Müstehcenlik Suçu Cezası: TCK 226, WhatsApp ve İnternet

Müstehcenlik Suçu Cezası Ne Kadar? Fıkralara Göre Tablo

Müstehcenlik suçu cezası tek bir aralık değildir; içeriğin kime ulaştığı, nasıl yayıldığı ve içinde ne olduğu, cezayı 6 aydan 10 yıla kadar değiştirir. En sık karşılaşılan hâlleri aşağıdaki tabloda topladım.

İnternet paylaşımlarında en çok tartışılan fıkra ikincisidir:

TCK 226/2: (2) Müstehcen görüntü, yazı veya sözleri basın ve yayın yolu ile yayınlayan veya yayınlanmasına aracılık eden kişi altı aydan üç yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.

DİKKAT: Kanun metinleri https://mevzuat.gov.tr/ adresinden alınmaktadır.

Kanun “basın ve yayın yolu” deyimini her türlü yazılı, görsel, işitsel ve elektronik kitle iletişim aracıyla yapılan yayınlar olarak tanımlar (TCK 6/1-g). Bu yüzden herkese açık bir sosyal medya hesabı, bir internet sitesi veya kanal, gazete ve televizyonla aynı başlık altında değerlendirilebilir.

Yetişkin İçeriği İzlemek veya Telefonda Bulundurmak Suç mu?

Hayır, yetişkinlerin rızasıyla çekilmiş yetişkin içeriğini kendi özel alanınızda izlemek, indirmek veya telefonunuzda saklamak TCK 226’ya göre suç değildir. Kanun, bu içeriğin çocuklara ulaşmasını ve topluma açık biçimde yayılmasını cezalandırır, yetişkinin kendi tercihini değil.

İki önemli istisna vardır ve ikisi de “bulundurmayı” tek başına suç yapar. Birincisi çocuk içeren görüntülerdir: indirmek, saklamak, bir buluta yedeklemek 226/3’e göre 2 ile 5 yıl hapis gerektirir. İkincisi 226/4’te sayılan içeriklerdir: şiddet kullanılarak, hayvanlarla, ölü insan bedeni üzerinde veya doğal olmayan yoldan yapılan cinsel davranışlar. Bu son ifadenin kapsamı tartışmalıdır ve hangi içeriğin buraya girdiğini dosyada bilirkişi ve mahkeme değerlendirir. Telefonunuza el konulduğunda inceleme bütün galeriyi, bulut yedeklerini ve silinmiş dosyaları kapsar; süreci telefonuma el konuldu yazısında anlattım.

WhatsApp Grubunda Müstehcen Video Paylaşmak Suç mu?

Grupta çocuk varsa ya da grup belirsiz sayıda kişiye açık bir kalabalıksa, WhatsApp grubunda müstehcen video paylaşmak TCK 226/1’e göre 6 aydan 2 yıla kadar hapis gerektirebilir. Sınıf, okul aile birliği, site yönetimi ve mahalle grupları en riskli olanlardır; çünkü bu gruplarda çoğu zaman çocuklar da bulunur ve kimin görüntüyü göreceği kontrol edilemez.

Birkaç yakın arkadaştan oluşan, herkesin yetişkin olduğu ve içeriğe itiraz etmediği kapalı bir grupta yapılan paylaşımda alenilik unsuru genellikle oluşmaz. Sınırı belirleyen, grubun büyüklüğünden çok kimlere açık olduğu ve üyeler arasında çocuk bulunup bulunmadığıdır. Sonradan gruba eklenen bir çocuğun eski mesajları görebilmesi de dosyada tartışılır.

Bir Kişiye İstemediği Müstehcen Mesaj Göndermek

Yetişkin bir kişiye özelden, istemediği hâlde cinsel içerikli görüntü göndermek çoğu zaman müstehcenlik değil, cinsel taciz suçudur (TCK 105); şikâyete bağlıdır, temel cezası 3 aydan 2 yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır ve mesajla gönderildiği için ceza yarı oranında artırılır (TCK 105/2-d). Gönderim ısrarla sürüyorsa kişilerin huzur ve sükununu bozma suçu da gündeme gelir. Alıcı çocuksa tablo ağırlaşır: içerik göndermek 226/1-a’yı, cinsel amaçlı mesajlaşma ise çocuğa karşı cinsel tacizi oluşturur; bunlar ayrı fiillerse her biri ayrı cezalandırılır, tek bir gönderim ikisini birden oluşturuyorsa mahkeme en ağır cezayı gerektiren suçtan ceza verir (TCK 44).

Sosyal Medyada veya Ücretli Platformda Paylaşım Hangi Fıkraya Girer?

