Cezaevine Yasak Eşya Sokma (Telefon) Cezası: TCK 297
Cezaevine yasak eşya sokma (telefon) cezası: TCK 297 ile 2-5 yıl, ziyaretçide teşebbüs, SIM kart, hücre cezası ve koşullu salıverilmeye etkisi tabloyla.
Cezaevine yasak eşya sokma (telefon) cezası, TCK 297/1’e göre 2 yıldan 5 yıla kadar hapistir; cep telefonu, SIM kart ve diğer elektronik haberleşme araçları silah ve uyuşturucuyla aynı fıkrada sayılır. Telefonu cezaevine sokan ziyaretçi de, içeride bulunduran tutuklu veya hükümlü de bu suçtan yargılanır; cezaevi görevlisiyse ceza bir kat artar. İçerideki kişi için iş yalnız ceza davasıyla bitmez: aynı fiil 11 ila 20 gün hücre cezası gerektiren disiplin suçudur ve koşullu salıverilme tarihini öteleyebilir. Aşağıda kimin hangi ceza ile karşılaştığını, girişte yakalanmanın ne değiştirdiğini, disiplin sürecini ve savunmada nelere dikkat edilmesi gerektiğini anlatıyorum.
Cezaevine Telefon Sokmanın Cezası Kime Ne Kadar?
Ceza kişiye göre değil, fiile göre aynıdır: telefonu sokan veya bulunduran herkes TCK 297/1’den 2 ila 5 yıl hapisle yargılanır. Fark, teşebbüs, bilgi verme indirimi ve görevli sıfatından doğar.
TCK 297/1: (1) İnfaz kurumuna veya tutukevine silah, uyuşturucu veya uyarıcı madde veya elektronik haberleşme aracı sokan veya bulunduran kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Bu suçun konusunu oluşturan eşyanın, temin edilmesi veya bulundurulması ayrı bir suç oluşturduğu takdirde; fikri içtima hükümlerine göre belirlenecek ceza yarı oranında artırılır.
Kanun metinleri https://mevzuat.gov.tr/ adresinden alınmaktadır.
| Kim | Dayanak | Ceza | Ek sonuç |
|---|---|---|---|
| Ziyaretçi, girişte aramada yakalandı | TCK 297/1 + 35 | 2 – 5 yıl üzerinden 1/4 – 3/4 indirim | Sicili temizse HAGB veya erteleme mümkün |
| Ziyaretçi, telefonu içeri ulaştırdı | TCK 297/1 | 2 – 5 yıl hapis | Tamamlanmış suç |
| Tutuklu veya hükümlü, telefonu bulundurdu | TCK 297/1; İnfaz K. 44/3-g | 2 – 5 yıl hapis ve 11 – 20 gün hücre cezası | Koşullu salıverilme gecikebilir; açık cezaevinden iade |
| Telefonu kimden ve nasıl aldığını anlatan hükümlü | TCK 297/4 | Ceza yarı oranında indirilir | Disiplin cezası ayrıca değerlendirilir |
| İnfaz koruma memuru veya muhafazayla görevli kişi | TCK 297/3 | Ceza bir kat artırılır (4 – 10 yıl) | Rüşvet ve memuriyet sonuçları ayrıca |
Telefonla birlikte uyuşturucu da sokulduysa ceza ayrıca ağırlaşır. 297/1’in ikinci cümlesine göre eşyanın temin edilmesi veya bulundurulması ayrı bir suç oluşturuyorsa, fikri içtimaya göre belirlenen ceza yarı oranında artırılır. Cezaevine uyuşturucu sokma dosyaları bu yüzden telefon dosyalarından çok daha ağır sonuçlanır.
SIM Kart, Şarj Aleti, Kulaklık da Suç mu?
SIM kart, Yargıtay uygulamasında elektronik haberleşme aracı sayılır ve TCK 297/1 kapsamına girer. Yargıtay, tutuklu kardeşini ziyarete gelen ve girişte üzerinde SIM kart bulunan kişinin eyleminin 297/1 kapsamında kaldığını kabul ediyor.
Şarj aleti, kablo ve kulaklık tek başına haberleşme sağlamaz; bu yüzden bunların 297/1 kapsamına girip girmediği tartışmalıdır. Kuruma izinsiz sokulmaları ise en azından disiplin suçudur ve 1 ila 10 gün hücre cezası gerektirebilir (İnfaz Kanunu 44/2-g). Akıllı saat, tablet veya modem ise doğrudan haberleşme aracı sayılabilir. Ses ve görüntü almaya yarayan kamera veya kayıt cihazı 297/2-g’de ayrıca sayılır ve cezası 1 ila 3 yıl hapistir.
