Başkasının Hesabına Girmek Suç mu? Şifre, Rıza ve Ceza

Başkasının Hesabına Girmek Suç mu: Davranışa Göre Tablo

Hesaba girmek tek başına bir suçtur; içeride yaptığınız her ek davranış ise ayrı bir suç tipine ve daha ağır bir cezaya karşılık gelir. Dosyalarda en sık gördüğüm davranışları ve karşılık gelen maddeleri bir arada gösteriyorum:

Temel suç tanımı kısadır ve “hukuka aykırı olarak” girişi ve içeride “kalmaya devam etmeyi” birlikte cezalandırır:

TCK 243/1: (1) Bir bilişim sisteminin bütününe veya bir kısmına, hukuka aykırı olarak giren veya orada kalmaya devam eden kimseye bir yıla kadar hapis veya adlî para cezası verilir.

DİKKAT: Kanun metinleri https://mevzuat.gov.tr/ adresinden alınmaktadır.

Kanun telefonu, bilgisayarı, sosyal medya ve e-posta hesabını, bulut depolamayı ve banka uygulamasını aynı biçimde bilişim sistemine girme kapsamında görür. Hesabın hangi platformda olduğu değil, girişin hak sahibinin rızasına dayanıp dayanmadığı önemlidir.

Şifreyi Biliyorsam veya Bana Kendisi Verdiyse Yine Suç mu?

Evet, şifreyi bilmek tek başına giriş izni anlamına gelmez; belirleyici olan hesap sahibinin o girişe o anda rıza gösterip göstermediğidir. Uygulamada en sık duyduğum savunma “şifreyi zaten biliyordum” cümlesidir ve tek başına işe yaramaz.

Rıza bir amaçla ve bir zamanla sınırlıdır. Sevgiliniz bir keresinde “mesajıma bakar mısın” diyerek şifresini verdiyse, bu, aylar sonra ve ayrılıktan sonra hesabına girme izni değildir. İlişki bittiğinde, hesap sahibi şifresini değiştirmediyse bile önceki rıza sona ermiş kabul edilir. Rızanın kapsamını aşan her giriş, kanundaki “orada kalmaya devam etme” ya da “hukuka aykırı girme” hâline girer.

Açık kalan oturum, kayıtlı şifre ve WhatsApp Web

Hesap sizin bilgisayarınızda açık kalmışsa ya da tarayıcı şifreyi hatırlıyorsa, şifre kırmadığınız doğrudur; ama hesap yine de size ait değildir. Sahibinin bilgisi dışında açık oturumu kullanıp mesajlara bakmak bilişim sistemine girme suçunu oluşturabilir. WhatsApp Web’i karşı tarafın telefonuna gizlice bağlamak ise hem giriş hem de yazışmaları izleme olarak değerlendirilir; bu senaryoyu eşin telefonunu karıştırma yazısında ayrıntılı anlattım.

Savunma açısından önemli olan, rızanın varlığını gösteren delildir: şifreyi paylaştığınızı gösteren mesaj, ortak kullanılan hesap, karşı tarafın sonradan girişlerinizi bildiği hâlde itiraz etmemesi. Bu tür deliller suçun manevi unsurunu, yani hukuka aykırı girdiğinizi bilip bilmediğinizi doğrudan etkiler.

Sadece Baktım, Hiçbir Şeye Dokunmadım: Ceza Ne Olur?

Yalnızca girip bakmak TCK 243/1 kapsamında kalır ve cezası 1 yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır; hâkim ikisinden birini seçer. Dosya asliye ceza mahkemesinde görülür.

Ceza aralığı düşük olduğu için bu dosyalar çoğu zaman hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB: 5 yıl boyunca kasıtlı yeni suç işlemezseniz hükmün sonuç doğurmaması) ya da adli para cezasıyla biter. Üst sınır iki yılı geçmediği için tek başına bu suçtan tutuklama yasağı vardır (CMK 100/4). Dava zamanaşımı 8 yıldır (TCK 66/1-e).