Herkese açık bir hesapta, sitede veya kanalda müstehcen içerik yayınlamak, uygulamada çoğunlukla TCK 226/2’ye girer ve 6 aydan 3 yıla kadar hapis gerektirir. Bunun yanında 5.000 güne kadar adli para cezası da verilir. Kendi görüntüsünü paylaşan kişi de bu fıkradan sorumlu tutulabilir; içerikte başkasının bulunmaması suçu ortadan kaldırmaz.

Son yıllarda en sık gördüğüm dosya türü, yetişkinlerin kendi cinsel içerikli görüntülerini abonelikle satan platformlarda yayınlaması ve bu içeriği sosyal medyada tanıtmasıdır. Bu dosyalarda savcılık genellikle 226/2’den soruşturma açar; üst sınır 2 yılı aştığı için tutuklama da gündeme gelebilir. İçerik satışının ötesinde para karşılığı buluşma ayarlanıyorsa, dosya fuhuşa aracılık yönüne kayar. Kapalı ve yaş doğrulaması yapan bir platformda yayınlanan içerikle herkese açık bir hesaptaki paylaşım arasındaki fark, savunmada mutlaka işlenmesi gereken bir noktadır.

Çocuk İçerikli Görüntüler Neden En Ağır Hâl?

Çocuk kullanılan müstehcen içeriği üretmek 5 ile 10 yıl, bu içeriği indirmek, bulundurmak, paylaşmak veya başkasının kullanımına sunmak 2 ile 5 yıl hapis gerektirir (TCK 226/3). Kanun gerçek çocuğun yanında “temsili çocuk görüntülerini” ve “çocuk gibi görünen kişileri” de saymıştır; çizimler ve yapay zekâ ile üretilmiş görüntüler de bu kapsamda soruşturulur.

Bu fıkrada sanat ve edebiyat istisnası da uygulanmaz (226/7). Paylaşım herkese açık bir hesapta, kanalda ya da belirsiz sayıda kişiye açık bir grupta yapılmışsa veya içerik çocukların görmesine sunulmuşsa ceza 226/5’e göre 6 ile 10 yıla çıkar; kapalı bir gruba ya da tek kişiye gönderim ise çoğunlukla 226/3’teki 2-5 yıllık ‘başkasının kullanımına sunma’ hâlinde kalır. Görüntünün çekilmesi sırasında çocuğa yönelik bir cinsel davranış varsa, fail ayrıca çocuğun cinsel istismarı suçundan yargılanır.

İki Genç Birbirine Fotoğraf Gönderdiyse

18 yaşından küçük iki gencin birbirine kendi çıplak fotoğrafını göndermesi de kanunun lafzı bakımından 226/3 riskini taşır. Bu dosyalarda çocuklar hakkında ceza yerine çoğu zaman suça sürüklenen çocuk kuralları uygulanır; ama fotoğrafı üçüncü kişilere yayan genç, hem müstehcenlik hem özel hayatın gizliliğini ihlal bakımından ciddi bir dosyayla karşılaşır.

Rızasız Cinsel Fotoğraf Yaymak: TCK 134 mü, 226 mı?

Bir kişinin cinsel içerikli özel görüntüsünü rızası olmadan yaymak, öncelikle özel hayatın gizliliğini ihlal suçudur ve TCK 134/2’ye göre 2 ile 5 yıl hapis gerektirir. Görüntünün müstehcen olması, bu suçun yerine müstehcenliği koymaz; mağdurun özel hayatı ihlal edilmiştir ve asıl korunan değer budur.

Aynı paylaşım herkese açık bir hesapta yapılmışsa, fiil hem 134/2’yi hem 226/2’yi oluşturabilir. Tek fiille birden fazla suç işlendiğinde fail en ağır cezayı gerektiren suçtan cezalandırılır (TCK 44/1). Arada usul farkı da vardır: 134 şikâyete bağlıdır (TCK 139/1) ve 6 ay içinde şikâyet edilmelidir, 226 ise resen soruşturulur. Mağdursanız özel hayatın gizliliğini ihlal ve özel fotoğraflarla şantaj yazılarındaki adımları birlikte uygulayın.

Şikâyet, Uzlaştırma, Tutuklama ve HAGB Ne Durumda?

Müstehcenlik suçu şikâyete bağlı değildir ve CMK 253’teki uzlaştırma listesinde yer almaz; mağdur veya ihbarcı vazgeçse de soruşturma sürer. Hapis cezasının üst sınırı 6 ayı aştığı için önödeme de uygulanmaz.

