Hakkımda Soruşturma Var mı Nasıl Öğrenirim: 4 Yol

Soruşturma Açıldığını Size Kimse Haber Vermek Zorunda Değil

Savcı, bir suç işlendiği izlenimi veren durumu öğrendiği anda araştırmaya başlar. Bunun için şikayetçinin dilekçesi yeterlidir, kolluğun tuttuğu bir tutanak da yeterlidir. Kanun savcıya “önce şüpheliye haber ver” demez.

CMK 160/1: (1) Cumhuriyet savcısı, ihbar veya başka bir suretle bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrenir öğrenmez kamu davasını açmaya yer olup olmadığına karar vermek üzere hemen işin gerçeğini araştırmaya başlar.

Pratikte size ulaşan ilk şey, çoğu zaman ifadeye davet kağıdıdır. Bu kağıt adres kayıt sistemindeki adresinize gönderilir. Taşındıysanız ve adres beyanınızı güncellemediyseniz tebligat eski adrese gider, komşuya ya da muhtara bırakılır, siz haberdar olmazsınız. Dosya bu arada işlemeye devam eder.

e-Devlet ve UYAP Vatandaş Ekranında Tam Olarak Ne Görünür

e-Devlet’e girip arama kutusuna “UYAP” yazdığınızda Vatandaş Portalı’na yönlendirilirsiniz. Buradaki “Dosyalarım” bölümünde hem soruşturma hem de dava dosyaları listelenir. Soruşturma varsa genellikle savcılık adı, soruşturma numarası ve sizin sıfatınız yani şüpheli mi müşteki mi olduğunuz görünür.

Ne yazık ki bu ekran her zaman eksiksiz değil. Kolluk aşamasında olan, henüz savcılık defterine kaydedilmemiş işlemler burada çıkmaz. Sizi şüpheli olarak gösteren kayıt sisteme sonradan işlenmişse birkaç gün gecikme olabilir. Bazı dosyalarda ise sadece numara görünür, içerik açılmaz.

Sıfatınızı mutlaka kontrol edin

İnsanların en sık yaptığı hata, ekranda bir dosya görüp panik yapmaktır. Oysa aynı listede sizin şikayetçi olduğunuz dosyalar da çıkar. “Şüpheli” yazmıyorsa, o dosyada sanık konumunda değilsiniz. Emin olamıyorsanız dosya numarasını not alıp adliyeye sorun.

Adliyeye Gidip Sormak: Hangi Birime, Hangi Belgeyle

Bulunduğunuz yerdeki adliyeye kimliğinizle gidin. Cumhuriyet Başsavcılığı içindeki soruşturma bürosuna ya da ön büroya başvurun. Görevli memur T.C. kimlik numaranızla UYAP’ta sorgulama yapar ve hakkınızda kayıtlı dosya olup olmadığını söyler. Bu sorgu ücretsizdir.

Size verilecek bilgi sınırlıdır. Genellikle dosyanın numarasını, hangi suçtan açıldığını ve hangi savcıda olduğunu öğrenirsiniz. Dosyanın içindeki ifadeleri, şikayet dilekçesini veya delilleri kendi başınıza inceleyemezsiniz. Fotokopi de alamazsınız.

Bir başka ilde açılmış dosyayı da aynı şekilde sorgulatabilirsiniz, çünkü UYAP ülke genelinde tek sistemdir. Ankara’da oturuyor olmanız, İzmir’de hakkınızda açılmış bir dosyayı görmenize engel değil. Ancak o dosyada işlem yapmak için ya oraya gitmeniz ya da avukat aracılığıyla hareket etmeniz gerekir.

Adli Sicil Kaydınızın Temiz Olması Soruşturma Yok Demek Değil

Bu ikisi tamamen farklı şeyler. Adli sicil kaydı, kesinleşmiş mahkumiyet hükümlerini gösterir. Yani mahkeme sizi cezalandırmış, karar kesinleşmiş ve infaz aşamasına gelmişse orada görünür.

Soruşturma ise henüz dava bile açılmamış bir aşamadır. Savcı delil topluyordur, belki iddianame yazacaktır belki takipsizlik verecektir. Bu süreç adli sicile hiçbir şekilde yansımaz. e-Devlet’ten aldığınız tertemiz adli sicil belgesine bakıp “demek ki bir şey yok” diye rahatlamayın.

Arşiv kaydı da farklı bir kategoridir. Silinmiş ya da ertelenmiş bazı mahkumiyetler orada tutulur. Ama orada da devam eden soruşturmayı göremezsiniz.

Dosyayı Göremiyorsanız Sebebi Gizlilik Kararı Olabilir

Soruşturma evresi kural olarak gizlidir. Kanun bunu açıkça söyler ama savunma haklarına zarar vermeme şartını da koyar.

CMK 157/1: (1) Kanunun başka hüküm koyduğu hâller saklı kalmak ve savunma haklarına zarar vermemek koşuluyla soruşturma evresindeki usul işlemleri gizlidir.

Bunun ötesinde, savcının talebi üzerine sulh ceza hakimi dosya için ayrıca kısıtlama kararı verebilir. Böyle bir karar varsa avukatınız bile dosyanın tamamını inceleyemez. Ancak bu kısıtlama sınırsız değildir; CMK 153/2’de sayılan katalog suçlar bakımından uygulanır. Uyuşturucu ticareti, örgüt kurma, devletin güvenliğine karşı suçlar gibi ağır suçlar bu listede yer alır.

Gizlilik kararı olsa bile bazı belgeler her hâlükârda incelenebilir. Sizin verdiğiniz ifadenin tutanağı, bilirkişi raporları ve hazır bulunmaya yetkili olduğunuz işlemlerin tutanakları kısıtlama dışındadır.