Ancak “sadece baktım” cümlesi çoğu zaman tam doğru değildir. Mesajları okuduysanız haberleşmenin gizliliği, fotoğraflara baktıysanız özel hayat, ekran görüntüsü aldıysanız kayıt suçu gündeme gelir. İfadede yalnızca girişi kabul edip içeride yapılanları geçiştirmek, sonradan platform kayıtlarıyla çelişen bir tablo ortaya çıkarabilir.

Şifre Değiştirmek, Mesaj Silmek, Hesaptan Paylaşım Yapmak

Hesaba girdikten sonra şifreyi değiştirmek, mesaj silmek veya hesap adına mesaj göndermek cezayı 6 aydan 3 yıla kadar hapse çıkarır (TCK 244/2). Bu hâlde hâkimin adli para cezasını seçme imkânı yoktur.

TCK 244/2: (2) Bir bilişim sistemindeki verileri bozan, yok eden, değiştiren veya erişilmez kılan, sisteme veri yerleştiren, var olan verileri başka bir yere gönderen kişi, altı aydan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

Bazı dosyalarda verilerin değişmesi failin amacı değildir; ama girerken bir mesaj yanlışlıkla silinir veya okundu bilgisi değişir. Bu durumda kanun, girişin sonucu olarak ortaya çıkan değişikliği TCK 243/3’e göre 6 aydan 2 yıla kadar hapisle cezalandırır. Amaç ile sonuç arasındaki bu fark, savunmada ayrıntılı tartışılması gereken noktadır.

Hesap üzerinden karşı tarafın arkadaşlarına hakaret içerikli mesaj göndermek veya onun adına paylaşım yapmak, hakaret ve gerektiğinde kişisel verileri yayma suçlarını da dosyaya ekler. Bu fiillerle haksız bir menfaat sağlandıysa ve bu başka bir suç oluşturmuyorsa, ceza 2 yıldan 6 yıla kadar hapis ve 5.000 güne kadar adli para cezasıdır (TCK 244/4). Verileri silme ve sistemi bozma suçunun ayrıntısını ayrı bir yazıda ele alacağım.

Mesajları Okumak, Ekran Görüntüsü Almak ve Başkasına Göstermek

Hesaptaki yazışmaları okumak, TCK 132/1’e göre 1 ile 3 yıl hapis gerektiren haberleşmenin gizliliğini ihlal suçudur. İçerikleri kaydetmek cezayı bir kat artırır, başkalarına göstermek ise 2 ile 5 yıl hapis gerektirir (TCK 132/2). Bu suçlar giriş suçundan ayrı değerlendirilir.

Fotoğraf, konum, adres veya rehber gibi bilgileri kopyalamak kişisel verileri ele geçirme suçuna (TCK 136/1, 2 ile 4 yıl hapis) girer. Hesaptaki özel fotoğrafları veya videoları açığa çıkarmak ise özel hayatın gizliliğini ihlal kapsamında daha ağır sonuç doğurur.

Eşin, Sevgilinin veya Eski Sevgilinin Hesabına Girmek

Evlilik veya sevgililik, karşı tarafın hesabına girme hakkı vermez; eşin hesabına izinsiz girmek de TCK 243 kapsamında suçtur. Kanun aile içi bir istisna tanımaz.

Ayrılık veya boşanma döneminde dosyalar sertleşir. Eski sevgilinin hesabına girip yeni ilişkisine bakmak, şifresini değiştirip hesabı kullanılmaz hâle getirmek veya onun adına mesaj atmak, çoğu zaman ısrarlı takip ve tehdit iddialarıyla birlikte şikâyet konusu olur. Karşı taraf kadınsa ve olay bir şiddet sarmalının parçasıysa, 6284 sayılı Kanun’a göre iletişim araçlarıyla rahatsız etmeme gibi tedbirler de gündeme gelir.

Eşin banka uygulamasından para göndermek

Eşin banka uygulamasına girip para göndermek, bilişim yoluyla nitelikli hırsızlık sayılır (TCK 142/2-e). Ancak haklarında ayrılık kararı verilmemiş eşler, üstsoy ve altsoy arasında malvarlığına karşı bu suçlarda cezaya hükmolunmaz (TCK 167/1). Bu şahsi cezasızlık hesaba girme suçunu kapsamaz; TCK 243 ve 244 yönünden dosya yine yürür. Ayrıntıyı aile içinde hırsızlık ve dolandırıcılık yazısında bulabilirsiniz.