Uygulamada eşyanın niteliği bilirkişiyle belirlenir. Telefonun çalışır durumda olup olmadığı, SIM kartın aktif olup olmadığı ve kime kayıtlı olduğu dosyaya girer. Çalışmayan, parçaları sökülmüş bir cihazda haberleşme aracı niteliği tartışılabilir.
Somut olayınızı birlikte değerlendirelim
Her dosya kendi ayrıntısında saklıdır; genel bilgi sizin olayınızın yerini tutmaz.
Ziyaretçi Girişte Yakalanırsa: Teşebbüs ve Dosyanın Seyri
Ziyaretçi kurum girişindeki aramada telefonla yakalanırsa suç kural olarak teşebbüs aşamasında kalır; ceza TCK 35/2’ye göre dörtte birden dörtte üçe kadar indirilir. Telefon kurumun içine, hükümlüye ulaştıysa suç tamamlanmıştır.
Girişte yakalanan ziyaretçinin dosyası çoğu zaman şöyle ilerler: tutanak tutulur, telefon ve SIM kart el konularak savcılığa gönderilir, ifade alınır ve iddianameyle asliye cezada dava açılır. Ziyaretçinin daha önce kasıtlı suçtan mahkûmiyeti yoksa, teşebbüs indirimiyle ceza 2 yılın altına indiği için hükmün açıklanmasının geri bırakılması veya erteleme gündeme gelir. Telefonun kime getirildiği de soruşturulur; içerideki kişi hakkında ayrıca işlem yapılabilir.
Ziyaretçi için ek bir sonuç da ziyaret düzenidir. Kurum idaresi, yasak eşya sokmaya çalışan ziyaretçinin bir süre ziyaret yapmasını kısıtlayabilir; bunun süresi ve şekli yönetmelik ve kurum uygulamasına bağlıdır. Ziyaret kuralları ve görüş türleri için tutuklu yakınımla nasıl görüşürüm yazısına bakabilirsiniz.
Dikkat: “Telefonun içeride olduğunu bilmiyordum, eşyaları başkası verdi” savunması ancak somut bir dayanakla güçlenir. Paketi kimden aldığınızı, kargo veya teslim kaydını ve mesajlaşmaları saklayın; kast yoksa suç da yoktur.
Tutuklu veya Hükümlü Telefonla Yakalanırsa Ne Olur?
İçeride telefonla yakalanan tutuklu veya hükümlü iki ayrı sürece girer: savcılığın açtığı TCK 297 soruşturması ve kurumun yürüttüğü disiplin soruşturması. Biri diğerini beklemez; ceza davası beraatle bitse bile disiplin cezası ayrıca verilebilir.
Ceza davasında hükümlünün durumu ziyaretçiden daha ağırdır. Daha önce kasıtlı suçtan mahkûm olduğu için HAGB (CMK 231/6-a) ve çoğu zaman erteleme (TCK 51/1-a) şartları gerçekleşmez. Uygulamada tekerrür hükümleri uygulanır ve yeni ceza mükerrirlere özgü infaz rejimine göre çektirilir; bu durumda koşullu salıverilme oranı 2/3’tür (İnfaz Kanunu 108/1-d). Yeni ceza, çekilmekte olan cezaya eklenir ve tahliye tarihi uzar.
Tutuklu için de durum benzerdir. Tutuklulara da disiplin hükümleri uygulanır (İnfaz Kanunu 116). Telefon kaydı ayrıca tutuklunun kendi dosyasında delil olarak incelenebilir; içeriden kiminle ve ne konuştuğu yeni bir soruşturma konusu olabilir.
Dikkat: Ailesiyle konuşmak isteyen hükümlünün yasal yolları vardır; kurumun telefon hakkı ve cezaevinde görüntülü görüşme imkânı kaçak telefonun getireceği yeni ceza ve tahliye gecikmesi riskini taşımaz.
Kısa süreli kullanmak bulundurma sayılır mı?
Her zaman sayılmaz. Kanun “sokan veya bulunduran” der; kullanmayı ayrıca saymaz. Yargıtay, başkasının soktuğu telefonla yalnız birkaç kez kısa görüşme yapan hükümlülerin eyleminin, kullanma süresi ve sıklığı itibarıyla bulundurma sayılamayacağını kabul ediyor. Kullanma uzun süreli ve düzenliyse bulundurma kabul edilir.
