İstinaf Ne Kadar Sürer? Resmî Ortalama ve Aşamalar

İstinaf Ne Kadar Sürer: Resmî İstatistik Ne Söylüyor?

2025 yılında bölge adliye mahkemesi ceza dairelerinde bir dosyanın ortalama görülme süresi 245 gündü. Önceki yıllarda bu süre 2023’te 228, 2024’te 226 gündü.

Bu ortalamanın neyi ölçtüğünü bilmek önemli. Bakanlık süreyi, dosyanın bölge adliye mahkemesine gelişi ile karara bağlanarak çıkışı arasında geçen zaman olarak hesaplıyor. Yani kararın açıklandığı duruşmadan dosyanın bölge adliye mahkemesine ulaştığı güne kadar geçen zaman bu 245 güne dahil değil. İstatistik ayrıca bütün dosyaların ortalaması; duruşmasız ele alınan basit bir hakaret dosyası ile tanık dinlenen bir ağır ceza dosyası aynı hesabın içinde.

Aynı istatistikte dikkat çeken bir başka veri, ceza dairelerinin 2025’te gelen dosyalardan daha azını karara bağlaması. Dosya temizleme oranı 2025’te yüzde 83,5 olarak açıklandı; bu, yıl içinde karara bağlanan dosya sayısının gelen dosyaların gerisinde kaldığını gösteriyor. Uygulamada bunun anlamı şu: bekleme süreleri kısalmıyor, bazı dairelerde uzuyor. Dosyanızın düştüğü bölge adliye mahkemesi ve dairenin iş yükü, ortalamadan daha belirleyici olabilir.

Karar Açıklandıktan Sonra Dosya Ne Zaman Yola Çıkar?

Dosya, istinaf başvurusu ve karşı tarafın cevap süresi bittikten sonra bölge adliye mahkemesine gönderilir. Bu aşama ilk derece mahkemesinin kaleminde geçer ve istatistikteki 245 güne dahil değildir.

Önce gerekçeli kararın yazılması gerekir. Gerekçe duruşma tutanağına tümüyle geçirilmemişse, CMK 232/3’e göre açıklanmasından itibaren en geç 15 gün içinde dosyaya konur. Ardından gerekçeli karar taraflara tebliğ edilir ve iki haftalık istinaf süresi bu tebliğden işlemeye başlar; sürenin nasıl hesaplandığını istinaf başvuru süresi yazısında ayrıntılı anlattım. Başvurunuz yapıldıktan sonra mahkeme dilekçenizi karşı tarafa tebliğ eder:

CMK 277/1: (1) 276 ncı maddeye göre hükmü veren mahkemece reddedilmeyen istinaf dilekçesi veya beyana ilişkin tutanağın bir örneği karşı tarafa tebliğ olunur. Karşı taraf, tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde yazılı olarak cevabını verebilir.

Kanun metinleri https://mevzuat.gov.tr/ adresinden alınmaktadır.

Cevap verildikten ya da bu süre bittikten sonra dosya gönderilir (CMK 277/2). Kanun bu gönderim için bir üst süre koymamıştır. Dosyalarda en sık gördüğüm gecikme sebebi, sanığa, katılana ya da başka bir sanığa yapılan tebligatın iade gelmesidir. Tebligat tamamlanmadan dosya gönderilmez; gönderilse bile bölge adliye mahkemesindeki daire önce eksik tebligatı giderir (CMK 278/1). Çok sanıklı dosyalarda bu aşama tek başına aylar sürebilir.

Bölge Adliye Mahkemesinde Dosya Hangi Aşamalardan Geçer?

Bölge adliye mahkemesinde dosya üç aşamadan geçer: ön inceleme, dosya üzerinden inceleme ve gerekirse duruşma. Dosyanın hangi aşamada kapandığı, toplam süreyi en çok etkileyen etkendir.

Dosya geldiğinde işbölümüne göre görevli ceza dairesine verilir (CMK 278/1). Daire önce ön inceleme yapar: başvuru süresinde mi, karar istinafa açık mı, başvuranın hakkı var mı (CMK 279/1). Bu sorunlardan biri varsa başvuru reddedilir ve süreç kısa kapanır. Bu ret kararlarına itiraz edilebilir.

Duruşmasız inceleme

Ön incelemeyi geçen dosyalarda daire dosyayı ve delilleri inceler. Kararda hukuka aykırılık yoksa başvuruyu esastan reddeder; ceza hesabında maddi hata gibi düzeltilebilir bir aykırılık varsa düzelterek reddeder; ağır usul hatası varsa hükmü bozup dosyayı ilk derece mahkemesine gönderir (CMK 280/1). Dosyaların büyük kısmı bu aşamada, duruşma açılmadan sonuçlanır. Bu yüzden duruşmasız incelenen dosyalar genellikle ortalamanın altında kalır.