Çocuğun, İş Yerinin ve Ortak Kullanılan Hesapların Durumu

Hesabın kime ait olduğu ve girişin hangi yetkiye dayandığı her senaryoda sonucu değiştirir; aşağıdaki üç durum, en çok soru aldığım ara bölgelerdir.

Velinin 18 yaşından küçük çocuğun hesabını denetlemesi

Veli, çocuğunun güvenliği için onun hesaplarını ve telefonunu denetleyebilir; velayet bu gözetim yetkisini içerir. Sınır, denetimin çocuğu korumaya yönelik ve ölçülü olmasıdır. Çocuğun hesabından başkalarına mesaj atmak veya yazışmaları üçüncü kişilerle paylaşmak bu yetkinin dışına çıkar. Çocuğun yazışmalarında bir istismar veya tehdit izi görürseniz, mesajları silmeden ve karşı tarafla yazışmadan doğrudan savcılığa başvurun.

İşverenin çalışanın e-postasına girmesi

Şirketin kendi sistemindeki kurumsal hesap ile çalışanın kişisel hesabı aynı değildir. Kurumsal hesabın denetlenmesi, önceden açıkça bildirilmiş bir kullanım politikası ve ölçülülük şartıyla tartışılır. Çalışanın şirket bilgisayarında açık kalan kişisel Gmail veya Instagram hesabına girmek ise, bilgisayar şirkete ait olsa bile TCK 243 kapsamında suçtur. Ayrılan bir çalışanın kurumsal hesabına sonradan eski şifresiyle girmesi de aynı şekilde değerlendirilir.

Ortak abonelik, ortak e-posta ve e-Devlet

Hesap sahibinin bilgisi ve izniyle paylaşılan dijital abonelikler, uygulamada ceza dosyasına pek konu olmaz; platform kurallarının ihlali sözleşme meselesidir. Şifreyi izinsiz ele geçirip ücretli bir hizmeti kullanmak ise, bedeli karşılığı yararlanılan sisteme girme olarak indirimli cezayla yine suçtur (TCK 243/2). Yakınınızın e-Devlet şifresiyle onun adına işlem yapmak, sağlık veya tapu bilgilerine bakmak ise izni yoksa hem giriş hem kişisel veri suçlarını gündeme getirir.

Şikâyete Bağlı mı, Karşı Taraf Vazgeçerse Dosya Kapanır mı?

Bilişim sistemine girme (TCK 243) ve verileri değiştirme (TCK 244) şikâyete bağlı değildir; karşı taraf vazgeçse de bu kısım devam eder. Yazışmaları okuma ve yayma gibi haberleşme ve özel hayat suçları ise şikâyete bağlıdır (TCK 139/1).

Şikâyete bağlı suçlarda hesap sahibi fiili ve faili öğrendiği tarihten itibaren 6 ay içinde şikâyet etmelidir (TCK 73/1); vazgeçerse o suç yönünden dava düşer (TCK 73/4). Kişisel verileri ele geçirme ise şikâyete bağlı değildir. Vazgeçme ve süre hesabı için şikâyetten vazgeçmenin sonuçları yazısına bakabilirsiniz.

Uzlaştırma bakımından durum şöyledir: TCK 243 ve 244, CMK 253’teki uzlaştırma listesinde yer almaz. Haberleşmenin gizliliği tek başına şikâyete bağlı olduğu için uzlaştırmaya tabidir; ama aynı mağdura karşı uzlaştırma dışı bir suçla birlikte işlendiyse CMK 253/3 gereği uzlaşma yapılmaz. Sonuç olarak, aynı olayda giriş suçu da varsa uzlaştırmacı genellikle sizi aramaz.

“Delil Toplamak İçin Girdim” Savunması İşe Yarar mı?