Telefon koğuşta bulunduysa kime ait sayılır?
Ortak alanda, koğuşta veya duvar içinde bulunan telefon, kendiliğinden o koğuştaki herkesin sayılmaz. Telefonun kime ait olduğu; parmak izi, HTS kaydı, telefondaki fotoğraflar, aranan numaralar ve tanık beyanlarıyla kişiye bağlanmalıdır. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, telefon ele geçirilemeyen ve görüşme yapıldığı tespit edilemeyen olayda tek görevlinin beyanıyla mahkûmiyet kurulamayacağını kabul ediyor.
Cezaevinde Telefon Disiplin Cezası: Hücre, Savunma, Kaldırılma
Cep telefonu, telsiz veya başka elektronik haberleşme aracını kuruma sokmak, bulundurmak veya kullanmak, İnfaz Kanunu 44/3-g’ye göre 11 ila 20 gün hücreye koyma cezası gerektirir. Bu, disiplin cezalarının en ağırıdır.
Süreç kanunda adım adım yazılıdır. Eylemin öğrenilmesinden itibaren en geç 5 gün içinde soruşturma başlar ve en geç 15 günde tamamlanır (47/2-3). Savunma alınmadan disiplin cezası verilemez; hükümlüye 3 gün içinde savunma vermesi yazılı olarak bildirilir (47/4). Disiplin kurulu 3 gün içinde karar verir ve kararda şikâyet mercii ile süresi gösterilir (47/5). Hücre cezasının infazına infaz hâkiminin onayıyla başlanır (48/3-a). Diğer disiplin cezalarını ve hücredeyken hangi hakların saklı kaldığını cezaevindeki disiplin cezaları yazısında topladım.
Disiplin kurulu kararına karşı infaz hâkimliğine şikâyet yolu açıktır; süre ve dilekçe içeriği için infaz hâkimliğine şikâyet yazısına bakın. Uygulamada en çok kazanılan itirazlar usul hatalarına dayanır: savunma süresi verilmemesi, eylemin kararda somutlaştırılmaması, telefonun hükümlüye bağlanamaması.
Disiplin cezası kendiliğinden silinmez. Hücreye koyma cezası 44/3 kapsamındaysa, infazından itibaren 1 yıl boyunca yeni disiplin cezası almamak ve iyi hâlli olmak şartıyla disiplin kurulu kararıyla kaldırılır (48/4-f). Bu süre içinde yeni bir disiplin suçu işlenirse bir üst ceza uygulanır (48/2).
Koşullu Salıverilme, Açık Cezaevi ve İyi Hal Nasıl Etkilenir?
Kesinleşmiş disiplin cezası infaz edilip kaldırılmadıkça koşullu salıverilme işlemi yapılmaz; ancak bu bekleme, hakederek tahliye tarihini geçemez (İnfaz Kanunu 48/3-b). Telefon nedeniyle hücre cezası alan hükümlünün tahliyesi bu yüzden aylarca gecikebilir.
İyi hâl değerlendirmesi de etkilenir. İdare ve gözlem kurulu, hükümlünün aldığı disiplin cezalarını iyi hâl değerlendirmesinde dikkate alır (İnfaz Kanunu 89/2). Koşullu salıverilme tarihi yaklaşan bir hükümlünün telefonla yakalanması, yalnız yeni bir ceza davası değil, tahliyenin ertelenmesi demektir.
Açık cezaevindeki hükümlü için risk daha da büyüktür. Kınama dışında kesinleşmiş disiplin cezası, açık cezaevinden kapalı kuruma iade sebebidir; tehlikeli görülen hâllerde ceza kesinleşmeden de tedbiren iade kararı verilebilir. Bu sürecin nasıl işlediğini açık cezaevinden kapalıya iade yazısında anlattım. İade, izin ve denetimli serbestlik hesabını da bozar.
Görevli Telefon Sokarsa: İnfaz Koruma Memurunun Durumu
İnfaz koruma memuru veya hükümlülerin muhafazasıyla görevli başka bir kişi cezaevine telefon sokarsa ceza bir kat artırılır (TCK 297/3); temel ceza 4 ila 10 yıla çıkar. Bu dosyalarda çoğu zaman para karşılığı sokma iddiası bulunduğu için rüşvet suçu da ayrıca gündeme gelir.
Görevli için meslek sonucu da ağırdır. Kasıtlı suçtan bir yıl veya daha fazla hapis cezası memuriyete engeldir (657 sayılı Kanun 48/A-5); ayrıntı memuriyete engel suçlar yazısında. Ceza soruşturmasıyla birlikte disiplin soruşturması da yürür ve ceza dosyasının sonucunu beklemez.