Duruşma açılan dosyalarda süre neden uzar?

Bölge adliye mahkemesi delilleri yeniden değerlendirecek, tanık dinleyecek ya da ilk derece mahkemesinden farklı bir sonuca varacaksa duruşma açmak zorundadır (CMK 280/1-g). Duruşma hazırlığında gün belirlenir, taraflar çağrılır, gerekli tanık ve bilirkişiler davet edilir (CMK 281). Her çağrı yeni bir tebligat, her erteleme yeni bir duruşma günü demektir. Yargıtay, duruşma açmadan delilleri yeniden değerlendirip haksız tahrik indirimi uygulayan bölge adliye mahkemesi kararını bozdu; yani bu aşamayı atlayan karar, dosyayı Yargıtay’dan geri döndürüp süreyi daha da uzatabiliyor.

Duruşmaya sanığın katılması zorunlu değildir. Davetiye tebliğ edildiği hâlde gelmezseniz dava yokluğunuzda bitirilebilir; ancak verilecek ceza ilk derece mahkemesinin cezasından ağırsa sizin dinlenmeniz gerekir (CMK 282/1-f).

Tutuklu Dosyalar Daha Hızlı Sonuçlanır mı?

Evet, tutuklu dosyalar uygulamada sıranın önüne alınır ve adli tatilde de incelenmeye devam eder. Tutuksuz bir dosyaya göre aylar önce karara çıkabilir.

Tutukluluk istinaf aşamasında kendiliğinden sona ermez. Dosyanın bulunduğu mahkeme, tutukluluğun devam edip etmeyeceğine her oturumda ya da en geç otuz günlük aralıklarla kendiliğinden karar verir (CMK 108/3). Bu incelemelerin nasıl işlediğini tutukluluk incelemesi yazısında anlattım. İstinafta geçen süre de kovuşturma evresindeki azami tutukluluk süresine sayılır; sınırları tutukluluk süresi en fazla ne kadar yazısında bulabilirsiniz.

Tutukluysanız istinaf başvurusunu cezaevi müdürlüğüne beyanla ya da dilekçe vererek yapabilirsiniz (CMK 263/1). Bekleme sırasında tahliye talebinde bulunmak da mümkündür. Dosya bölge adliye mahkemesine ulaştıktan sonra bu talebe ilgili daire dosya üzerinden karar verir (CMK 104/3); ret kararına karşı iki hafta içinde itiraz edilir. Talebi nasıl yazacağınızı tahliye talep dilekçesi örneği gösteriyor.

Adli Tatil İstinaf Süresini Nasıl Etkiler?

Adli tatil, 20 Temmuz ile 31 Ağustos arasında tutuksuz istinaf dosyalarının incelenmesini durdurur. Bölge adliye mahkemeleri bu dönemde yalnız belirli işlere bakar:

CMK 331/3: (3) Tatil süresince bölge adliye mahkemeleri ile Yargıtay, yalnız tutuklu hükümlere ilişkin veya Meşhud Suçların Muhakeme Usulü Kanunu gereğince görülen işlerin incelemelerini yapar.

Tutuksuz bir dosyanız yaz başında bölge adliye mahkemesine ulaştıysa, bekleme süresine fiilen bir buçuk ay eklenir. Tatile rastlayan sürelerin nasıl uzadığını ve tatilde hangi işlerin görüldüğünü adli tatilde ceza davaları yazısında anlattım.

Dosyanızın Hangi Aşamada Olduğunu Nasıl Öğrenirsiniz?

Dosyanızın hangi aşamada olduğunu e-Devlet ve UYAP Vatandaş Portal üzerinden dosya sorgulamasıyla görebilirsiniz. Dosya hâlâ ilk derece mahkemesinde görünüyorsa henüz gönderilmemiştir; bölge adliye mahkemesinin bir ceza dairesinde yeni bir esas numarası almışsa inceleme sırasına girmiştir.

Sorgulamanın adım adım nasıl yapıldığını ve ekrandaki kayıtların ne anlama geldiğini ceza davası nasıl takip edilir yazısında anlattım. Portalda bir hareket görmüyorsanız mahkeme kalemine dosyanın gönderilip gönderilmediğini, gönderilmediyse hangi tebligatın beklendiğini sorun. Avukatınız varsa dosyayı UYAP üzerinden ayrıntılı olarak inceleyebilir.