Hayır; aldatmayı, tehdidi veya bir suçu ispatlamak amacıyla girmek giriş suçunu ortadan kaldırmaz ve bu yolla elde edilen yazışmalar ceza davasında genellikle delil olarak kullanılamaz. CMK 206/2-a, kanuna aykırı elde edilen delilin reddedileceğini söyler; CMK 217/2 ise ispatın hukuka uygun delille yapılmasını şart koşar.

Uygulamada hukuka aykırı delil tartışması iki yönlü işler: hesaba girerek bulduğunuz yazışma, karşı tarafın dosyasında delil olmaktan çıkabilir ve sizin dosyanızda aleyhinize delile dönüşür. Kendisine gönderilen bir mesajın ekran görüntüsü ise farklıdır; o mesaj zaten size ulaşmıştır. Bu ayrımı WhatsApp mesajlarının delil değeri ve hukuka aykırı delil ve kamera kaydı yazılarında örneklerle anlattım.

Bir suçtan şüpheleniyorsanız doğru yol, hesaba girmek değil, savcılığa başvurup delilin bulunduğu yeri göstermektir. Savcılık gerekirse hâkim kararıyla cihazda arama yaptırır veya platformdan kayıt ister. Boşanma gibi hukuk davalarında ise delilin hukuka uygun yoldan toplanması için avukatınızla mahkemeden delil tespiti istemeyi değerlendirin.

Hesabınıza Girildiyse ya da Hakkınızda Şikâyet Varsa

Hesabınıza izinsiz girildiyse önce hesabı güvenceye alın, giriş bildirimlerinin ve cihaz listesinin ekran görüntüsünü saklayın, sonra şikâyet edin. Hesabın geri alınması ve platformlara göre adımlar hesabım çalındı ne yapmalıyım yazısında ayrıca var.

Hakkınızda şikâyet varsa, savcılık genellikle platformdan giriş kayıtlarını ve IP bilgisini ister, ardından sizi ifadeye çağırır. İfadeden önce hangi gün hangi hesaba hangi cihazdan girdiğinizi, şifreyi nasıl öğrendiğinizi ve içeride ne yaptığınızı netleştirin; bunları gösteren mesajları silmeyin. IP kaydı, cihaz incelemesi ve ifade hazırlığı bilişim suçundan şüpheli olduğunuzda yapılacaklar arasında yer alır.

Yaşanmış Olaydan

Geçen yıl bir müvekkil, ayrıldığı kız arkadaşının şikâyeti üzerine ifadeye çağrıldığını söyleyerek bana geldi. İlişki sürerken kız arkadaşı Instagram hesabını müvekkilin dizüstü bilgisayarında açmış, oturum kapanmamıştı. Ayrılıktan birkaç hafta sonra müvekkil bu açık oturumdan girmiş, yeni yazışmalara bakmış ve iki mesajın ekran görüntüsünü ortak bir arkadaşına göndermişti. Şikâyet bilişim sistemine girme ve haberleşmenin gizliliğini ihlal suçlarını kapsıyordu.

İlk iş müvekkilin bilgisayarındaki oturum kaydını ve arkadaşa gönderilen mesajları inceledik. Girişin bir şifre kırma değil açık oturum olduğunu, şifrenin değiştirilmediğini ve hesapta hiçbir verinin silinmediğini kayıtlarla gösterdik; bu, dosyanın TCK 244’e değil 243/1’e göre yürümesini sağladı. Ekran görüntüsünün paylaşılması ise savunulabilir bir davranış değildi; müvekkil bunu ifadesinde kabul etti ve özür diledi.

Yargılama sürerken şikâyetçi, haberleşmenin gizliliğini ihlal yönünden şikâyetinden vazgeçti ve o kısım düştü. Bilişim sistemine girme şikâyete bağlı olmadığı için dava devam etti; mahkeme adli para cezası verdi ve hükmün açıklanmasını geri bıraktı. Müvekkil beş yıllık denetim süresine girdi. Ders şu: açık kalan bir oturum size giriş hakkı vermez; ama içeride neyi yapmadığınızı kanıtlamak, cezanın hangi fıkradan geleceğini belirler.