İYUK 10 Zımni Ret: İdare 30 Günde Cevap Vermezse Ne Olur

İYUK 10 madde metni (güncel)

Değişiklik geçmişi

İYUK 10’un ikinci fıkrası iki kez değişti: 1994’te bekleme süresine üst sınır getirilerek bugünkü yapısını aldı, 2021’de ise cevap süresi 60 günden 30 güne, bekleme süresi 6 aydan 4 aya indi. Üçüncü fıkra 1994’te yürürlükten kaldırıldı.

Madde ne diyor? Fıkra fıkra açıklama

İYUK 10 bugün iki fıkradan oluşur: birincisi idareden işlem isteme hakkını tanır, ikincisi idare susarsa ya da oyalarsa dava yolunun nasıl açılacağını gösterir. Maddenin başlığı “idari makamların sükutu”dur; yani idarenin sessizliğini hukuken bir cevaba, ret kararına çevirir.

1. fıkra: idareden işlem isteme hakkı

İlgililer, haklarında idari davaya konu olabilecek bir işlem veya eylemin yapılmasını idareden isteyebilir: memurun açıkta kaldığı dönemin farkının ödenmesi, ruhsat verilmesi, imar planında değişiklik, giriş yasağının kaldırılması, bir hakkın tanınması gibi. Kanun bu başvuru için süre koymaz. Danıştay, idareden ilk defa bir işlem tesisi istenmesi için yapılan başvurunun her zaman yapılabileceğini kabul ediyor (aşağıda dört aylık bekleme süresine ilişkin 8. Daire kararı). İYUK 11’den farkı buradadır: 11, var olan bir işlemin kaldırılması veya değiştirilmesi için ve dava süresi içinde yapılan başvurudur; 10 ise yeni bir işlem istemidir.

“Her zaman başvurulabilir” kuralı, süresi geçmiş bir işlemi yeniden dava edilebilir hâle getirmez. Danıştay, kesinleşmiş ve uygulanmakla tükenen parselasyon işleminden sonra İYUK 10’a göre yapılan düzeltme başvurusunun yeni bir dava açma süresi başlatamayacağını kabul ediyor. Başvurunun ayrıca usulüne uygun olması gerekir: Danıştay, malikler mülkiyet hakkı kapsamında her zaman plan değişikliği isteyebilse de yirmi altı hissedarlı taşınmazda tek hissedarın yaptığı başvurunun usulüne uygun olmadığını ve zımni reddinin hukuka aykırı olmadığını söylüyor.

2. fıkra, ilk iki cümle: 30 gün ve zımni ret

İdare başvuruya otuz gün içinde cevap vermezse istek zımni ret ile reddedilmiş sayılır. Dava açma süresi otuz günün bittiği tarihten itibaren işler ve bu süre konusuna göre değişir: idare mahkemesinde ve Danıştay’da 60 gün, vergi mahkemesinde 30 gün, özel kanunda ayrı süre varsa o süre (İYUK 7). Zımni ret de bir idari işlemdir ve iptal davasına konu edilir; dava dilekçesinde “başvurumun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali” istenir.

2. fıkra, üçüncü ile beşinci cümleler: kesin olmayan cevap ve dört ay

İdare otuz gün içinde cevap verir ama cevap kesin değilse (ör. “talebiniz değerlendirilmektedir”, “ilgili birimden görüş istenmiştir”) iki yol vardır. Bu cevabı ret sayıp hemen dava açabilirsiniz; ya da kesin cevabı bekleyebilirsiniz ve bu durumda dava açma süresi işlemez. Bekleme süresi başvuru tarihinden itibaren dört ayı geçemez; dört ay dolunca kesin cevap gelmemişse süre işlemeye başlar. Danıştay, plan değişikliği başvurusuna otuz gün içinde kesin olmayan bir cevap verilmesi üzerine dört aylık bekleme süresi içinde açılan davanın süresinde olduğunu kabul ediyor.

Dört ay bir hak olarak tanınmıştır, bir yasak olarak değil. Danıştay, “en fazla dört aylık süre”nin ilgilinin lehine bir düzenleme olduğunu ve bu süre beklenmeden de dava açılabileceğini kabul ediyor; dört ay dolmadan açılan davayı “erken açılmış” sayıp inceleme dışı bırakmak hukuka aykırıdır.

