İdari Gözetime İtiraz Dilekçesi Örneği (YUKK 57)
İdari gözetime itiraz dilekçesi: sulh ceza hâkimliği, 5 günde kesin karar, 6+6 ay süre ve alternatif yükümlülük gerekçeleriyle indirilebilir örnek.
İdari gözetime itiraz dilekçesi, hakkında sınır dışı kararı verilip geri gönderme merkezinde tutulan yabancının serbest bırakılmasını istemek için sulh ceza hâkimliğine yazılır. Başvuru için kanunda bir süre yoktur; gözetim devam ettiği sürece yapılabilir, şartlar değişince yeniden yapılabilir. Dilekçeyi gözetim altındaki kişi, yasal temsilcisi ya da avukatı verir. Aşağıdaki örnekte kaçma riski, adres, aile, sağlık ve süre aşımı için ayrı ayrı seçebileceğiniz gerekçeler var.
Dilekçe Örneği
[İL] NÖBETÇİ SULH CEZA HÂKİMLİĞİNE
(Dilekçeyi geri gönderme merkezine veriyorsanız: Yetkili Sulh Ceza Hâkimliğine iletilmek üzere [İL] GERİ GÖNDERME MERKEZİ MÜDÜRLÜĞÜNE)
BAŞVURAN (İDARİ GÖZETİM ALTINDAKİ KİŞİ): [Ad Soyad], [uyruğu], Yabancı Kimlik No: [varsa], Pasaport No: [………], Doğum tarihi: [………]
Bulunduğu yer: [il] Geri Gönderme Merkezi
Serbest kalırsa kalacağı adres: [………]
VEKİLİ: [varsa: Av. Ad Soyad, baro ve sicil no, adresi]
KARŞI TARAF: [il] Valiliği ([İl] Göç İdaresi Müdürlüğü)
İTİRAZ EDİLEN KARAR: [gg.aa.yyyy] tarihli, [sayı] sayılı idari gözetim kararı [ya da: [gg.aa.yyyy] tarihli gözetim süresinin uzatılması kararı / [gg.aa.yyyy] tarihli aylık değerlendirme sonucu]
KARARIN TEBLİĞ TARİHİ: [gg.aa.yyyy] [tebliğ edilmediyse: gözetim kararı bana yazılı olarak tebliğ edilmedi]
GÖZETİMİN BAŞLADIĞI TARİH: [gg.aa.yyyy] (bugün itibarıyla [……] gündür gözetim altındayım)
KONU: 6458 sayılı Kanun’un 57/6 maddesi uyarınca hakkımdaki idari gözetim kararının kaldırılması ve serbest bırakılmam, olmazsa gözetimin 57/A maddesindeki alternatif yükümlülüklerle değiştirilmesi istemidir.
AÇIKLAMALAR:
1. Olay ve gözetimin dayanağı. [gg.aa.yyyy] tarihinde [yer]’de [kolluk kontrolü / ikamet başvurusu / ifade] sırasında yakalandım. Hakkımda [gg.aa.yyyy] tarihli, [sayı] sayılı sınır dışı etme kararı verildi ve aynı gün idari gözetim altına alındım. Gözetim kararında gerekçe olarak “[karardaki gerekçe, aynen]” yazılıdır. [Sınır dışı kararına karşı [gg.aa.yyyy] tarihinde [il] İdare Mahkemesinde dava açtım ([esas no, biliyorsanız]); 6458 sayılı Kanun’un 53/3 maddesi uyarınca dava sonuçlanıncaya kadar sınır dışı edilemem.]
2. Kaçma ve kaybolma riski yoktur.
[SEÇENEK — dosyanıza uyuyorsa kullanın: sabit adres ve uzun süreli ikamet] [……] yıldır Türkiye’de, [adres]’te yaşıyorum; adresim nüfus kayıtlarında [ve ikamet izni kaydında] bellidir. [Kira sözleşmesi / tapu / elektrik-su abonelik belgeleri] ektedir. Hakkımda daha önce bir bildirime ya da çağrıya uymadığıma dair tek kayıt yoktur.
[SEÇENEK — kendim başvurdum] Göç idaresine [ikamet uzatma / çıkış / uluslararası koruma] işlemi için [gg.aa.yyyy] tarihinde kendim başvurdum. Kaçma niyeti olan biri idareye kendiliğinden gelmez; gözetim kararı bu olguyu hiç değerlendirmemiştir.