CMK 153/3: (3) Yakalanan kişinin veya şüphelinin ifadesini içeren tutanak ile bilirkişi raporları ve adı geçenlerin hazır bulunmaya yetkili oldukları diğer adli işlemlere ilişkin tutanaklar hakkında, ikinci fıkra hükmü uygulanmaz.

Kısıtlama kararı en geç iddianamenin mahkemece kabul edildiği anda kalkar. CMK 153/4’e göre o tarihten sonra avukatınız dosyanın tamamını inceler ve bütün belgelerin örneğini harçsız alır.

Soruşturma Olduğunu Öğrendiniz: İlk 48 Saatte Ne Yapmalısınız

Panikle savcılığa gidip “ben masumum” diye anlatmaya başlamayın. Soruşturmanın hangi olaydan kaynaklandığını bilmeden verilen ifade, çoğu zaman aleyhinize sonuç doğurur. Önce ne olduğunu öğrenin.

Yapmanız gerekenler kabaca şunlar:

• Bir ceza avukatına vekaletname verin. Avukat dosyayı inceleyip suçlamanın ne olduğunu net biçimde söyleyecektir.
• Adres kayıt sisteminde adresinizi güncelleyin. Böylece bundan sonraki tebligatlar size ulaşır.
• Olayla ilgili elinizdeki her belgeyi toplayın: sözleşmeler, mesajlar, banka dekontları, e-postalar, tanık isimleri.
• İfade davetiyesi geldiyse tarihine mutlaka uyun. Gitmezseniz zorla getirme kararı çıkabilir.
• Karşı tarafla mesajlaşmayı kesin. “Bu işi çözelim” diye yazacağınız her mesaj dosyaya delil olarak girer.

Savcının görevi sadece aleyhinize delil toplamak değil. Kanun onu lehinize olan delilleri de toplamakla yükümlü kılar.

CMK 160/2: (2) Cumhuriyet savcısı, maddî gerçeğin araştırılması ve adil bir yargılamanın yapılabilmesi için, emrindeki adlî kolluk görevlileri marifetiyle, şüphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri toplayarak muhafaza altına almakla ve şüphelinin haklarını korumakla yükümlüdür.

Bu yüzden lehinize olan belgeleri savcılığa sunmaktan çekinmeyin. Ama neyi ne zaman sunacağınıza avukatınızla karar verin. Erken sunulan bir belge, karşı tarafın anlatımını düzeltmesine fırsat verebilir.

Dosya Kapanmışsa Nasıl Anlarsınız ve Şikayetçi İtiraz Ederse Ne Olur

Savcı yeterli delil bulamazsa kovuşturmaya yer olmadığına karar verir. Halk arasında buna takipsizlik denir. Bu karar size tebliğ edilir; dosya UYAP Vatandaş Portal’da görünüyorsa karar orada da yer alır.

CMK 172/1: (1) Cumhuriyet savcısı, soruşturma evresi sonunda, kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak delil elde edilememesi veya kovuşturma olanağının bulunmaması hâllerinde kovuşturmaya yer olmadığına karar verir. Bu karar, suçtan zarar gören ile önceden ifadesi alınmış veya sorguya çekilmiş şüpheliye bildirilir. Kararda itiraz hakkı, süresi ve mercii gösterilir.

Takipsizlik dosyayı kesin olarak kapatmaz. Şikayetçinin itiraz hakkı vardır ve bu itirazı sulh ceza hakimliğine yapar. CMK 173/1’e göre süre, kararın kendisine tebliğinden itibaren iki haftadır.

Hakim itirazı yerinde bulursa savcı iddianame düzenleyip mahkemeye verir. Yerinde bulmazsa reddeder ve dosya kapanır. Takipsizlik kesinleştikten sonra aynı fiilden dolayı yeniden dava açılabilmesi için yeni delil bulunması ve sulh ceza hakimliğinin karar vermesi gerekir; CMK 172/2 bunu açıkça düzenler.

Yaşanmış Olaydan

Birkaç yıl önce bir müvekkilim ofise oldukça telaşlı geldi. Muhasebe departmanında çalıştığı şirketten anlaşmazlık sonucu ayrılmış, sekiz ay geçmiş, hayatına devam ediyordu. Bir gün başka bir iş için e-Devlet’e girdiğinde UYAP ekranında adına kayıtlı bir soruşturma dosyası gördü. Suç: güveni kötüye kullanma. Şirket, ayrılışından iki ay sonra şikayet dilekçesi vermiş.

İlk iş vekaletname alıp dosyayı incelemek oldu. İfadeye davet kağıdının eski kira evine gönderildiğini, orada bulunamadığı için muhtarlığa tebliğ edildiğini gördük. Yani tebligat usulen geçerliydi, o gelmediği için savcılık ikinci kez davet çıkarmıştı. Dosyada şirketin sunduğu birkaç ekstre ve bir iç denetim raporu vardı; müvekkilin dönemine ait olmayan bazı kayıtlar da rapora karıştırılmıştı. Hemen savcılığa dilekçe verip ifade almasını talep ettik, kaçmadığını kendimiz göstermiş olduk.

İfadede müvekkil işten ayrılış tarihini, teslim tutanağını ve devir yaptığı kişinin adını ortaya koydu. Biz de itiraz edilen işlemlerin çoğunun onun ayrılışından sonraki tarihlere ait olduğunu belge üzerinden gösterdik. Savcılık bir ek araştırma yaptırdı, şirketten dönemsel kayıtları istedi. Sonuçta kovuşturmaya yer olmadığına karar verildi. Şikayetçi iki hafta içinde itiraz etmedi ve karar kesinleşti. Müvekkil o dosyayı e-Devlet’e tesadüfen girmeseydi, ilk öğrenişi büyük ihtimalle yakalama kararıyla olacaktı.