Uyuşturucu Ticareti Yatarı Ne Kadar? Gerçek Süre Hesabı

Aldığınız Ceza ile Yatacağınız Süre Neden Aynı Değil

Ceza mahkemesi kararında bir rakam görürsünüz. O rakam, infaz kurumunda geçireceğiniz süre değildir. İnfaz hukuku ayrı bir kanunla düzenlenir ve her suç grubu için farklı bir koşullu salıverilme oranı öngörür. Bu yüzden aynı yılı alan iki kişi, farklı suçlardan hüküm giymişse bambaşka tarihlerde tahliye olur.

Uyuşturucu ticaretinde hüküm kurulurken çıkış noktası şu fıkradır:

TCK 188/3: (3) Uyuşturucu veya uyarıcı maddeleri ruhsatsız veya ruhsata aykırı olarak ülke içinde satan, satışa arz eden, başkalarına veren, sevk eden, nakleden, depolayan, satın alan, kabul eden, bulunduran kişi, on yıldan az olmamak üzere hapis ve bin günden yirmibin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır. Ancak, uyuşturucu veya uyarıcı madde verilen veya satılan kişinin çocuk olması hâlinde, veren veya satan kişiye verilecek hapis cezası on beş yıldan az olamaz.

Mahkeme bu alt sınırdan başlar, sonra maddenin ağırlaştırıcı hallerini uygular. Maddenin niteliği, olayın okul çevresinde gerçekleşmesi, suçun üç veya daha fazla kişiyle birlikte işlenmesi cezayı yukarı çeker. TCK 188/5’e göre örgüt faaliyeti kapsamında işlenen fiillerde ceza bir kat artar. Ortaya çıkan ceza ne kadar yüksekse, dörtte üçlük oran da o kadar büyük bir rakama karşılık gelir.

İlgili yazı: İnfaz Hesaplama Nasıl Yapılır: Kaç Yıl Yatılır?

Uyuşturucu Dosyalarında Dörtte Üç Kuralı Ne Anlama Geliyor

Türk infaz sisteminde çoğu suç için koşullu salıverilme oranı cezanın yarısıdır. Uyuşturucu imal ve ticareti suçu bu genel kuralın dışında tutulmuştur. Bu suçta hükümlü, cezasının dörtte üçünü infaz kurumunda çekmeden koşullu salıverilme hakkı kazanamaz. Kanun koyucu, suçun toplumsal zararını gerekçe göstererek bilinçli bir tercih yapmıştır. Dörtte üç oranı 6545 sayılı Kanunla geldi; suç 28 Haziran 2014’ten önce işlendiyse oran üçte ikidir (5275 Geçici 9/4).

Dörtte üç, hesabın kalbidir. Cezanızı aya çevirin, dörde bölün, üçle çarpın. Çıkan rakam koşullu salıverilme için gereken infaz süresidir. Kalan dörtte birlik kısım cezanızdan silinmez; denetim süresi olarak dışarıda geçer ve bu süre içinde yeni suç işlerseniz geri yanabilir.

10 Yıl Ceza Alan Biri Pratikte Kaç Yıl İçeride Kalır

Somut hesabı yapalım. 10 yıl, 120 ay demektir. Bunun dörtte üçü 90 aydır, yani 7 yıl 6 ay. Koşullu salıverilme tarihi bu sürenin dolduğu gündür.

Ancak fiilen cezaevinde geçen süre genellikle daha kısadır. Koşullu salıverilme tarihine beş yıldan az kaldığında hükümlü açık cezaevine ayrılabilir, sonrasında da denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak tahliye edilebilir. 31 Temmuz 2023’ten sonra işlenen suçta denetimli serbestlik süresi bir yıldır: 10 yıl cezanın yaklaşık 6 yıl 6 ayı kurum içinde, kalan bir yılı elektronik kelepçe veya imza yükümlülüğüyle dışarıda geçer. Suç 31 Temmuz 2023 ve öncesinde işlendiyse Geçici 10/6 bu süreyi dört yıla çıkarır ve cezaevinde kalınan süre yaklaşık 3 yıl 6 aya iner.

Bu rakamlar tek bir cezaya göredir. Dosyanızda birden fazla mahkûmiyet varsa cezalar toplanır ve infaz tek bir müddetname üzerinden yürür. Farklı oranlara tabi suçlar bir aradaysa hesap ciddi şekilde karmaşıklaşır; böyle dosyalarda hesabı kendiniz yapmaya çalışmayın.