Bölge adliye mahkemesinin kararı da size tebliğ edilir. Temyiz yolu açık kararlarda temyiz süresi bu tebliğden işlemeye başlar; kararı portalda görmeniz süreyi başlatmaz.

Beklerken Ceza İnfaz Edilir mi, Cezam Artabilir mi?

Hayır, süresinde yapılan istinaf başvurusu hükmün kesinleşmesini engeller ve kesinleşmeyen hapis cezası infaz edilmez (CMK 275/1). Bekleme süresi boyunca infaz savcılığından çağrı gelmez.

Cezanın artıp artmayacağı, istinafa kimin başvurduğuna bağlıdır. Yalnız siz başvurduysanız kanun açık bir güvence verir:

CMK 283/1: (1) İstinaf yoluna yalnız sanık lehine başvurulmuşsa, yeniden verilen hüküm, önceki hükümle belirlenmiş olan cezadan daha ağır olamaz.

Savcı ya da katılan da aleyhinize istinafa başvurduysa bu güvence yoktur ve ceza artabilir. Yargıtay, yalnız sanığın istinaf ettiği suçta cezayı 1 yıl 3 aydan 8 yıla çıkaran bölge adliye mahkemesi kararını CMK 283’e aykırı bularak bozdu. Yargıtay’ın bu kararına göre (oy çokluğuyla), savcının başka bir suç için yaptığı başvuru, sanığın tek başına istinaf ettiği hükmü aleyhe değiştirme yetkisi vermiyor.

İstinaf Kararından Sonra: Temyiz, Bozma ve Kesinleşme

İstinaf kararından sonra dosya ya kesinleşir, ya Yargıtay’a gider ya da bozma kararıyla ilk derece mahkemesine döner. Toplam süreyi bu üç ihtimalden hangisinin gerçekleştiği belirler.

Beş yıl veya daha az hapis cezasına ilişkin esastan ret kararları, miktarı ne olursa olsun adli para cezalarına ilişkin esastan ret kararları ve kanunda sayılan diğer kararlar temyiz edilemez (CMK 286/2). Bu durumda bölge adliye mahkemesinin kararıyla süreç biter; ne zaman ve nasıl kesinleştiğini kararın kesinleşmesi yazısında anlattım. Temyiz yolu açıksa iki haftalık süre içinde başvurulur ve dosya bu kez Yargıtay sırasına girer; Yargıtay ceza dairelerinde 2025’teki ortalama süre 628 gündü. O aşamanın takvimini Yargıtay dosyası ne kadar sürer yazısında ayrıca ele aldım.

Bölge adliye mahkemesi hükmü bozup dosyayı ilk derece mahkemesine gönderirse (CMK 280/1-e, f), yeni bir yargılama başlar ve takvim neredeyse sıfırlanır. Bu, dosyanın en uzun süren ihtimalidir.

İstinaf Süresini Kısaltmak İçin Neler Yapabilirsiniz?

İstinaf süresini kısaltmanın en etkili yolu, dosyanın ilk derece mahkemesinde takılmasını önlemektir. Bölge adliye mahkemesindeki sıra dilekçeyle değişmez, ama kalemdeki bekleme çoğu zaman müdahale edilebilir bir sebepten kaynaklanır.

• Gerekçeli kararı aldığınız gün istinaf dilekçesini hazırlamaya başlayın ve süre dolmadan verin.
• Adresinizi ve telefonunuzu mahkemeye yazılı olarak güncelleyin.
• Dosya haftalarca gönderilmezse kaleme hangi tebligatın beklendiğini sorun; adres araştırması gerekiyorsa bilgi verin.
• Tutukluluk, zamanaşımının yaklaşması ya da lehe kanun değişikliği gibi somut bir sebep varsa bunu dilekçeyle daireye bildirin.

Müvekkillerime ilk söylediğim şey de bu: yalnız “dosyamın bir an önce incelenmesini talep ediyorum” yazan dilekçeler pratikte sonuç vermiyor. Daireyi harekete geçiren, sıradan önce ele alınmayı haklı kılan somut bir sebeptir.

Yaşanmış Olaydan

Bir müvekkilim, asliye ceza mahkemesinin verdiği 2 yıl 6 ay hapis cezasını istinafa taşımış, beş ay sonra bana “dosyam hâlâ bölge adliyeye gitmedi” diyerek geldi. Portalda dosya gerçekten ilk derece mahkemesinde görünüyordu. Kaleme gittiğimizde sebebi öğrendik: dosyadaki ikinci sanığa gerekçeli karar tebliğ edilememiş, iade gelen tebligat için adres araştırması bekleniyordu.