Savunmada Nelere Bakılır?
Telefon dosyalarında savunma üç soruya dayanır: eşya gerçekten haberleşme aracı mı, kişiye ait olduğu delille gösterilebiliyor mu ve kişi bunu bilerek mi soktu ya da bulundurdu. Bu üç sorudan birine net cevap verilemiyorsa mahkûmiyet tartışmalı hâle gelir.
- Arama tutanağının usulüne uygun olup olmadığına, aramada kimlerin hazır bulunduğuna bakın.
- Telefonun bulunduğu yerin ortak alan mı, kişinin dolabı mı olduğunu tutanaktan kontrol edin.
- HTS kaydı, IMEI sorgusu ve telefondaki veriler istenmiş mi, bunlar kişiyi gösteriyor mu, değerlendirin.
- Kurum kamerası varsa kayıtların dosyaya getirilmesini isteyin.
- Telefonu kimden aldığınızı söylemek 297/4 indirimini sağlar; bu kararı avukatınızla birlikte verin.
Dosyalarda en sık gördüğüm hata, hükümlünün disiplin savunmasında “telefon benimdi” yazıp ceza davasında bunu inkâr etmeye çalışmasıdır. Disiplin savunması ceza dosyasına gelir; iki savunma birbiriyle çelişmemelidir.
Yaşanmış Olaydan
Bir süre önce kapalı cezaevinde hükümlü olan bir müvekkilin annesi bana geldi. Koğuşta yapılan aramada tuvalet havalandırmasında bir cep telefonu bulunmuş, koğuşta kalan dört kişiden yalnız oğlu hakkında hem disiplin soruşturması hem de TCK 297 soruşturması başlatılmıştı. Koşullu salıverilmesine birkaç ay kalmıştı.
Disiplin savunmasını süresi içinde verdik; telefonun ortak alanda bulunduğunu, oğlunun telefonu kullandığına dair kamera kaydı veya tanık olmadığını yazdık. Kurul yine de hücre cezası verdi. İnfaz hâkimliğine şikâyette bulunduk ve telefonun HTS kaydının incelenmesini istedik. Ceza soruşturmasında yapılan incelemede telefondan aranan numaraların başka bir hükümlünün yakınlarına ait olduğu ortaya çıktı.
Savcılık müvekkil hakkında kovuşturmaya yer olmadığına karar verdi; diğer hükümlü hakkında dava açıldı. Disiplin cezası ise HTS bulgusu çıkmadan önce infaz hâkimliğince onaylanmıştı ve kaldırılmadı; koşullu salıverilme birkaç ay gecikti. Ceza dosyasında kazanmak, disiplin dosyasında kazanmak anlamına gelmiyor.
Yargıtay Kararları
Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 07.05.2020 tarihli, 2018/84 E., 2020/192 K.
Bir infaz koruma memuru, koğuş tuvaletinde kısık sesle telefonla konuşulduğunu duyduğunu, içeri girince hükümlünün telefonu gidere attığını bildirmiş; borular kırılmasına rağmen telefon bulunamamış, hükümlü hem disiplin cezası almış hem de yasak eşya bulundurmaktan mahkûm edilmişti. Ceza Genel Kurulu, telefonun ele geçirilemediğini, koğuş arkadaşlarının telefon görmediklerini söylediğini ve telefonla görüşme yapıldığının tespit edilemediğini belirterek mahkûmiyeti bozdu. Telefon bulunamamış ve başka delil yoksa yalnız görevli beyanı mahkûmiyet için yeterli değildir.
… sanığın cezaevinde cep telefonu bulundurduğu hususunda şüphe oluştuğu, ceza mahkûmiyetinin de toplanan delillerin bir kısmına dayanılıp diğer kısmı göz ardı edilerek ulaşılan kanaate veya herhangi bir ihtimale değil, kesin ve açık bir ispata dayanmasının, bu ispatın da hiçbir şüpheye ya da başka türlü bir oluşa imkân vermemesinin gerektiği ve yüksek de olsa bir ihtimale dayanılarak sanığı cezalandırmanın ceza muhakemesinin en önemli amacı olan gerçeğe ulaşmadan hüküm vermek anlamına geleceği …
Yargıtay 8. Ceza Dairesi, 12.11.2019 tarihli, 2019/9932 E., 2019/13717 K.
