1’in cezası 1 ile 5 yıl hapis veya adli para cezasıdır; diğer hükümlerde ceza birkaç aydan 7 yıla kadar değişir. Hangi fiilin hangi hükme girdiği aşağıdaki tabloda.
| Fiil | Dayanak | Ceza |
|---|---|---|
| Eseri izinsiz çoğaltmak, işlemek, umuma iletmek, yayımlamak; korsan kopyayı satmak, ticari amaçla satın almak, kişisel kullanım dışında bulundurmak | FSEK 71/1 | 1 – 5 yıl hapis veya adli para cezası |
| Başkasının eserini kendi eseri gibi göstermek | FSEK 71/2 | 6 ay – 2 yıl hapis veya adli para cezası; yayımlanırsa üst sınır 5 yıl, adli para cezası yok |
| Kaynak göstermeden alıntı yapmak | FSEK 71/3 | 6 ay – 2 yıl hapis veya adli para cezası |
| Şifre kırıcı, koruma önlemini aşan ürün ve araçları üretmek, satmak, kiralamak | FSEK 72 | 6 ay – 2 yıl hapis |
| Bandrolsüz kitap, film veya müzik nüshası çoğaltmak, satmak, dağıtmak | FSEK 81 | 1 – 5 yıl hapis ve 5.000 güne kadar adli para cezası |
| Sahte bandrol üretmek, satmak veya kullanmak | FSEK 81 | 3 – 7 yıl hapis ve 5.000 güne kadar adli para cezası |
71/1’deki ceza seçimliktir: hâkim hapis ya da adli para cezasından birini seçer. Hapis seçilirse bu ceza artık paraya çevrilemez (TCK 50/2), ama sonuç 2 yılı geçmezse hükmün açıklanmasının geri bırakılması ya da erteleme mümkündür. Davalara, kurulduğu yerlerde fikri ve sınai haklar ceza mahkemesi, kurulmadığı yerlerde görevlendirilen asliye ceza mahkemesi bakar (FSEK 76).
Şirkette Lisanssız Yazılım Kullanmak Suç mu?
Evet, lisans sahibinin izni olmadan bir programı şirket bilgisayarlarına kurup ticari amaçla kullanmak FSEK 71/1’e göre suçtur ve aynı zamanda tazminat sebebidir. Bilgisayar programları, kanunda ilim ve edebiyat eserleri arasında açıkça sayılır (FSEK 2/1). Yargıtay da lisans sahibinin izni olmadan programın ticari amaçla kullanılmasının hem hukuki hem cezai yaptırım altında olduğunu kabul ediyor.
Ceza sorumluluğu şirkete değil kişilere aittir. Türk Ceza Kanunu bunu açıkça söyler:
TCK 20/2: (2) Tüzel kişiler hakkında ceza yaptırımı uygulanamaz. Ancak, suç dolayısıyla kanunda öngörülen güvenlik tedbiri niteliğindeki yaptırımlar saklıdır.
Kanun metinleri https://mevzuat.gov.tr/ adresinden alınmaktadır.
Bu nedenle şüpheli genellikle şirketin yetkilisi, bilgi işlem sorumlusu veya programı kuran çalışandır. Yetkilinin sorumluluğu, kurulumdan haberdar olduğu ya da talimat verdiği gösterildiğinde doğar; şirket ortağı olmak tek başına yetmez. Programın şirketle ilgisi olmayan kişisel bir dizüstü bilgisayarda bulunması da ayrı tartışılır, çünkü 71/1 bulundurmayı ancak kişisel kullanım amacı dışında cezalandırır.
Lisanssız kullanım maili veya ihtarname aldım, ne yapmalıyım?
Yazılım şirketlerinin avukatları sık sık “lisans denetimi” mektubu ve yüksek bir bedel talebi gönderir. Bu mektup tek başına bir ceza soruşturması değildir, ama yok sayılırsa şikâyet ve arama talebiyle devam edebilir. Önce şirketinizdeki bütün kurulumları ve satın alma belgelerini çıkarın, hangi programın kaç lisansla kullanıldığını tespit edin, sonra cevap verin. Yazılı bir ikrar vermeden önce talep edilen bedelin dayanağını sorun; hukuk tarafında hak sahibi, sözleşme bedelinin veya rayiç bedelin en çok üç katını isteyebilir (FSEK 68).