[SEÇENEK — aile ve iş bağları] [Türk vatandaşı / ikamet izinli] eşim ve [……] çocuğum Türkiye’de benimle yaşıyor; [işyeri]’nde [çalışma izniyle] çalışıyorum. Bu bağlar beni bulunduğum yere bağlayan güçlü güvencelerdir.
[SEÇENEK — pasaport ve belgeler idarede] Pasaportum ve kimlik belgem idarenin elindedir. Kimliğim ve uyruğum tartışmalı değildir; sınır dışı işlemleri için iş birliğine hazırım.
3. Gözetim kararı kanunun aradığı hâllerden birine dayanmıyor.
[SEÇENEK — 57/2’deki hâl somut değil] 6458 sayılı Kanun’un 57/2 maddesi gözetimi, sınır dışı kararı alınanlardan ancak kaçma ve kaybolma riski bulunan, giriş-çıkış kurallarını ihlal eden, sahte belge kullanan, kendisine verilen sürede mazeretsiz çıkmayan ya da kamu düzeni, güvenliği veya sağlığı açısından tehdit oluşturan kişiler hakkında öngörür. Kararda bu hâllerden hangisinin, hangi somut olguyla gerçekleştiği gösterilmemiştir; yalnız [kod / genel ifade] vardır.
[SEÇENEK — kamu düzeni tehdidi iddiasının dayanağı yok] Hakkımdaki [suç adı] soruşturması [kovuşturmaya yer olmadığı / beraat] kararıyla sonuçlandı ([merci], [tarih]). [Hakkımda kesinleşmiş bir mahkûmiyet yoktur.] Tehdit iddiasına dayanak yapılan bilginin ne olduğunun ve hangi tarihli olduğunun idareden sorulmasını istiyorum.
[SEÇENEK — uluslararası koruma başvuru sahibiyim] [gg.aa.yyyy] tarihinde uluslararası koruma başvurusu yaptım. Başvuru sahibi yalnız başvuru yaptığı için gözetime alınamaz; gözetim istisnaidir, ancak 68/2’de sayılan hâllerde ve önce ikamet ve bildirim yükümlülüğünün yeterli olup olmadığı değerlendirilerek uygulanır. Başvuru sahibinin gözetim süresi 30 günü geçemez (68/5); [gözetimin başladığı tarih] itibarıyla bu süre [doldu / dolmak üzere].
4. Daha hafif tedbir yeterlidir (YUKK 57/A). Kanun, gözetime alternatif olarak belirli adreste ikamet, bildirimde bulunma, aile temelli geri dönüş, geri dönüş danışmanlığı, teminat ve elektronik izleme yükümlülüklerini düzenler. [Adres: [………]; haftada [……] kez [il] Göç İdaresine imza atmayı / [……] TL teminat yatırmayı kabul ediyorum.] Valilik, gözetimin devamında zaruret görmediği yabancı için gözetimi derhâl sonlandırıp bu yükümlülükleri getirmek zorundadır (57/4). Kararda alternatiflerin neden yetersiz olduğu tartışılmamıştır.
5. Sağlık, yaş ve aile durumu.
[SEÇENEK — sağlık] [Hastalık] nedeniyle düzenli tedavi görüyorum; ekteki [hastane] raporu gözetim koşullarının sağlığımı tehlikeye attığını gösteriyor. [Merkezde ilaçlarıma / kontrollerime erişemiyorum.]
[SEÇENEK — hamilelik veya ileri yaş] [……] haftalık hamileyim / [……] yaşındayım. Bu durum 55/1-b uyarınca sınır dışı edilmeme sebebi olabileceği gibi gözetimin ölçülülüğünü de ortadan kaldırır.
[SEÇENEK — küçük çocuklar] Bakımı bana bağlı [……] yaşında [……] çocuğum dışarıda [kimin yanında] kalıyor. Çocukların yüksek yararı gözetilmelidir (YUKK 59/1-ç; Çocuk Haklarına Dair Sözleşme m.3).
