Özel Güvenlik Kimlik Kartı İptal Edildi: HAGB ve Dava

Özel Güvenlik Kimlik Kartı Neden İptal Edilir?

Kart, 5188 sayılı Kanun’un 10. maddesindeki şartlardan birini taşımadığı ya da sonradan kaybettiği tespit edilen görevlinin kartı olarak iptal edilir (m.11/4). En sık görülen sebepler adli sicil kaydı, HAGB kararı ve olumsuz sonuçlanan güvenlik soruşturmasıdır.

Kanunun 10. maddesindeki şartlar şunlardır: Türk vatandaşı olmak; silahsız görev için en az sekiz yıllık temel eğitim, silahlı görev için en az lise mezunu olmak; 18 yaşını doldurmak; belirli suçlardan mahkûm olmamak; görevi engelleyecek bir hastalık veya engelliliği bulunmamak; özel güvenlik temel eğitimini tamamlamak ve güvenlik soruşturmasının olumlu olması. Bunlara ek olarak terör örgütleriyle iltisakı veya irtibatı tespit edilen kişiler özel güvenlik şirketlerinde ve birimlerinde çalışamaz (m.11 son fıkra). KHK ile kamu görevinden çıkarılanlar için bu engel bir ilave tedbir olarak uygulanır; bu konuyu KHK ile ihraç edilenlerin göreve iade davası yazısında anlattım.

Kartın kendisi de süreye bağlıdır. Yönetmeliğe göre kimlik kartları her beş yılda bir yenilenen güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumlu olması ve yenileme eğitimi sertifikasının ibrazıyla yeniden düzenlenir; eğitim sertifikaları da beş yıl geçerlidir. Dosyalarda en sık gördüğüm durum, iptalin bu beş yıllık yenileme sırasında, yapılan yeni arşiv araştırmasıyla ortaya çıkmasıdır.

HAGB Kararı Özel Güvenlik Kimlik Kartını İptal Ettirir mi?

30.11.2024’ten beri HAGB kararı yalnız kanunda sayılan belirli suçlarda engeldir; diğer suçlarda HAGB tek başına kartın iptaline yol açmaz. 7533 sayılı Kanun, 10. maddedeki genel “hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmiş olsa bile” ibaresini kaldırdı ve HAGB’yi yalnız (d) bendinin 2 numaralı alt bendindeki suçlar için engel yaptı.

Uygulamadaki sonucu şudur: kasten yaralama ya da tehdit gibi listede olmayan bir suçtan 1 yıl veya daha fazla hapis alıp HAGB kararı verilen kişi, diğer şartları taşıyorsa özel güvenlik görevlisi olabilir. Hırsızlık, dolandırıcılık, uyuşturucu veya cinsel suçlarda ise HAGB kararı engel olmaya devam eder. Danıştay, silahla tehdit suçundan 1 yıl 8 ay hapis alıp HAGB kararı verilen bir görevlinin kartının iptaline ilişkin davada, 7533 sayılı Kanun’un getirdiği lehe değişikliğin yargılama sırasında da uygulanması gerektiğini kabul etti.

HAGB kararı adli sicil kaydında görünmez, ama arşiv araştırmasında görünür. Kimlerin bu kaydı görebildiğini güvenlik soruşturmasında HAGB görünür mü yazısında anlattım. HAGB’nin denetim süresi iyi hâlle biterse dava düşer; denetim süresinde yeni bir kasıtlı suç işlenirse hüküm açıklanır ve mahkûmiyet doğar. Bu riski HAGB denetim süresi ihlal edilirse yazısında ayrıca ele aldım.

Devam Eden Ceza Davası Kartı İptal Ettirir mi?

Kartı olan görevlinin kartı, yalnız devam eden bir soruşturma veya kovuşturma yüzünden sonradan iptal edilemez. Anayasa Mahkemesi, 24.9.2024 tarihli kararıyla 11. maddenin dördüncü fıkrasındaki “bu şartlardan herhangi birini sonradan kaybettiği” ibaresini, 10/1-d-3’teki devam eden ceza dosyası şartı yönünden iptal etti.

İlk kez kart alacak kişi için durum farklıdır. Devletin güvenliğine, anayasal düzene, özel hayata, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar ile uyuşturucu suçlarından devam eden bir kovuşturma, yani açılmış bir ceza davası varsa kart verilmez. 7533 sayılı Kanun’la “soruşturma” kelimesi metinden çıkarıldı; savcılık aşamasındaki bir dosya artık bu bent yönünden engel değildir. Danıştay, uyuşturucu kullanma suçundan ceza davası süren bir görevlinin kartının bu gerekçeyle yenilenmeyip iptal edilmesini, Anayasa Mahkemesinin iptal kararı karşısında hukuka aykırı buldu.