Delil tespiti ve bilgisayarlara el koyma
Ceza soruşturmasında bilgisayarlarda arama ve kopyalama için CMK 134’teki şartlar aranır: kuvvetli şüphe, başka yoldan delil elde edilememesi ve hâkim kararı. Hak sahipleri bazen önce hukuk mahkemesinden delil tespiti ister. Yargıtay, CMK 134 usulüne uyulmadan hukuk hâkiminin yaptığı delil tespitine dayanan bilirkişi raporunun mahkûmiyete yeterli tek delil olamayacağına karar verdi. Aramanın nasıl yapıldığını, yedek (imaj) alınıp alınmadığını ve size bir kopyasının verilip verilmediğini tutanaktan kontrol edin.
Somut olayınızı birlikte değerlendirelim
Her dosya kendi ayrıntısında saklıdır; genel bilgi sizin olayınızın yerini tutmaz.
Korsan Film, Dizi, Maç Yayını ve IPTV Suç mu?
Evet, korsan film veya maç yayını yapan site ya da IPTV hizmeti işletmek FSEK 71/1’e göre 1 ile 5 yıl hapis veya adli para cezası gerektirir. Çünkü bu, eseri hak sahibinin izni olmadan umuma iletmektir. Bu yayınlar için şifre kırıcı cihaz, kart paylaşım sunucusu veya yazılım satmak ayrıca FSEK 72’den 6 ay ile 2 yıl hapistir.
Bu dosyalarda şikâyetçi genellikle yayın hakkını satın almış dağıtıcı şirkettir ve hak zincirini belgelerle göstermek zorundadır. Yargıtay, sinema eserlerinin bir internet sitesinde izinsiz yayımlandığı dosyada, Bakanlık kayıt tescil belgeleriyle hak sahipliği gösterilmişken şikâyet yokluğundan kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilmesini hukuka aykırı buldu. Yani hak sahibi belgelerini süresinde sunmuşsa “şikâyet geçersiz” itirazı sonuç vermez; sunmamışsa savunmanın ilk konusu budur.
Yalnız izleyen kişinin durumu farklıdır. 71/1’de sayılan hareketler çoğaltma, yayma, umuma iletme, satma ve kişisel kullanım dışında bulundurmadır; bir yayını evde izlemek bu hareketler arasında doğrudan yer almaz ve 72. madde de cihazın kişisel kullanımını değil, üretimini, satışını ve ticari amaçla bulundurulmasını cezalandırır. Uygulamada soruşturmalar daha çok yayını sağlayan, abonelik satan ve kafe gibi umuma açık yerlerde maç gösteren işletmelere yönelir. IPTV aboneliğini başkalarına yeniden satmaya başladığınızda ise siz de yayıncı konumuna geçersiniz.
Sosyal Medyada Başkasının Fotoğrafını Kullanmak: Ceza mı, Tazminat mı?
İkisi de mümkündür: eser niteliğindeki bir fotoğrafı izinsiz paylaşmak umuma iletim sayılır ve 71/1’e girebilir, ama uygulamada bu dosyaların çoğu tazminat talebiyle hukuk mahkemesinde görülür. Fotoğrafçı veya ajans genellikle önce bir ihtarname gönderir ve bedel ister.
Ayrım şu noktalarda yapılır. Fotoğraf, sahibinin hususiyetini (kişisel özelliğini) taşıyan bir eser mi, yoksa sıradan bir anlık çekim mi? Kullanım ticari mi (bir şirketin reklam sayfası, e-ticaret ilanı), yoksa kişisel bir paylaşım mı? Kaynak gösterilmiş mi? Kaynak göstermeden alıntı ayrıca 71/3’te 6 ay ile 2 yıl hapis veya adli para cezasıdır. Başkasının fotoğrafını veya yazısını kendi eseriniz gibi sunmak ise 71/2’ye girer.