6. Gözetimin amacı gerçekleşemez.
[SEÇENEK — sınır dışı fiilen mümkün değil] Gözetim yalnız sınır dışı işlemini tamamlamak için uygulanabilir bir tedbirdir. Ülkem [……] ile [sefer / pasaport / kabul] konusunda fiilî bir engel var [ya da ülkemde ciddi zarar görme riskim nedeniyle 55/1-a ve 4. madde gereği gönderilmem mümkün değil]. Sınır dışı edilme ihtimali olmayan kişiyi tutmak, Anayasa’nın 19. maddesi ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 5. maddesi bakımından keyfî özgürlükten yoksun bırakmadır.
[SEÇENEK — dava sürüyor] Sınır dışı kararına karşı açtığım dava sürdükçe sınır dışı edilemem (53/3). Davanın sonucu belli olmadan beni aylarca tutmak, gözetimi sınır dışı amacından koparıp bir yaptırıma dönüştürür.
7. Süre ve usul aykırılıkları.
[SEÇENEK — 6 ay doldu ya da uzatma şartı yok] Gözetim [gg.aa.yyyy] tarihinde başladı; 6 aylık süre [gg.aa.yyyy] tarihinde doldu. Uzatma kararı yalnız iş birliği yapmama veya ülkeyle ilgili doğru bilgi ya da belge vermeme hâlinde verilebilir (57/3). Ben [pasaportumu teslim ettim / konsolosluk görüşmesine katıldım / kimliğimi doğru bildirdim]; uzatma kararı kanuni şarta dayanmıyor.
[SEÇENEK — aylık değerlendirme yapılmadı veya tebliğ edilmedi] Valilik, gözetimin devamının gerekli olup olmadığını her ay değerlendirmek ve sonucu gerekçesiyle tebliğ etmek zorundadır (57/4-5). [gg.aa.yyyy] tarihinden beri bana hiçbir değerlendirme tebliğ edilmedi.
[SEÇENEK — karar gerekçesiyle tebliğ edilmedi, bilgilendirme yok] Gözetim kararı bana gerekçesiyle tebliğ edilmedi; avukatım olmadığı hâlde kararın sonucu ve başvuru yolları hakkında bilgilendirilmedim (57/5). [Tebliğ belgesi anlamadığım bir dilde, tercüman olmadan imzalatıldı.]
[SEÇENEK — 48 saat aşıldı] [gg.aa.yyyy saat ……] tarihinde yakalandım, gözetim kararı [gg.aa.yyyy saat ……] tarihinde verildi; değerlendirme ve karar için öngörülen 48 saat aşıldı (57/1).
8. Avukat talebi. [Avukatınız yoksa ve ücret ödeyemiyorsanız:] Avukatlık ücretini karşılayacak durumda değilim; 6458 sayılı Kanun’un 57/7 maddesi uyarınca bana baro tarafından avukat görevlendirilmesini talep ediyorum.
HUKUKİ NEDENLER: Anayasa m.19, 40; Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi m.5, 8; 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu m.4, 53/3, 55, 57, 57/A, 59, [başvuru sahibiyseniz: 68]; ilgili mevzuat.
DELİLLER: İdari gözetim kararı ve tebliğ belgesi, varsa uzatma ve aylık değerlendirme kararları, sınır dışı etme kararı, idare mahkemesindeki dava dilekçesi ve kayıt belgesi, pasaport ve ikamet izni örnekleri, adres belgeleri, evlilik ve çocukların nüfus kayıtları, sağlık raporları, [ceza dosyasındaki karar], gözetim dosyasının tamamı (Göç İdaresinden getirtilmesini talep ederim) ve her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM: Açıklanan nedenlerle;
1. Hakkımdaki [gg.aa.yyyy] tarihli idari gözetim kararının [ve [gg.aa.yyyy] tarihli uzatma kararının] kaldırılmasına ve derhâl serbest bırakılmama,
2. Gözetimin tamamen kaldırılması uygun görülmezse, gözetimin sonlandırılarak 57/A maddesindeki [belirli adreste ikamet / bildirim / teminat] yükümlülüklerinden biri veya birkaçının uygulanması için durumun valiliğe bildirilmesine,
3. Karar verilmeden önce gözetim dosyasının Göç İdaresinden getirtilmesine,
4. [Avukatım yoksa:] 57/7 uyarınca tarafıma avukat görevlendirilmesi için baroya yazı yazılmasına
karar verilmesini saygıyla arz ederim.
