Sahte Senetle İcra Takibi Başlatıldı Ne Yapmalıyım?

Sahte Senetle İcra Takibi Başlatıldı Ne Yapmalıyım: İlk Beş Gün

İlk beş günde yapılacak üç iş vardır: tebliğ tarihini ve senedin türünü tespit etmek, icra mahkemesine itiraz etmek ve savcılığa başvurmak. Ödeme emrini kapıda, işyerinizde ya da e-Tebligat ile almış olabilirsiniz; sürenin hangi gün başladığını bilmek için tebliğ mazbatasındaki tarihe bakın.

Süre hesabında tebliğ günü sayılmaz; hafta sonu ve tatiller süreye dahildir, son gün resmi tatile denk gelirse süre tatilden sonraki ilk iş gününün mesai bitiminde sona erer (İİK 19). Bu kadar dar bir sürede risk almamak için dilekçenizi ilk iki gün içinde vermenizi öneririm.

Senedin Türü Neyi Değiştirir: Bono, Çek ve Adi Senet

Senedin türü, hem itirazın süresini ve yerini hem de senedi düzenleyenin alacağı cezayı değiştirir. Bono (emre yazılı senet) ve çek kambiyo senedidir; alacaklı bunlarla kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip yapar ve senedin aslını icra dairesine vermek zorundadır (İİK 167). Adi borç senediyle ise genel haciz yoluyla takip yapılır.

Adi senette itirazınızla takip durur ve alacaklı, altı ay içinde icra mahkemesinden itirazın geçici olarak kaldırılmasını isteyebilir (İİK 68/a). Takibin yapıldığı yerde oturuyorsanız bu duruşmaya bizzat katılmanız gerekir; mazeretsiz gitmezseniz mahkeme başka bir inceleme yapmadan itirazı geçici olarak kaldırır ve size para cezası verir.

İmzaya İtiraz Nasıl Yapılır, Takip Durur mu?

İmzaya itiraz, icra mahkemesine verilen bir dilekçeyle yapılır ve satış dışındaki takip işlemlerini kendiliğinden durdurmaz (İİK 170/1). Yani itirazınız beklenirken maaşınıza, banka hesabınıza veya aracınıza haciz konulabilir; ancak haczedilen mal satılamaz. Mahkeme, dilekçenizden ve eklediğiniz belgelerden itirazı ciddi bulursa, alacaklıyı dinlemeden takibin geçici olarak durdurulmasına evrak üzerinden karar verebilir (İİK 170/2).

Dilekçenizde imzanın size ait olmadığını açık bir cümleyle yazın; “borcum yoktur” demek imza itirazı yerine geçmez. İmza incelemesinde mahkeme, bankada, noterde veya resmi dairelerde bulunan eski imzalarınızı getirtir; gerekirse duruşmada önünüzde yazı ve imza örneği verdirir ve bilirkişi incelemesi yaptırır. Bu yüzden imzanızın hangi kurumlarda bulunduğunu dilekçede belirtmeniz süreci hızlandırır.

İtiraz kabul edilirse

Mahkeme imzanın size ait olmadığı kanısına varırsa itirazı kabul eder ve takip durur. Senedi takibe koymada kötü niyeti veya ağır kusuru bulunan alacaklı, alacağın en az yüzde yirmisi oranında size tazminat, ayrıca yüzde onu oranında para cezası öder (İİK 170). Alacaklı genel mahkemede dava açma hakkını korur; bu davayı kazanırsa para cezası kalkar.

İmza sizin çıkarsa

İmzanın size ait olduğu anlaşılırsa itiraz reddedilir; takip itirazınız üzerine geçici olarak durdurulmuşsa, alacağın yüzde onu oranında para cezasına ve en az yüzde yirmisi oranında inkâr tazminatına mahkûm edilirsiniz. Bu nedenle imza size benziyorsa ya da bir ara gerçekten bir kâğıda imza attıysanız, itirazdan önce bir avukatla konuşun. İcra mahkemesi kararına karşı istinaf süresi, 1 Haziran 2024’ten beri tebliğden itibaren iki haftadır (İİK 363).

Beş Gün Geçtiyse veya Ödeme Emri Size Hiç Ulaşmadıysa

Beş günü kaçırdıysanız imza yalnız o icra takibi bakımından sizin sayılır; genel mahkemede açacağınız menfi tespit davasında sahteliği yine ileri sürebilirsiniz (İİK 72). Bu dava, borçlu olmadığınızın tespitini amaçlar ve takip sırasında her zaman açılabilir.