Ceza tarafında da şikâyet ve hak sahipliği belgesi şartı aynen geçerlidir. Hukuk tarafında hak sahibi, sözleşme yapılsaydı isteyebileceği bedelin en çok üç katını talep edebilir (FSEK 68). Bir fotoğraf için gelen yüksek bedel taleplerinde bu sınır ve fotoğrafın gerçekten talep edenin eseri olup olmadığı ilk sorgulanacak noktadır. Görselin kişisel veri veya özel hayat içerdiği durumlar ise ayrı bir konudur; onu kişisel verileri yayma cezası yazısında anlattım.
Korsan Kitap ve Bandrolsüz Satış
Bandrol yapıştırılması zorunlu olan kitap, film ve müzik nüshalarını bandrolsüz çoğaltıp satmak FSEK 81’e göre 1 ile 5 yıl hapis ve 5.000 güne kadar adli para cezasıdır. Sahte bandrol üretmek, satmak veya kullanmak ise 3 ile 7 yıl hapistir. Yasal ve bandrollü nüshaları bile yol, meydan, pazar, kaldırım gibi yerlerde satmak yasaktır ve Kabahatler Kanunu’na göre idari yaptırım gerektirir.
Korsan kitap satıcıları için bir indirim yolu vardır. Hukuka aykırı çoğaltılmış eseri satışa sunan, satan veya satın alan kişi, kovuşturma evresinden önce bunları kimden temin ettiğini bildirip o kişilerin yakalanmasını sağlarsa, mahkeme cezayı indirebilir ya da hiç ceza vermeyebilir (FSEK 71, son fıkra). Bilginin sonuç vermesi şarttır; sadece “pazardan aldım” demek yetmez. Diğer indirim yollarını ceza indirimi sebepleri yazısında topladım.
Şikâyet, Hak Sahipliği Belgesi ve Uzlaşma Nasıl İşler?
FSEK 71 ve 72’deki suçların soruşturulması şikâyete bağlıdır ve şikâyetin geçerli olması için hak sahibi, haklarını kanıtlayan belgeleri şikâyet süresi içinde savcılığa vermek zorundadır (FSEK 75). Şikâyet süresi fiili ve faili öğrenmeden itibaren 6 aydır (TCK 73/1); belgeler bu süre içinde verilmezse kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir.
Şikâyet üzerine savcı suç eşyasına el konulması için gereken işlemleri yapar; gerekirse korsan çoğaltma faaliyetinin durdurulmasına karar verir, ama bu karar 24 saat içinde hâkim onayına sunulmazsa ya da hâkim 24 saat içinde onaylamazsa hükümsüz kalır (FSEK 75). İnternetteki içerik için ayrıca hak sahibi önce içerik sağlayıcıdan üç gün içinde ihlalin durdurulmasını ister; sürerse savcıya başvurarak hizmetin durdurulmasını talep eder (FSEK ek m.4).
Suç şikâyete bağlı olduğu için uzlaştırma zorunludur:
CMK 253/1-a: Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı suçlar.
Yazılım dosyalarında uzlaşma edimi genellikle eksik lisansların satın alınması ve bir miktar bedeldir. Edim hemen yerine getirilirse kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir; taksitliyse kamu davasının açılması ertelenir (CMK 253/19). Uzlaşma metninde hukuk taleplerinin de karşılandığının yazılması, sonradan ayrı bir tazminat davası açılmasını önlemeye yardım eder. Teklif geldiğinde uzlaşma teklifini değerlendirme yazısına bakabilirsiniz; marka taklidinde benzer süreç için taklit ürün satmak cezası yazısını okuyabilirsiniz.
Dikkat: Şikâyet geldiğini öğrendikten sonra bilgisayarlardaki programları topluca silmek, kayıtları değiştirmek veya diskleri formatlamak savunmaya yardım etmez; delil karartma şüphesi doğurur ve uzlaşma görüşmesini zorlaştırır. Önce durumu tespit edin, sonra bir avukatla adım atın.