Denetimli Serbestlik Uyuşturucu Ticaretinde Nasıl İşliyor

Denetimli serbestlik (cezanın son bölümünü belirli yükümlülüklerle dışarıda geçirme), koşullu salıverilme tarihine belirli bir süre kalan hükümlülere tanınır. Genel kural bir yıldır (5275 m.105/A). 2020’de getirilen geçici 6. madde, 30 Mart 2020 ve öncesinde işlenen suçlarda bu süreyi birçok suç için üç yıl olarak uyguladı; uyuşturucu imal ve ticareti bu genişletmenin dışında kaldı. 7571 sayılı Kanunla (RG 25.12.2025) gelen Geçici 10/6 ise TCK 188’i dışlamaz: 31 Temmuz 2023 ve öncesinde işlenen suçta hükümlü açığa ayrılmaya ve denetimli serbestliğe üç yıl erken, yani koşullu salıverilmeye dört yıl kala geçebilir. Şartı, toplam ceza on yıldan azsa bir ay, on yıl veya daha fazlaysa üç ay kapalıda kalmak, açık kurumda en az üç ay geçirmek ve talepte bulunmaktır. 31 Temmuz 2023’ten sonra işlenen suçta süre bir yıldır; 4 Haziran 2025 ve sonrasında işlenen suçta ayrıca koşullu salıverilmeye kadarki sürenin en az onda biri kurumda geçirilmelidir. Sıfır-altı yaş grubunda çocuğu olan kadın hükümlüler ile ağır hasta, engelli veya kocamış hükümlüler için öngörülen daha uzun süreler (5275 m.105/A-3) saklıdır.

Denetimli serbestliğe ayrılmak için açık cezaevinde bulunmak veya açığa ayrılma şartlarını taşımak gerekir. TCK 188 hükümlüsü açık kuruma, koşullu salıverilme tarihine beş yıldan az kaldığında ayrılabilir (Açık Ceza İnfaz Kurumlarına Ayrılma Yönetmeliği m.6/2-a). Hükümlünün talebi üzerine kurum idaresi değerlendirme raporu hazırlar, kararı infaz hâkimi verir (5275 m.105/A); bu karara itiraz edilebilir. Uygulamada en sık karşılaştığım engel, kapalı kurumda alınan disiplin cezalarının kaldırılmamış olmasıdır. Disiplin cezasının infaz edilmiş ve kaldırılmış olması, açığa ayrılmanın ön şartıdır.

Denetimli serbestlik sırasında yükümlülüğe uymazsanız, kalan süreyi kapalı kurumda tamamlarsınız. İmza günlerini kaçırmak, adres değişikliğini bildirmemek veya uyuşturucu testinde pozitif çıkmak dosyayı geri çevirir.

Etkin Pişmanlık Süreyi Ne Kadar Kısaltır

Etkin pişmanlık, uyuşturucu dosyalarında süreyi en çok değiştiren kurumdur. İki ayrı ihtimal var. Birincisi, olay resmi makamlarca öğrenilmeden önce yapılan bildirim:

TCK 192/1: (1) Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçlarına iştirak etmiş olan kişi, resmi makamlar tarafından haber alınmadan önce, diğer suç ortaklarını ve uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin saklandığı veya imal edildiği yerleri merciine haber verirse, verilen bilginin suç ortaklarının yakalanmasını veya uyuşturucu veya uyarıcı maddenin ele geçirilmesini sağlaması halinde, hakkında cezaya hükmolunmaz.

Bu ihtimalde ceza verilmez, dolayısıyla yatar da olmaz. Pratikte nadir gerçekleşir, çünkü çoğu kişi zaten yakalandıktan sonra avukata ulaşır. İkinci ve daha sık karşılaşılan ihtimal, olay ortaya çıktıktan sonraki iş birliğidir:

TCK 192/3: (3) Bu suçlar haber alındıktan sonra gönüllü olarak, suçun meydana çıkmasına ve fail veya diğer suç ortaklarının yakalanmasına hizmet ve yardım eden kişi hakkında verilecek ceza, yardımın niteliğine göre dörtte birden yarısına kadarı indirilir.

Buradaki indirim doğrudan temel cezadan yapılır. Yarı oranında indirim uygulanan 10 yıllık bir ceza 5 yıla iner; dörtte üç kuralı da bu düşük rakam üzerinden işler. 5 yılda koşullu salıverilme süresi yaklaşık 3 yıl 9 aydır; cezaevinde kalınan süre 31 Temmuz 2023’ten sonra işlenen suçta yaklaşık 2 yıl 9 ay, 31 Temmuz 2023 ve öncesinde işlenen suçta yaklaşık 4 aydır (kapalıda 1 ay, açıkta 3 ay). Yani etkin pişmanlığın etkisi iki kere kendini gösterir. Verilen bilginin somut olması, maddenin ele geçirilmesini veya kişilerin yakalanmasını sağlaması gerekir; genel geçer beyan indirim getirmez. Hangi bilginin indirim getirdiğine dair Yargıtay’ın son kararlarını uyuşturucu ticareti Yargıtay kararları yazısında topladım.