Tutuklama bakımından ayrım fıkraya göre yapılır. 226/1’in üst sınırı 2 yıl olduğu için tutuklama yasağına girer (CMK 100/4); 226/2, 226/3, 226/4 ve 226/5’te ise tutuklama mümkündür. Uygulamada çocuk içerikli dosyalarda ve geniş kitleye yapılan yayınlarda tutuklama talebiyle sık karşılaşılır. Ceza 2 yıl veya altında kalırsa hükmün açıklanmasının geri bırakılması ve erteleme mümkündür; HAGB’de 5 yıllık denetim süresi uygulanır (CMK 231/8).

Dava zamanaşımı, üst sınırı 5 yılı geçmeyen fıkralarda 8 yıl (TCK 66/1-e), çocuk içerikli üretim ve 226/5’te 15 yıldır (66/1-d). Davalar asliye ceza mahkemesinde görülür; fail 18 yaşından küçükse çocuk mahkemesi bakar.

Erişim Engeli ve İçeriğin Kaldırılması

Müstehcen içerik barındıran yayınlar için 5651 sayılı Kanun’un 8. maddesine göre erişim engeli kararı verilebilir; müstehcenlik, fuhuş ve çocukların cinsel istismarı bu maddenin saydığı suçlar arasındadır. Karar, suç oluşturduğuna dair yeterli şüphe bulunan içerik için soruşturmada sulh ceza hâkimi, kovuşturmada mahkeme tarafından verilir ve ceza dosyasına bağlıdır; kovuşturmaya yer olmadığı ya da beraat kararıyla kendiliğinden kalkar.

Görüntünüz rızanız olmadan yayıldıysa hem içeriğin kaldırılmasını hem failin cezalandırılmasını aynı anda isteyin. Hangi başvurunun hangi mercie yapılacağını hakkımdaki paylaşım nasıl kaldırılır yazısında adım adım anlattım. Erişim engeli failin kimliğini ortaya çıkarmaz; bunun için savcılık soruşturması gerekir.

Suçlanıyorsanız Savunmada Neye Bakılır?

Müstehcenlik suçlamasında savunmanın ilk sorusu, içeriğin gerçekten “müstehcen” olup olmadığıdır. Çıplaklık içeren her görüntü müstehcen değildir; bilimsel, tıbbi, sanatsal veya haber değeri taşıyan içerik ayrı değerlendirilir ve sınırı mahkeme somut içeriğe bakarak çizer.

İkinci soru kasttır. WhatsApp ve benzeri uygulamalar gelen medyayı otomatik olarak galeriye kaydedebilir; açılmamış, bilinmeyen bir gruptan gelmiş ve hiç paylaşılmamış bir dosyada “bulundurma” kastı tartışılır. Telefon incelemesi raporunda dosyanın nereden geldiği, ne zaman açıldığı ve başka bir yere gönderilip gönderilmediği satır satır okunmalıdır. Üçüncü soru failin kim olduğudur: ele geçirilmiş bir hesaptan yapılan paylaşımda hesabın size ait olması tek başına yetmez. Bu incelemeyi bilişim suçundan şüpheli olduğunuz dosyalardaki gibi teknik bir gözle yapmak gerekir.

Yaşanmış Olaydan

Elli yaşlarında bir müvekkil, oturduğu sitenin yaklaşık seksen kişilik WhatsApp grubuna müstehcen bir video gönderdiği için ifadeye çağrıldığını söyleyerek bana geldi. Videoyu bir arkadaşına göndermek isterken yanlış sohbeti seçmiş, fark edince birkaç dakika içinde silmişti; ama grupta liseye giden çocuklar da vardı ve bir veli şikâyetçi olmuştu.

İfadeden önce telefonunu birlikte inceledik. Gönderimin arkadaşıyla olan yazışmanın hemen ardından yapıldığını, aynı videonun dakikalar önce o arkadaşa da gönderildiğini ve gruptan anında silindiğini gösteren ekran görüntülerini dosyaya sunduk. Savcılık dosyayı TCK 226/1’den dava konusu yaptı; yanlışlık savunmasını mahkeme kabul etmedi: arkadaşla olan yazışmanın gruptaki gönderimden önce kapandığını ve gruba gönderimin ayrı bir seçimle yapıldığını gösteren kayıtlar nedeniyle gönderimin bilerek yapıldığı sonucuna vardı. Yanlış sohbetin seçildiği ispatlansaydı, müstehcenliğin taksirli hâli olmadığı için beraat kararı verilmesi gerekirdi.

Mahkeme cezayı alt sınırdan, 6 ay hapis ve adli para cezası olarak belirledi ve müvekkilin sabıkası olmadığı için hükmün açıklanmasını geri bıraktı. Müvekkil 5 yıllık denetim süresine girdi. Ders şu: kalabalık gruplarda tek bir yanlış tıklama, ceza yargılamasına dönüşebilir; böyle bir hatada ilk saatlerde silinen mesajın ve özrün ekran görüntüsünü almak, sonradan savunmanın temelini oluşturur.