Tutuklu kardeşini açık görüşte ziyarete gelen bir çocuğun girişteki üst aramasında cebinde SIM kart bulunmuş, mahkeme eylemi 297/2 kapsamında görüp teşebbüsten ceza vermişti. Adalet Bakanlığı, 297/2’nin o tarihte Anayasa Mahkemesince iptal edildiğini ileri sürerek kanun yararına bozma istedi. Yargıtay, SIM kartın elektronik haberleşme aracı olduğunu ve eylemin iptal edilen fıkrada değil 297/1 kapsamında kaldığını belirterek istemi reddetti. Girişte yakalanan SIM kart da telefonla aynı fıkradan değerlendirilir.
… Suça sürüklenen çocuğun dava konusu eylemi, tutuklu kardeşini ziyaret amacıyla cezaevine geldiğinde, kuruma girmek istediği sırada üzerinde elektronik haberleşme aracı olduğu kabul edilen bir adet sim kart ele geçirilmesinden ibaret olup, TCK.nın 297/1. maddesi kapsamında kalmaktadır …
Yargıtay 8. Ceza Dairesi, 29.11.2018 tarihli, 2017/21649 E., 2018/13605 K.
Kapalı cezaevinde başka bir hükümlünün soktuğu telefonla iki hükümlüden biri aynı gün birkaç dakika içinde üç kez, diğeri babasıyla bir kez görüşmüş ve ikisi de yasak eşya bulundurmaktan mahkûm edilmişti. Yargıtay, bulundurmanın amacının kullanmak olduğunu, ancak kullanmanın bulundurma sayılması için belli bir süre ve sıklığa ulaşması gerektiğini, birkaç kısa görüşmenin bulundurma olarak değerlendirilemeyeceğini belirterek beraat gerektiği gerekçesiyle hükmü bozdu. Telefonu soktuğu anlaşılan diğer hükümlünün mahkûmiyeti ise onandı.
… Bulundurmaktan amaç kullanmak ve/veya kullandırmaktır. Bulundurmak her zaman kullanmayı gerektirmese de, kullanmanın, belli oranda süre ve sıklığa ulaştığında bulundurmayı da kapsadığının kabulü gerektiği, Somut olayda sanıklar Gediz K1 Tipi Kapalı Cezaevinde bulundukları sırada sanık … tarafından cezaevine sokulduğu anlaşılan cep telefonu ile sanık …’in sadece 27.07.2007 tarihinde 10.38 ila 10.41 saatleri arasında üç kez, sanık …’ın ise gerek incelenen HTS kayıtları gerekse aksi ispatlanmayan savunmasında babası … ile bir kez görüşme yaptığının anlaşılması karşısında sanıkların telefonu kullandığı süre ve miktar itibari ile eylemlerinin haberleşme aracının tutuklu veya hükümlü tarafından cezaevinde bulundurulması olarak değerlendirilemeyeceği …
Sık Sorulan Sorular
Cezaevine yasak eşya sokma (telefon) cezası ne kadar?
TCK 297/1’e göre 2 yıldan 5 yıla kadar hapistir. Girişte yakalanan ziyaretçide teşebbüs indirimi, telefonu kimden aldığını söyleyen hükümlüde yarı oranında indirim uygulanır.
Cezaevinde telefonla yakalanan hükümlü kaç gün hücre cezası alır?
İnfaz Kanunu 44/3-g’ye göre 11 ila 20 gün hücreye koyma cezası alır. Cezanın kaldırılması için infazından sonra 1 yıl geçmesi gerekir.
Cezaevine telefon sokma HAGB alır mı?
Sicili temiz ziyaretçide, özellikle teşebbüs indirimiyle ceza 2 yılın altına inerse alabilir. Daha önce kasıtlı suçtan mahkûm olan hükümlüde HAGB şartı gerçekleşmez.
Cezaevinde telefon bulundurmak tahliyeyi geciktirir mi?
Evet. Disiplin cezası kaldırılmadan koşullu salıverilme işlemi yapılmaz; yeni mahkûmiyet de tahliye tarihini öteler.
Cezaevine sadece SIM kart sokmak suç mu?
Evet. SIM kart elektronik haberleşme aracı sayılır ve TCK 297/1 kapsamında değerlendirilir.
Telefonla görüşen ama telefonu sokmayan hükümlü ceza alır mı?
Birkaç kısa görüşme her zaman bulundurma sayılmaz; kullanma uzun süreli ve düzenliyse bulundurma kabul edilir. Disiplin cezası ise kullanma için de verilir (44/3-g).