Takipten sonra açılan menfi tespit davasında takip ihtiyati tedbirle durdurulamaz; ancak alacağın en az yüzde on beşi oranında teminat göstererek, icra veznesine giren paranın alacaklıya ödenmemesini isteyebilirsiniz. Parayı ödemek zorunda kaldıysanız, ödeme tarihinden itibaren 1 yıl içinde istirdat davasıyla geri istersiniz. Takibin haksız ve kötü niyetli olduğu anlaşılırsa alacaklı, alacağın en az yüzde yirmisi oranında tazminata da mahkûm edilir. Bunun dışında uğradığınız zarar için açacağınız tazminat davasının ceza dosyasıyla ilişkisini ceza davasında tazminat yazısında anlattım.

Ödeme emri size hiç ulaşmadıysa, örneğin eski bir adrese ya da yanlış kişiye tebliğ edildiyse, tebligat usulsüzdür. Tebligat Kanunu’na göre usulsüz tebliğde sizin öğrendiğinizi beyan ettiğiniz tarih tebliğ tarihi sayılır; usulsüz tebligatı ve imza itirazınızı öğrenme tarihinizden itibaren icra mahkemesine birlikte bildirirsiniz. Öğrenme tarihinizi gösteren belgeyi (işyerine gelen haciz yazısı, banka bildirimi) saklayın.

Sahte Senedi Düzenleyen Hangi Cezayı Alır?

Adi senedi sahte olarak düzenleyen ve kullanan kişi 1 yıldan 3 yıla kadar, bono veya çeki sahte düzenleyen kişi ise 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası alır. Adi senet için kanunun düzenlemesi şöyledir:

TCK 207/1: (1) Bir özel belgeyi sahte olarak düzenleyen veya gerçek bir özel belgeyi başkalarını aldatacak şekilde değiştiren ve kullanan kişi, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

DİKKAT: Kanun metinleri https://mevzuat.gov.tr/ adresinden alınmaktadır.

Bono ve çek özel belgedir, ama kambiyo senedi oldukları için kanun bunların sahteciliğine resmi belgede sahtecilik hükümlerini uygular:

TCK 210/1: (1) Özel belgede sahtecilik suçunun konusunun, emre veya hamile yazılı kambiyo senedi, emtiayı temsil eden belge, hisse senedi, tahvil veya vasiyetname olması halinde, resmi belgede sahtecilik suçuna ilişkin hükümler uygulanır.

Sahte senedi kendisi düzenlemeyen ama sahte olduğunu bilerek icraya koyan kişi de aynı cezayı alır (TCK 207/2, 204/1). Sahte senet bir başka suçun işlenmesinde kullanılmışsa, örneğin icra yoluyla sizden para tahsil edilmişse, hem sahtecilikten hem de o suçtan ayrı ayrı ceza verilir (TCK 212). Senet, gerçekten var olan bir alacağı ispat etmek için düzenlenmişse ceza yarı oranında indirilir (TCK 211); bu, alacağın gerçek olduğu anlamına gelmez, sadece cezayı düşürür.

Belgede sahtecilik şikâyete bağlı değildir ve uzlaştırma kapsamında yer almaz; şikâyetinizi geri alsanız da dava devam eder. Dava zamanaşımı 8 yıldır (TCK 66/1). Suçun unsurlarını fail açısından özel belgede sahtecilik cezası ve resmi belgede sahtecilik cezası yazılarında ayrıntılı anlattım.

Boş Kâğıda İmza Attıysanız: Açığa İmzanın Kötüye Kullanılması

İmza size aitse ve boş ya da yarı boş bir kâğıda verilmişse, bu bir imza itirazı değil, açığa imzanın kötüye kullanılması meselesidir. Belli bir biçimde doldurulmak üzere teslim ettiğiniz imzalı kâğıdı farklı biçimde dolduran kişi, şikâyet üzerine 3 aydan 1 yıla kadar hapis cezası alır (TCK 209/1); bu suçta 6 aylık şikâyet süresi işler (TCK 73/1). İmzalı kâğıdı hukuka aykırı biçimde ele geçirip dolduran kişi ise sahtecilikten cezalandırılır (TCK 209/2).