2. fıkra, son cümle: geç gelen cevap

Otuz gün geçtikten sonra idare cevap verirse ne olacağı, sizin o ana kadar ne yaptığınıza bağlıdır. Zımni retten sonra dava açmadıysanız ya da açtığınız dava süreden reddedildiyse, geç gelen cevabın tebliğinden itibaren 60 gün içinde dava açabilirsiniz. Bu kural yalnız İYUK 10 başvurusu içindir: İYUK 11’e göre yapılan başvuruda, zımni retten sonra gelen cevap dava süresini yeniden açmaz.

3. fıkra: yürürlükten kalktı

Üçüncü fıkra 1994’te 4001 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırıldı; bugün uygulanan bir hükmü yoktur. Kanun metninde yalnız “(Mülga)” notuyla durur.

Uygulamada en çok sorulanlar

İYUK 10 uygulamasında sorular dört noktada toplanır: başvurunun 10’a mı 11’e mi girdiği, mülkiyet hakkını ilgilendiren başvurular, süreyi canlandırma girişimleri ve eski tarihli başvurular.

Başvurum İYUK 10’a mı, İYUK 11’e mi giriyor?

İdareden yeni bir işlem istiyorsanız 10, sizin hakkınızda yapılmış bir işlemin kaldırılmasını ya da değiştirilmesini istiyorsanız 11’e girer. Ayrım süre bakımından belirleyicidir: 10 başvurusu her zaman yapılabilir ve zımni retten sonra tam bir dava süresi işler; 11 başvurusu ise ancak dava süresi içinde yapılır ve süreyi yalnız durdurur. Kesinleşmiş bir işleme karşı süre geçtikten sonra “yeni işlem” adı altında yapılan başvuru, Danıştay’a göre süreyi canlandırmaz (yukarıdaki parselasyon kararı). Dilekçenizin hangi maddeye dayandığını açıkça yazın.

Taşınmazım satıldı ya da plana alındı; idareye her zaman başvurabilir miyim?

Mülkiyet hakkını doğrudan etkileyen işlemlerde Danıştay başvuru yolunu geniş yorumluyor. Danıştay, tapu iptal ve tescil davası sürerken mülkiyet hakkını ilgilendiren satış işlemi için İYUK 10’a göre idareye başvurulduğunu ve bunun üzerine açılan davanın süresinde olduğunu kabul ediyor. Karar oy çokluğuyla verildi; karşı oy, satışın asliye hukuk davasının açıldığı tarihte öğrenildiğini ve 60 günün oradan işlediğini savunuyor. Bu yüzden öğrendiğiniz tarihten itibaren 60 gün içinde hareket etmek her zaman en güvenli yoldur.

İdare hiç cevap vermiyor; dava açmazsam hakkımı kaybeder miyim?

Zımni retten sonra 60 gün içinde dava açmazsanız o ret kesinleşir; ama İYUK 10 kapsamındaki bir hak istemi için koşullar değiştiğinde yeniden başvurmak mümkündür. Danıştay, idarenin kanundan doğan bir ödeme ya da işlem yükümlülüğünü yerine getirmeyip hareketsiz kaldığı durumlarda (ör. beraatten sonra açıkta kalınan dönemin farkı) ve maddi ya da hukuki koşullar değiştiğinde İYUK 10’a göre yeniden başvurulabileceğini kabul ediyor; aynı istemin koşullar değişmeden tekrarlanması ise süreyi canlandırmayabilir. Ancak bir işlemin iptalini istiyorsanız süreyi kaçırmamak gerekir. Açığa alınan memurun bu yolla ne isteyebileceğini DMK 140 sayfasında anlattım.

Başvurumu 2021’den önce yaptım; hangi süre uygulanır?

7331 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 14.7.2021’den önce yapılmış başvurularda değişiklikten önceki süreler uygulanır (İYUK Geçici 10): cevap süresi 60 gün, kesin olmayan cevapta bekleme süresi 6 aydır. Bu tarihten sonra yapılan başvurularda 30 gün ve 4 ay geçerlidir. Eski bir dosyayı yeniden ele alıyorsanız başvurunun tarihini belgeleyin.