[gg.aa.yyyy]
Başvuran [/ Vekili]
[Ad Soyad / İmza]
EKLER:
1. İdari gözetim kararı ve tebliğ belgesi (ve varsa uzatma kararı)
2. Sınır dışı etme kararı ve açılan davanın kayıt belgesi
3. Pasaport, ikamet izni ve adres belgeleri
4. Aile, sağlık ve çalışma belgeleri (yabancı dildekilerin Türkçe çevirisiyle)
5. [varsa] Vekâletname
Bu metin örnek niteliğindedir; dosyanızın ayrıntısına göre uyarlanmalıdır. İndirdiğiniz UDF dosyasını UYAP Doküman Editörü ile açabilirsiniz.
Dilekçeyi Vermeden Önce Ne Hazırlanmalı?
Hâkim dosya üzerinden ve 5 gün gibi kısa bir sürede karar verdiği için gerekçenizi belgeyle birlikte ilk dilekçede sunun.
- Gözetim kararı ve varsa uzatma kararı, aylık değerlendirme sonuçları; verilmediyse bunu dilekçeye yazın.
- Sınır dışı kararına dava açtıysanız dava dilekçesi ve kayıt belgesi.
- Serbest kalırsanız kalacağınız adresi gösteren belge ve sizi bu adreste kabul eden kişinin beyanı.
- Aile bağları, çocukların durumu ve sağlık raporları.
Merkezde avukatınız, yakınlarınız, noter, konsolosluk ve BM Mülteciler Yüksek Komiserliği görevlisiyle görüşme hakkınız vardır (YUKK 59/1); vekâletnameyi merkezde noter aracılığıyla verebilirsiniz, genel bilgi avukata vekâletname verme yazısında. Dilekçe Türkçe yazılır ve imzalanır.
Doldururken Dikkat: Sık Yapılan 5 Hata
İdari gözetime itiraz dilekçesinde en sık hata, sınır dışı kararının haksızlığını anlatıp gözetimin kendi şartlarına hiç değinmemektir. Hâkim, kaçma riskini, kanundaki gözetim hâllerini ve daha hafif tedbirin yeterliliğini inceler; dilekçenin ağırlığı burada olmalı.
- İdare mahkemesine başvurmak. Gözetim kararının mercii sulh ceza hâkimliğidir (57/6); idare mahkemesine verilen dilekçe gözetim hakkında sonuç doğurmaz ve zaman kaybettirir.
- Adres göstermemek. Serbest kalırsanız nerede kalacağınızı ve bunu gösteren belgeyi yazmadan alternatif yükümlülük istemek pratikte sonuç vermez.
- Ret kararından sonra aynı dilekçeyi tekrar vermek. Hâkimin kararı kesindir; yeniden başvuru ancak şartların değiştiği ya da ortadan kalktığı iddiasıyla yapılabilir. Yeni dilekçede neyin değiştiğini (dava açıldı, sağlık raporu alındı, adres bulundu, süre doldu) açıkça yazın.
- Gözetim süresini hesaplamamak. Gözetimin başladığı tarihi ve uzatma kararının tarihini yazın; 6 ay dolmuşsa ve uzatma şartı yoksa bu en güçlü gerekçedir.
- Başvuru sahibi olduğunuzu belirtmemek. Uluslararası koruma başvurusu yaptıysanız 68. madde ayrı ve daha sıkı kurallar koyar; bu bilgiyi ve başvuru tarihini dilekçenin başında yazın.
Somut olayınızı birlikte değerlendirelim
Her dosya kendi ayrıntısında saklıdır; genel bilgi sizin olayınızın yerini tutmaz.
Dilekçeden Sonra Ne Olur?
Sulh ceza hâkimi başvuruyu 5 gün içinde sonuçlandırır. Kabul edilirse gözetim kaldırılır ve serbest bırakılırsınız; valilik bu durumda 57/A’daki yükümlülüklerden birini getirebilir. Gözetimin kalkması sınır dışı kararını ortadan kaldırmaz; o karara karşı dava ayrıca sürer. Ret kararına itiraz yolu yoktur. Gözetim sürerken valiliğin her ayki değerlendirmesi ve uzatma kararı size gerekçesiyle tebliğ edilmelidir; yeni bir karar, yeni bir başvuru imkânı da demektir. Gözetimin şartlarını, 6+6 aylık sınırı ve itirazın nasıl sonuçlandığını idari gözetim kararına itiraz yazısında ayrıca anlattım.