İkinci sanığın yeni adresini gösteren belgeyi dosyaya sunduk; tebligat tamamlandı ve dosya birkaç hafta içinde gönderildi. Bölge adliye mahkemesinde dosya duruşma açılmadan incelendi ve yaklaşık yedi ay sonra karar çıktı.

Sonuç müvekkilin beklediği gibi olmadı: daire istinaf başvurusunu esastan reddetti. Ceza beş yılın altında olduğu ve esastan ret kararı verildiği için temyiz yolu kapalıydı, hüküm kesinleşti. Müvekkili infaz takvimi ve denetimli serbestlik konusunda önceden bilgilendirdiğimiz için çağrı kâğıdı geldiğinde hazırlıklıydı. Bu dosya, istinafta bekleyişin önemli bir kısmının kalemde geçtiğini ve oradaki tıkanıklığın çoğu zaman tek bir eksik tebligattan ibaret olduğunu bir kez daha gösterdi.

Yargıtay Kararları

Yargıtay 1. Ceza Dairesi, 18.11.2025 tarihli, 2024/978 E., 2025/7978 K.

Kasten yaralama suçundan 6 yıl hapis cezası alan sanığın istinaf başvurusunu inceleyen bölge adliye mahkemesi, duruşma açmadan dosya üzerinden yaptığı değerlendirmeyle haksız tahrik indirimi uygulamış ve cezayı düzelterek başvuruyu reddetmişti. Yargıtay, ilk derece mahkemesinden farklı bir delil değerlendirmesi yapılacaksa duruşma açılıp yeniden hüküm kurulması gerektiğini belirterek kararı bozdu. Buna göre delillerin yeniden tartışılacağı dosyalarda bölge adliye mahkemesi duruşma açmak zorundadır; bu aşama süreyi uzatsa da atlanırsa dosya Yargıtay’dan geri döner.

… 5271 sayılı Kanun’un 280/1-g maddesi uyarınca duruşma açılarak delil değerlendirilmesi yapıldıktan sonra, yerel mahkemenin aksine uygulama yapılmasına karar verilmesi halinde, 5271 sayılı Kanun’un 280/2. maddesi uyarınca ilk hükmün kaldırılarak yeniden hüküm kurulması yerine, yazılı biçimde duruşma açılmadan delil değerlendirilmesi yapılmak suretiyle, 5237 sayılı Kanun’un 29. maddesinde düzenlenen haksız tahrik hükmünün uygulanması ile istinaf başvurularının düzeltilerek esastan reddine karar verilmesi, hukuka aykırı bulunmuştur. …

↑ Metne dön

Yargıtay 8. Ceza Dairesi, 20.05.2026 tarihli, 2026/4567 E., 2026/6998 K.

İlk derece mahkemesi sanığa kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçundan 1 yıl 3 ay hapis cezası vermiş, silahla tehditten beraat kararı vermişti. Bu cezayı yalnız sanık, beraat kararını ise savcı istinaf etmişti. Bölge adliye mahkemesi iki eylemi tek suç sayarak 8 yıl hapis cezasına hükmetti. Yargıtay, yalnız sanığın istinaf ettiği hükmün sanık lehine kazanılmış hak oluşturduğunu ve cezanın artırılmasının CMK 283’e aykırı olduğunu belirterek kararı bozdu.

… İlk derece mahkemesince sanık hakkında kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçundan verilen hükmü sadece sanığın istinaf ettiği, Cumhuriyet savcısının istinaf talebinin ise yalnızca silahla tehdit suçuna yönelik olduğu, Bölge Adliye Mahkemesince yapılan değerlendirmede eylemlerin bir bütün olarak kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunu oluşturduğu kabulüyle ilk derece mahkemesince verilen kararın kaldırılması ile birlikte kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçundan hüküm kurulduğu, ancak ilk derece mahkemesince kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçundan sanığın 1 yıl 3 ay hapis cezasıyla cezalandırılmasına karar verildiği ve bu hükmün sanık lehine kazanılmış hak oluşturduğu gözetilmeden, istinaf incelemesi sonrasında anılan suçtan 8 yıl hapis cezasına hükmedilmesi suretiyle 5271 sayılı Kanun’un 283. maddesine aykırı davranılması nedeniyle sanık hakkında kurulan hüküm hukuka aykırı bulunmuştur. …

↑ Metne dön