Kişisel Kullanım İçin Kopya ve Yedek: Ne Serbest?
Yasal yoldan edindiğiniz bir programı yüklemek, çalıştırmak, hatalarını düzeltmek ve bir yedek kopya almak serbesttir ve sözleşmeyle bile yasaklanamaz (FSEK 38). Kâr amacı olmadan ve hak sahibinin meşru menfaatine zarar vermeden kişisel kullanım için çoğaltma da kanunda düzenlenmiştir.
Korsan bir kopyayı indirip kurmak ise hak sahibinin izni olmayan bir çoğaltmadır; ticari amaç olmasa da hak sahibi şikâyet ederse soruşturma konusu olabilir. Uygulamada şikâyetlerin büyük kısmı şirketlere, satıcılara ve yayın yapanlara yönelir; evdeki bireysel kullanıcıya yönelik ceza dosyası seyrektir. “Herkes yapıyor” düşüncesi, şirket bilgisayarlarında ise ciddi bir risktir.
Yaşanmış Olaydan
Bir mimarlık ofisi işleten müvekkilim, kullandığı çizim programının üreticisinin avukatından bir “lisans uyumu” mektubu aldı ve cevap vermedi. Birkaç ay sonra savcılık, şikâyet üzerine sulh ceza hâkimliğinden bilgisayarlarda arama ve kopyalama kararı aldı. Bilirkişi ofisteki sekiz bilgisayardan beşinde programın lisanssız kurulu olduğunu tespit etti.
Önce şikâyetin süresinde yapılıp yapılmadığına ve hak sahipliği belgelerinin şikâyet ekinde olup olmadığına baktık; belgeler eksiksizdi. Müvekkilimin elindeki üç lisansın faturasını ve kurulum tarihlerini çıkardık; böylece ihlalin beş bilgisayarla sınırlı olduğunu gösterdik. Uzlaştırma aşamasında yazılım şirketi, eksik lisansların satın alınmasını ve ek bir bedel istedi.
Müvekkilim lisansları hemen aldı, bedeli ise ödeyemeyeceği için taksitlendirdik. Edim taksitli olduğundan savcılık kamu davasının açılmasını erteledi; taksitler bitince dosya kapanacak. Uzlaşma metnine, ödemenin aynı kullanım için hukuk taleplerini de karşıladığı yazıldı. Müvekkilim artık her yıl bir lisans envanteri tutuyor.
Yargıtay Kararları
Yargıtay 7. Ceza Dairesi, 20.01.2025 tarihli, 2024/6390 E., 2025/1172 K.
Yazılım şirketinin hukuk mahkemesinden aldığı delil tespiti kararıyla sanığın yetkilisi olduğu şirketin bilgisayarları incelenmiş, sanık bu rapora dayanılarak FSEK 71/1’den adli para cezası almış ve sonradan kabul etmediğini bildirmesine rağmen hükmün açıklanması geri bırakılmıştı; itiraz reddedilmişti. Adalet Bakanlığının istemi üzerine Yargıtay, bilgisayar programının lisans sahibinin izni olmadan ticari amaçla kullanılmasının hem hukuki hem cezai yaptırım altında olduğunu belirtti. Ancak CMK 134’teki şekil şartlarına uyulmadan hukuk hâkiminin yaptığı delil tespitine dayanan bilirkişi raporunun mahkûmiyete yeterli tek delil olamayacağını, usulüne uygun arama ve el koyma kararından sonra inceleme yapılması gerektiğini söyleyerek itirazın reddi kararını kanun yararına bozdu.