Haksız tutulduğunuzu düşünüyorsanız tazminat yolu ayrıca değerlendirilmelidir; ancak Yargıtay, idari gözetimi idari bir karar sayıp CMK 141/3 kapsamındaki tazminat şartlarının oluşmadığını kabul etti. Yani haksız tutuklama tazminatı kuralları bu durumda doğrudan uygulanmaz; bu tazminat istemi için idare mahkemesinde tam yargı davası yolu değerlendirilmelidir (İYUK 12-13).
Yargıtay Kararları
Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 13.06.2023 tarihli, 2021/7896 E., 2023/2148 K.
Silahlı terör örgütü üyeliğinden tutuklu yargılanırken adli kontrolle tahliye edilen bir yabancı, ardından valilik kararıyla idari gözetim altına alındı. Gözetime karşı sulh ceza hâkimliğine yaptığı başvurular reddedildi ve aylarca gözetimde kaldı. Bunun üzerine, kararları veren hâkimin kanuna aykırı davrandığını ileri sürerek CMK 141/3’e dayanıp ağır ceza mahkemesinde Devlet aleyhine tazminat davası açtı. Mahkeme davayı görev yönünden reddetti, istinaf da reddedildi. Yargıtay, idari gözetim kararının idari bir karar olduğunu, buna karşı yapılan başvuruyu inceleyen sulh ceza hâkimliği kararlarının suç soruşturması veya kovuşturması sırasında verilmiş kararlar olmadığını belirtti; CMK 141/3’teki tazminat şartları oluşmadığı için davanın esastan reddedilmesi gerektiğini, görev yönünden ret kararının sonucu itibarıyla doğru olduğunu söyleyerek hükmü onadı. Demek ki idari gözetimde geçen süre için ceza muhakemesindeki koruma tedbiri tazminatı yolu kapalıdır; tazminat düşünülüyorsa yol ayrıca belirlenmelidir.
… somut olayda davacı hakkında uygulanan gözetim kararının idari bir karar olduğu …
… kararlarının suç soruşturması veya kovuşturması sırasında verilen karar niteliğinde bulunmadığı anlaşıldığından 5271 sayılı Kanunun 141 nci maddesinin üçüncü fıkrasındaki tazminat isteme koşullarının oluşmadığından …
Sık Sorulan Sorular
İdari gözetime itiraz edince geri gönderme merkezinden çıkar mıyım?
Kendiliğinden çıkmazsınız; başvuru idari gözetimi durdurmaz (YUKK 57/6). Serbest kalmak için sulh ceza hâkiminin gözetimi kaldırması ya da valiliğin gözetimi sonlandırması gerekir.
İdari gözetim en fazla ne kadar sürer?
Geri gönderme merkezindeki gözetim 6 ayı geçemez; sınır dışı işlemleri yabancının iş birliği yapmaması ya da doğru bilgi veya belge vermemesi nedeniyle tamamlanamazsa en fazla 6 ay daha uzatılabilir (YUKK 57/3). Uluslararası koruma başvuru sahibinde süre 30 günü geçemez (68/5).
Sınır dışı kararına dava açınca gözetim kalkar mı?
Kalkmaz. Dava sınır dışı edilmenizi engeller, gözetimi engellemez; ama dava açılmış olması gözetimin gereksizliğini gösteren bir olgu olarak sulh ceza hâkimliğine yapacağınız başvuruda kullanılabilir.
Sulh ceza hâkimliğinin ret kararına itiraz edilir mi?
Edilmez; karar kesindir (YUKK 57/6). Gözetim şartları değişir ya da ortadan kalkarsa yeniden başvurabilirsiniz.
Avukat tutacak param yok, ne yapabilirim?
İdari gözetime karşı yargı yoluna başvuran ve avukatlık ücretini karşılayamayan kişiye, talebi hâlinde Avukatlık Kanunu hükümlerine göre avukat sağlanır (YUKK 57/7). Talebinizi dilekçeye yazın ya da merkez idaresine bildirin.
Dilekçe örneğini kendi dosyanızın ayrıntısına göre uyarlayın. Gözetim kararını ve sınır dışı kararını bana ulaştırırsanız, başvuruyu ve sınır dışı davasını birlikte planlayabiliriz.