İlgili maddeler

İYUK 10, dava süresini ve idareye başvuru yollarını düzenleyen diğer maddelerle birlikte okunur.

• İYUK 7: Dava açma süresini (idare mahkemesinde 60, vergi mahkemesinde 30 gün) ve başlangıcını düzenler.
• İYUK 8: Sürenin hesaplanmasını, tatil ve adli ara verme etkisini düzenler.
• İYUK 11: Var olan işlemin kaldırılması için üst makama başvuruyu, sürenin durmasını ve kaldığı yerden işlemesini düzenler.
• İYUK 12 ve 13: Tam yargı davalarında doğrudan dava ve idari eylemden doğan zararda ön başvuru şartını düzenler.
• İYUK 27: Zımni ret işlemine karşı açılan davada yürütmenin durdurulması şartlarını düzenler.
• YUKK 9: Giriş yasağının kaldırılması için Göç İdaresine yapılan başvuru, İYUK 10 başvurusunun tipik bir örneğidir.

Danıştay Kararları

Danıştay 6. Daire, 24.12.2025 tarihli, 2022/5524 E., 2025/7260 K.

Belediye encümeni bir parselasyon işlemi onaylamış, işlem askıda ilan edilmiş ama taşınmaz malikine ayrıca tebliğ edilmemişti. Malik 26.04.2019’da işlemi öğrenip aynı gün düzeltme başvurusu yaptı, başvurunun reddi üzerine 09.07.2019’da dava açtı; ilk derece mahkemesi işlemi iptal etti, bölge idare mahkemesi istinafı reddetti. Danıştay, kesinleşmiş ve uygulanmakla tükenen parselasyon işleminden sonra İYUK 10’a göre yapılan başvurunun yeni dava süresi başlatamayacağını, 60 günün öğrenme tarihinden işlediğini ve davanın süre aşımına uğradığını belirterek kararı bozdu.

… Öte yandan birel işlem olan ve uygulamakla tükenen parselasyon işleminin kesinleşmesinden sonra ilgililerin hakkında işlem tesis edilmesine imkan tanıyan İdari Yargılama Usulü Kanunu 10. maddesi uyarınca idareye yapılacak başvurunun yeni dava açma süresi başlatabilmesine hukuken olanak bulunmamaktadır. …

↑ Metne dön

Danıştay 6. Daire, 10.12.2025 tarihli, 2022/7557 E., 2025/6787 K.

Yirmi altı hissedarlı bir taşınmazın hissedarlarından biri, parselden geçen yolun kaydırılması için belediyeye plan değişikliği başvurusu yapmış, başvuru zımnen reddedilmişti. İlk derece mahkemesi bilirkişi raporuna dayanarak zımni ret işlemini iptal etti, bölge idare mahkemesi istinafı reddetti. Danıştay, maliklerin mülkiyet hakkı kapsamında İYUK 10’a göre her zaman plan değişikliği isteyebileceğini kabul etmekle birlikte, Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliğine göre teklifin malikler tarafından sunulması gerektiğini, tek hissedarın başvurusunun usulüne uygun olmadığını belirterek kararı bozdu.

… ilgililerin plan değişikliği koşullarının oluştuğunu öne sürerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 10. maddesi uyarınca taşınmazları ile ilgili olarak mülkiyet hakkı kapsamında her zaman plan değişikliği isteminde bulunabilecekleri ve istemlerinin reddi üzerine dava açma süresi içinde bu işlem ile birlikte veya ayrı olarak imar planına karşı dava açabileceği kabul edilmektedir. …

… Uyuşmazlıkta hissedar olan davacı tarafından belirtilen usule aykırı olarak tek başına yapılan imar planı değişikliği başvurusunun tüm maliklerin iradesini yansıtan, usulüne uygun bir başvuru olmadığından başvurunun zımnen reddedilmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır. …

↑ Metne dön

Danıştay 6. Daire, 22.10.2024 tarihli, 2024/4769 E., 2024/5649 K.