İcra dosyasında bu durumda imzaya değil, borca itiraz edersiniz; kambiyo takibinde süre yine 5 gündür (İİK 168/5, 169). İcra mahkemesi borca itirazı ancak borcun olmadığı resmi bir belgeyle ya da imzası alacaklı tarafından kabul edilmiş bir belgeyle ispat edilirse kabul eder (İİK 169/a). Senedin anlaşmaya aykırı doldurulduğunu ispat etmek uygulamada çoğu zaman yazılı delil gerektirir; mesajlar, ödeme dekontları ve tanıklar bu yüzden önemlidir. Boş senet konusunu ayrı bir yazıda ele alacağım.

Suç Duyurusu: Ne Anlatılır, İcra Dosyasını Nasıl Etkiler?

Suç duyurusu, icra mahkemesindeki itirazın yerine geçmez; icra mahkemesi ceza dosyasının sonucunu beklemek zorunda değildir. İki yol paralel yürür ve birindeki delil diğerinde de kullanılır. Şikâyetinizi Cumhuriyet başsavcılığına yazılı ya da sözlü olarak yapabilirsiniz; dilekçenin yapısını suç duyurusu dilekçesi yazısında anlattım. Şikâyetinizde şunlara yer verin:

• İcra dairesinin adı, dosya numarası ve ödeme emrinin tebliğ tarihi
• Senedin tarihi, tutarı, düzenleme yeri ve üzerinde adı geçen kişiler
• Alacaklıyla ilişkiniz; aranızda gerçekten bir borç ilişkisi olup olmadığı
• İmzanızın bulunduğu kurumlar ve senedin aslının icra dairesinden getirtilip imza incelemesi yapılması talebi
• Senedin düzenlendiği tarihte başka bir yerde olduğunuzu gösteren belgeler (iş kaydı, yurt dışı çıkış kaydı, hastane kaydı)
• İcra mahkemesine yaptığınız itirazın tarihi ve esas numarası

Savcı soruşturmada senedin aslını getirtip imza incelemesi yaptırır; bu rapor icra mahkemesinde ve menfi tespit davasında da delil olur. Dava açılırsa davaya katılan olarak yer alır, kararlara karşı kanun yoluna gidebilirsiniz. Savcı kovuşturmaya yer olmadığına karar verirse, karar size tebliğ edildiği tarihten itibaren iki hafta içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilirsiniz (CMK 173/1); ayrıntılar takipsizlik kararına itiraz yazısında. Kimliğiniz kullanılarak adınıza kredi veya hat da açıldıysa adınıza hat açılması ve kredi çekilmesi yazısındaki adımları da uygulayın.

Yaşanmış Olaydan

Bir süre önce özel bir şirkette çalışan bir müvekkil, maaşına haciz konulduğunu işyerinin muhasebe biriminden öğrenerek bana geldi. Adına, hiç tanımadığı bir kişi lehine düzenlenmiş görünen yüksek tutarlı bir bonoyla kambiyo takibi başlatılmıştı. Ödeme emri, yıllar önce taşındığı eski adresine gönderilmiş ve oradaki bir komşu tarafından alınmıştı; müvekkilin takipten haberi yoktu.

Müvekkilin haczi öğrendiği günü gösteren işyeri yazısını dosyaya koyarak, aynı hafta içinde icra mahkemesine hem usulsüz tebligat şikâyetinde bulunduk hem de imzaya itiraz ettik; dilekçede takibin geçici olarak durdurulmasını istedik. Müvekkilin imzasının bulunduğu banka ve noter belgelerini listeledik. Mahkeme itirazı ciddi buldu ve takibi geçici olarak durdurdu. Aynı gün savcılığa da suç duyurusunda bulunduk.

Bilirkişi incelemesinde senetteki imzanın müvekkilin eli ürünü olmadığı tespit edildi; mahkeme itirazı kabul etti ve takip durdu. Alacaklının kötü niyetli olduğu anlaşıldığı için tazminat ve para cezasına hükmedildi. Haciz sırasında kesilen tutarın iadesi için ayrı bir süreç işletmemiz gerekti; ceza soruşturması ise senedi takibe koyan kişi ile senedi düzenlediği değerlendirilen kişi hakkında sürüyor. Ders şu: süre, ödeme emrinin size ulaştığı günden işler; ulaşmadıysa, öğrendiğiniz günü belgeleyin.