… 5846 sayılı Kanun’un 2/1. maddesi anlamında ilim ve edebiyat eseri niteliğinde olan bilgisayar programlarının, lisans sahibinin izni olmaksızın ticari amaçla kullanılması şeklindeki haksız fiiller, 5846 sayılı Kanun hükümleri uyarınca hem hukuki hem de cezai yönden yaptırım altına alınmıştır. Bu haksız fiil nedeniyle 5846 sayılı Kanun’un 68. maddesi uyarınca hukuk mahkemeleri nezdinde tazminat talep edebileceği gibi; aynı eylem anılan Kanun’un 71/1. maddesi uyarınca suç olarak düzenlenmiştir …
… konusu aynı zamanda suç teşkil eden bir davada hukuk hâkimi tarafından yapılan delil tespiti neticesinde, sanığın yetkilisi olduğu şirkette bulunan bilgisayarlarda 5271 sayılı Kanun’un 134. maddesinde sıkı şekil şartlarıyla hüküm altına alınan usule uyulmaksızın yapılan delil tespiti sonucu elde edilen delillere dayalı olarak düzenlenen bilirkişi raporunun, ceza yargılamasında sanığın mahkûmiyetine yeterli tek ve belirleyici delil olarak hükme esas alınamayacağı …
Yargıtay 7. Ceza Dairesi, 05.05.2026 tarihli, 2026/552 E., 2026/5403 K.
Sinema eserlerinin mali haklarını devralan bir şirket, filmlerin bir internet sitesinde izinsiz yayımlandığını ileri sürerek şikâyetçi olmuştu. Savcılık, bilirkişinin hak zincirine ilişkin belgelerin sunulmadığı görüşüne dayanarak şikâyet yokluğundan kovuşturmaya yer olmadığına karar vermiş, itiraz da reddedilmişti. Yargıtay, şikâyet ekinde Kültür ve Turizm Bakanlığı kayıt tescil belgelerinin bulunduğunu, bunlara göre şikâyetçinin işleme, çoğaltma, yayma, temsil ve umuma iletim haklarına sahip olduğunu belirterek soruşturmaya devam edilmesi gerektiğine ve kararın kanun yararına bozulmasına karar verdi.
… sunulan bu belgelere göre şikâyetçi şirketin hak sahibi olduğuna ilişkin hukuken geçerli belgeleri 5846 sayılı Kanun’un 75. maddesine uygun olarak Cumhuriyet Başsavcılığına ibraz ettiğinin anlaşılması karşısında; soruşturmaya devam edilerek şikâyet dilekçesinin kapsamının araştırılması ve toplanacak tüm delillere göre şüpheli hakkında kamu davası açılıp açılmayacağının taktiri gerekirken, yetersiz bilirkişi raporu esas alınmak suretiyle kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmesi hukuka aykırı olup …
Sık Sorulan Sorular
Korsan yazılım kullanmanın cezası ne kadar?
Lisanssız programı izinsiz çoğaltmak veya ticari amaçla kullanmak FSEK 71/1’e göre 1 yıldan 5 yıla kadar hapis veya adli para cezası gerektirir; hâkim ikisinden birini seçer.
Telif hakkı ihlali şikâyete bağlı mı?
Evet. Hak sahibi 6 ay içinde şikâyet etmeli ve haklarını kanıtlayan belgeleri bu süre içinde savcılığa vermelidir; aksi hâlde kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir.
Telif hakkı ihlalinde uzlaşma var mı?
Var. Suç şikâyete bağlı olduğu için uzlaştırma zorunludur; yazılım dosyalarında genellikle lisans alımı ve bedel ödemesiyle uzlaşılır.
IPTV ile maç izlemek suç mu?
Evde yalnız izlemek, FSEK 71/1 ve 72’de sayılan hareketler arasında doğrudan yer almaz. IPTV yayını veya cihazı satmak, kafede maç göstermek ya da aboneliği başkalarına satmak ise suç oluşturabilir.
Şirket adına lisanssız program kullanılırsa kim ceza alır?
Şirket ceza almaz (TCK 20/2); kurulumdan haberdar olan veya talimat veren yetkili ya da programı kuran kişi sorumlu olur.
Başkasının fotoğrafını kullandım, ihtarname geldi; ne yapmalıyım?
Fotoğrafın eser niteliğini, talep edenin hak sahibi olup olmadığını ve istenen bedelin dayanağını sorgulayın. Hukuk tarafında talep, sözleşme bedelinin en çok üç katıyla sınırlıdır (FSEK 68).