Ceza dosyası mahkûmiyetle kesinleşirse ve suç 10. maddedeki engellerden birine giriyorsa kart yine iptal edilir. Bu yüzden ceza tarafındaki savunmanız, özel güvenlik kariyeriniz için de belirleyicidir; HAGB, erteleme veya beraat ihtimallerini ceza dosyasında da bu gözle değerlendirmek gerekir.

Güvenlik Soruşturması Olumsuz Gelirse Ne Olur?

Güvenlik soruşturmasının olumlu olması ayrı bir şarttır; olumsuz değerlendirme tek başına kartın iptaline ya da yenilenmemesine yol açar (5188 m.10/1-h, m.11/1). Değerlendirmeyi valilikteki komisyon yapar ve bu değerlendirme de dava konusu yapılabilir.

İdarenin bu alandaki takdir yetkisi geniştir, ama sınırsız değildir. Danıştay, yıllar önce işlenen ve HAGB sonrası düşmeyle sonuçlanan bir uyuşturucu dosyası yüzünden güvenlik soruşturmasının olumsuz sayılmasını, kamu yararı ile çalışma hakkı arasındaki dengeyi bozduğu için hukuka aykırı buldu. Eski, düşmüş ya da beraatle bitmiş bir dosya yüzünden olumsuz sonuç aldıysanız, davada bunun tarihini ve sonucunu belgeyle gösterin.

Anayasa Mahkemesi 2022’de 10. maddenin (h) bendini, mülga 4045 sayılı Kanun’a göre yapılan güvenlik soruşturmaları yönünden iptal etmişti; bugün soruşturmalar 7315 sayılı Kanun’a göre yapılır. Olumsuz güvenlik soruşturmasına karşı izlenecek genel yol için güvenlik soruşturması olumsuz geldiğinde başlıklı yazıma bakabilirsiniz.

Sabıka Kaydı Silinirse veya Memnu Haklar İade Edilirse Kart Geri Alınır mı?

Her durumda geri alınmaz; kanun, 1 yıl ve üzeri hapis mahkûmiyeti ile sayılan suçlarda TCK 53’teki hak yoksunluğu süreleri geçmiş olsa bile engelin süreceğini söyler (m.10/1-d). Listedeki suçlarda engel, affa uğramış olsa bile devam eder.

Adli sicil kaydının silinmesi ile arşiv kaydı aynı şey değildir; arşiv kaydı güvenlik soruşturmasında görülmeye devam eder. Sürelerini sabıka kaydı ne zaman silinir yazısında, adli sicilin işe etkisini adli sicil kaydı işe engel mi yazısında anlattım. Memnu hakların iadesi kararının bu engeli kaldırıp kaldırmadığı ise uygulamada tartışmalıdır; idare genellikle başvuruyu reddediyor. Bu kararı almak istiyorsanız yolunu memnu hakların iadesi yazısında gösterdim.

Engel suçun listede olup olmadığı ve cezanın süresi bu soruların cevabını değiştirir. Örneğin kasten işlenen bir suçtan 10 ay hapis, listedeki suçlardan biri değilse, 1 yıl sınırının altında kaldığı için engel oluşturmaz. Kararınızdaki suç adını ve kesinleşmiş cezanın süresini tablodaki satırlarla karşılaştırın.

Özel Güvenlik Kimlik Kartı İptal Edildi: Dava Nasıl Açılır?

Kart iptali ya da yenilememe kararına karşı, tebliğden itibaren 60 gün içinde, işlemi yapan valiliğin bulunduğu yerdeki idare mahkemesinde iptal davası açılır (İYUK m.7, m.32). Ayrıntısını İYUK 7. madde sayfasında gösterdim.

Davada ilk bakılacak şey işlemin kimin imzasıyla ve hangi komisyon kararına dayanarak yapıldığıdır. Danıştay, il özel güvenlik komisyonunun kararı alınmadan, vali adına emniyet müdür yardımcısının imzasıyla yapılan kart iptalini yetki yönünden hukuka aykırı buldu. Ardından iptalin dayandığı sebep incelenir: hangi suç, hangi karar, ne kadar ceza ve 7533 değişikliğinden sonra bu durumun hâlâ engel olup olmadığı.

Dava açmak işlemi durdurmaz. İşinizi kaybetmek üzereyseniz yürütmenin durdurulmasını isteyin; bunun için işlemin açıkça hukuka aykırı olduğunu ve telafisi güç zarar doğurduğunu göstermeniz gerekir. Mahkeme işlemi iptal etse bile size doğrudan kart vermez; valilik karara göre yeniden işlem yapar.

Kart İptal Edilince Çalışmaya Devam Edilebilir mi?