Tekerrür Varsa Hesap Nasıl Değişir

Daha önce kesinleşmiş bir mahkûmiyetiniz varsa ve kanuni süre içinde yeni suç işlemişseniz tekerrür hükümleri devreye girer. Tekerrür, cezanın kendisini de infaz rejimini de etkiler. Mükerrir hükümlü, uyuşturucu ticaretinde zaten dörtte üç olan orana tabi kalır; ilk tekerrürde açığa ayrılma ve denetimli serbestlik yine mümkündür, ama cezanın infazından sonra ayrıca denetim süresi uygulanır.

İkinci defa tekerrürde de koşullu salıverilme vardır; süreli hapis cezalarında oran dörtte üç olarak uygulanır ve bunun hükümde belirtilmesi gerekir (5275 m.108/3). Uyuşturucu ticaretinde oran zaten dörtte üç olduğundan oran değişmez; asıl fark açık kurumdadır. İkinci defa tekerrür uygulanan hükümlü açık kuruma ayrılamaz (Yönetmelik m.8/1-b), bu yüzden uyuşturucu ticaretinde suç tarihi ne olursa olsun denetimli serbestlikten de yararlanamaz: 10 yıl cezada 7 yıl 6 ayın tamamı cezaevinde geçer. Cezanın infazından sonra ayrıca denetim süresi uygulanır (TCK 58/6, 5275 m.108/4). Sabıka kaydınızda birden fazla kesinleşmiş hüküm varsa, hesabı yapmadan önce bu kaydın ayrıntısına bakılması şart.

Tutuklu Geçen Günler ve Müddetnamedeki Yanlış Hesap

Gözaltında ve tutuklulukta geçen her gün, hükmedilen cezadan düşülür. Buna mahsup denir ve kanun gereği kendiliğinden yapılır. Yurt dışında aynı suç nedeniyle gözaltı, tutukluluk veya hükümlülükte geçen süre de hesaba katılır (TCK 16/1); ihracın yabancı ülkede ithal sayılarak cezalandırıldığı hâl için TCK 188/2 ayrıca mahsup öngörür. Adli kontrol altında geçen sürelerin bir kısmı da belirli koşullarda mahsup edilebilir.

Müddetname, cezanızın başlangıç tarihini, koşullu salıverilme tarihini ve bihakkın tahliye tarihini gösteren hesap belgesidir. Hüküm kesinleştikten sonra cumhuriyet başsavcılığının infaz bürosu düzenler. Müddetnamede en çok şu kalemler yanlış çıkıyor:

• Farklı dosyalarda tutuklu geçen günlerin bir kısmının hesaba girmemesi
• Birden fazla mahkûmiyette yanlış oranın uygulanması
• Yurt dışında infaz edilen sürenin hiç dikkate alınmaması
• Adli para cezasının hapse çevrilmesinde yapılan hatalı hesap

Müddetnameye itiraz yeri infaz hâkimliğidir. Müddetnameye itiraz kanunda bir süreye bağlı değildir; infaz devam ettiği sürece başvurabilirsiniz, ama erken başvurmak tahliye tarihinin zamanında düzeltilmesini sağlar.

Yaşanmış Olaydan

Aile beni gece yarısı aradı. Ankara çevre yolunda durdurulan bir araçta, torbalanmış hâlde satışa hazır paketler bulunmuştu. Sürücü ertesi gün sevk edildi ve TCK 188/3’ten tutuklandı. Ailesi ilk günden itibaren bana tek bir soru sordu: kaç yıl yatacak. O aşamada dürüst cevap, “henüz bilinmez” idi, çünkü ortada ne miktar tespiti ne de ekspertiz raporu vardı.

Dosyayı aldıktan sonra ilk işim, maddenin cinsini ve net miktarını gösteren kriminal raporunu beklemek oldu. Rapor, TCK 188/4’teki nitelikli maddelerden birini işaret ediyordu. Bu da temel cezanın alt sınırdan verilmeyeceği anlamına geliyordu. Müvekkilin aracı kimin adına kullandığı, telefon kayıtlarındaki irtibat ve teslim yerine ilişkin mesajlar üzerinden savunmayı kurduk. Yargılama boyunca ailesine sürekli aynı şeyi söyledim: mahkemenin vereceği yıl ile içeride geçecek süre aynı değil.

Hüküm kesinleşip müddetname çıktığında aile ilk kez somut bir tarih gördü. Koşullu salıverilme tarihi, kâğıt üzerindeki cezanın epeyce altındaydı; çünkü tutuklu geçen iki yıla yakın süre düşülmüştü. Müddetnameyi incelediğimde, başka bir dosyadaki kısa tutukluluğun hesaba katılmadığını fark ettim. İnfaz hâkimliğine başvurduk ve tahliye tarihi birkaç ay öne çekildi. Müddetname elinize geçtiğinde onu mutlaka bir avukata okutun.

İstinaf dilekçesi örneği: Bu suçtan verilen karara itiraz edecekseniz uyuşturucu ticareti kararına istinaf dilekçesi örneğini Word, PDF veya UYAP (UDF) olarak indirip dosyanıza göre doldurabilirsiniz.