Davacılar 2022’de imar yolunun daraltılması için plan değişikliği başvurusu yapmış, ret kararı kendilerine tebliğ edilmemişti; 16.02.2023’te aynı istemle ikinci kez başvurdular. Belediye meclisi bu kez taşınmazların kamulaştırma programına alınmasına karar verdi; kararda istemin kabul ya da reddine ilişkin bir ifade yoktu. 24.05.2023’te açılan dava süre aşımıyla reddedilmişti. Danıştay, ikinci başvurunun İYUK 10 başvurusu olduğunu, otuz gün içinde kesin olmayan bir cevap verildiğini, davacıların dört aylık bekleme süresi içinde dava açtığını belirterek kararı bozdu ve esasın incelenmesini istedi.

… anılan başvurunun 2577 sayılı Kanunun 10. maddesi kapsamında yapılan bir başvuru olduğu ve başvuruya 30 günlük zımnı ret süresi içerisinde kesin olmayan bir cevap verildiği, bu kapsamda davacıların bu cevabı istemin reddi olarak kabul ederek 60 gün içinde dava açabilecekleri gibi yukarıda anılan mevzuat hükümleri uyarınca kesin cevabı da bekleyebilecekleri ve bu sürenin başvuru tarihinden itibaren dört ayı geçemeyeceği hükmü dikkate alındığında, anılan cevap üzerine dört aylık bekleme süresi içinde 24/05/2023 tarihinde açılan davanın süresinde açıldığı görüldüğünden …

↑ Metne dön

Danıştay 8. Daire, 08.02.2024 tarihli, 2022/4503 E., 2024/471 K.

OHAL döneminde kapatılan kurumda çalıştığı için çalışma izni iptal edilen öğretmen, izninin iadesi için başvurmuş, idare kesin olmayan bir cevap vermişti. Davacı kesin cevabı beklemeyi seçip dört ay dolmadan dava açınca ilk derece mahkemesi davanın erken açıldığını, ortada kesin ve yürütülmesi gereken işlem bulunmadığını belirterek davayı incelemeden reddetti, istinaf da reddedildi. Danıştay, dört aylık sürenin ilgili lehine tanınmış seçimlik bir hak olduğunu, bu süre beklenmeden de dava açılabileceğini, mahkemeye erişim hakkının şekilci yorumla daraltılamayacağını belirterek kararı bozdu.

… Görüldüğü üzere; Kanun’da düzenlenen “en fazla dört aylık sürenin” davacılar açısından kısıtlayıcı değil, bilakis ilgililere hak ve imkân tanıyan bir düzenleme olduğu, burada dava açma süresinin işlemeyeceği, ilgilinin beklerken dava hakkını da kaybetmeyeceği dikkate alındığında; idare edilenin haklarının korunmasına yönelik olan bu süre beklenilmeksizin de dava açılabileceği açık olup, …

↑ Metne dön

Danıştay 8. Daire, 30.12.2025 tarihli, 2024/6289 E., 2025/10585 K.

Davacının zilyedi olduğu Hazine taşınmazı 6292 sayılı Kanun kapsamında üçüncü kişiye satılmış, davacı önce asliye hukuk mahkemesinde tapu iptal ve tescil davası açmış, o davada satışa esas komisyon kararının köyde ilan edilmediğini öğrenerek idareye satışın geri alınması için başvurmuştu. İdare mahkemesi, satışın asliye hukuk davasının açıldığı tarihte öğrenildiğini kabul edip davayı süre aşımıyla reddetti, istinaf da reddedildi. Danıştay oy çokluğuyla, davacıya tebliğ edilmiş bir işlem bulunmadığını, mülkiyet hakkına ilişkin tasarrufun derdest yargılama sırasında öğrenildiğini, İYUK 10’a göre yapılan başvuru üzerine açılan davanın süresinde olduğunu belirterek kararı bozdu. Karşı oy, 60 günün asliye hukuk davasının açıldığı tarihten işlediği görüşündedir.

… Bu durumda, davacı tarafından tapu iptal ve tescil istemiyle Asliye Hukuk Mahkemesinde açılan davada, Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan yargılamanın devam ettiği, henüz esas hakkında bir karar verilmediği ve bu yargılama esnasında mülkiyet hakkını ilgilendiren bir konuda işlem yapılması istemiyle 2577 sayılı Kanun’un 10. maddesi kapsamında idareye 17/05/2024 tarihinde başvuruda bulunulduğu anlaşıldığından, davanın süresinde açıldığı sonucuna ulaşılmaktadır. …

↑ Metne dön