Hayır; özel güvenlik kimlik kartınız iptal edildiyse görev yapamazsınız, sizi çalıştıran işveren yetkilisine de hapis cezası öngörülür. Kart olmadan görevlinin yetkileri yoktur ve çalışma izni verilmeyen kişiyi çalıştıran yetkili 3 aydan 1 yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır (5188 m.12/2, m.19/1-c). Kişi silahlı çalıştırılmışsa ceza bir kat artırılır.

İşveren bu yüzden genellikle iptal yazısının ardından sizi özel güvenlik görevinden çeker. İş sözleşmesinin bundan sonraki akıbeti ayrı bir iş hukuku meselesidir; idare davasını kazanırsanız ve kartınız yeniden düzenlenirse, iş ilişkisine dair haklarınızı da ayrıca değerlendirmek gerekir. Kimlik kartını başkasına kullandıran görevlinin kartı iptal edilir ve bir daha bu alanda çalışamaz (m.20/a); silahını kanuna aykırı kullanan ya da üniformayla gösteriye katılan görevli için de aynı sonuç öngörülür (m.20/h).

Silahlı karttan silahsız karta geçilebilir mi?

Engel eğitim şartından kaynaklanıyorsa evet; silahlı görev için lise, silahsız görev için sekiz yıllık temel eğitim şartı aranır (m.10/1-b). Engel ceza dosyası ya da güvenlik soruşturmasıysa bu ayrım işe yaramaz; şartlar iki kart türünde de aynıdır. Silah ruhsatınız da ayrıca iptal edildiyse silah ruhsatı iptal edildiğinde izlenecek yol başkadır.

Yaşanmış Olaydan

Bir süre önce bir alışveriş merkezinde silahsız özel güvenlik görevlisi olarak çalışan bir müvekkil, beş yıllık kart yenileme başvurusunun ardından kartının iptal edildiğini ve hakkında ret kaydı girildiğini anlatarak bana geldi. Sebep, birkaç yıl önce bir trafik tartışmasında verilen 1 yıl 3 ay hapis cezası ve bu ceza hakkında verilen HAGB kararıydı. İşveren onu ertesi gün görevden çekmişti.

İptal kararının tarihi 2024 başıydı; 7533 sayılı Kanun ise aynı yılın sonunda yürürlüğe girmişti ve dava hâlâ ilk derece mahkemesindeydi. Suçun kasten yaralama olduğunu, 10. maddedeki listede yer almadığını ve HAGB’nin bu suç için artık engel olmadığını beyan dilekçesiyle ileri sürdük. İptal yazısının komisyon kararına dayanıp dayanmadığını da sorduk; komisyon kararı dosyaya sunuldu, yetki itirazı tutmadı.

Mahkeme, lehe değişikliği dikkate alarak işlemi iptal etti; valilik istinafa gitti ve istinaf reddedildi. Valilik kartı yeniden düzenledi, ama müvekkilin eski işyerindeki pozisyonu dolmuştu; başka bir şirkette işe başladı. Bu dosyada sonucu belirleyen, kanun değişikliğinin dava sürerken mahkemenin önüne getirilmesiydi.

Danıştay Kararları

Danıştay 10. Daire, 21.10.2025 tarihli, 2025/2352 E., 2025/4669 K.

Bir özel güvenlik görevlisi, silahla tehdit suçundan 1 yıl 8 ay hapis cezası alıp hükmün açıklanması geri bırakıldığı için kimlik kartının iptal edildiğini ve hakkında ret kaydı girildiğini dava etti. İlk derece ve istinaf davayı reddetti. Danıştay, 30.11.2024’te yürürlüğe giren 7533 sayılı Kanun’un, kasten işlenen suçtan 1 yıl veya daha fazla hapis alıp hakkında HAGB kararı verilenler yönünden lehe bir düzenleme getirdiğini ve bu değişikliğin yargılama sırasında da dikkate alınması gerektiğini söyleyerek kararı bozdu. Buna göre HAGB nedeniyle iptal edilen kartlarda, suç 10/d-2’deki listede değilse 7533 sonrası durum yeniden değerlendirilir.

… 30/11/2024 tarihli Kanun değişikliği ile “veya hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmiş” ibaresinin madde metninden çıkarılması suretiyle, kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına mahkum olup da hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilen kişiler yönünden lehe düzenleme yapılarak bu kişilerin Kanun’da belirtilen diğer şartları taşımaları halinde özel güvenlik görevlisi olabilmelerine olanak sağlandığından ve söz konusu değişikliğin davacının lehine sonuç doğurması hasebiyle yargı yerlerince de dikkate alınması gerektiğinden, …

↑ Metne dön

Danıştay 10. Daire, 03.11.2025 tarihli, 2022/6313 E., 2025/4948 K.

Bir silahlı özel güvenlik görevlisinin kartı, hakkında uyuşturucu kullanma suçundan ceza davası sürdüğü için yenilenmemiş ve iptal edilmişti. Danıştay, Anayasa Mahkemesinin 24.9.2024 tarihli kararıyla, sonradan başlayan bir soruşturma veya kovuşturma nedeniyle kart iptaline dayanak olan ibarenin bu yönden iptal edildiğini hatırlattı. Derdest ceza davasına dayanan iptal işleminin bu sebep yönünden hukuka aykırı olduğunu belirtti; işlemin mülga 4045 sayılı Kanun’a göre yapılan güvenlik soruşturmasına dayanmasını da Anayasa Mahkemesinin 2022 tarihli iptal kararı karşısında hukuka aykırı bularak kararı bozdu. İdarenin 7315 sayılı Kanun’a göre yeniden güvenlik soruşturması yapıp yeni bir işlem kurabileceğini de ekledi. Kısacası kartı olan görevlinin yalnız devam eden ceza davası yüzünden kartı iptal edilemez; mahkûmiyet kesinleşirse durum değişir.

… hakkında “kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, kabul etmek, bulundurmak ve kullanmak” suçundan açılan ceza davasının derdest olduğu yani davacı hakkında anılan suçtan devam etmekte olan kovuşturma bulunduğu, dolayısıyla davacının özel güvenlik görevlilerinde aranan şartları kaybettiğinden bahisle 5188 sayılı Kanun’un 10. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinin (3) numaralı alt bendi uyarınca silahlı özel güvenlik görevlisi kimlik kartının ve çalışma izninin yenilenmeyerek iptal edilmesi yolunda tesis edilen dava konusu işlemin anılan sebep unsurunda bu gerekçe ile hukuka uygunluk görülmemiştir. …

↑ Metne dön

Danıştay 10. Daire, 11.12.2025 tarihli, 2023/5441 E., 2025/6097 K.

Bir görevlinin 2014’teki uyuşturucu kullanma suçundan HAGB kararı verilmiş, denetim süresi iyi geçince dava düşmüştü. Valilik, kart yenileme başvurusunda güvenlik soruşturmasını bu olay yüzünden olumsuz değerlendirdi. Danıştay, idarenin bu alanda geniş takdir yetkisi olduğunu ama bu yetkinin sınırsız olmadığını, kamu yararı ile çalışma hakkı arasında adil dengenin gözetilmesi gerektiğini söyledi. Çok eski tarihli, düşmeyle sonuçlanmış bir olayın tek başına çalışma hakkını ortadan kaldıramayacağını belirterek kararı bozdu. Düşme kararı alınmış eski bir dosya bu yüzden olumsuz güvenlik soruşturmasının tek gerekçesi olamaz.

… Ancak bu değerlendirme ve takdir yetkisi mutlak ve sınırsız olmayıp, kamu yararı gerekleri ile ilgilinin çalışma özgürlüğü ve hakkı arasındaki adil dengenin gözetilmesini gerekli kılar. …

… bu eyleminin artık özel güvenlik hizmetini yürütmesine engel hal olarak varlığının korunmasının, hukuki etkisinin sürüdürülmesinin ve yalnızca buna dayanılarak ilgilinin çalışma hak ve özgürlüğünden yoksun bırakılmasının idareye tanınan takdir yetkisinin gerekleriyle bağdaşmadığı …

↑ Metne dön

Danıştay 10. Daire, 23.09.2024 tarihli, 2020/6751 E., 2024/3279 K.

Devam eden bir sahtecilik kovuşturması gerekçesiyle silahlı kimlik kartı iptal edilen bir görevlinin işlemi, il özel güvenlik komisyonunun kararı alınmadan, vali adına emniyet müdür yardımcısı tarafından tesis edilmişti. Danıştay, kimlik kartı ve çalışma izni işlemlerinin önce komisyon kararına dayanması gerektiğini, komisyon kararı olmadan yapılan işlemin yetki yönünden hukuka aykırı olduğunu söyleyerek davanın reddine ilişkin kararı bozdu. Bunun davacıya doğrudan kart verilmesi anlamına gelmediğini, idarenin yeniden işlem yapacağını da belirtti. İptal yazısı elinize geçtiğinde ilk olarak bir komisyon kararına dayanıp dayanmadığına bakın.

… özel güvenlik kimlik kartına ve özel güvenlik çalışma iznine yönelik tesis edilecek işlemin öncelikle bir komisyon kararına dayanması akabinde yetkili makama olur için sunulması gerektiğinden, komisyon kararı olmaksızın işlem tesis edilemeyeceği dolayısıyla dava konusu işlemde yetki yönünden hukuka uyarlık bulunmadığı açıktır. …

… Dairemizin bozma kararı üzerine verilecek kararın, davacıya doğrudan özel güvenlik görevlisi kimlik kartı ve çalışma izni verilmesi sonucunu doğurmayacağı, davacının talebinin yetkili makam tarafından değerlendirilerek yeniden bir işlem tesis edileceği …

↑ Metne dön