Savcılıktan Telefon Geldi Ne Yapmalıyım? Adım Adım Yol

Savcılık Sizi Gerçekten Telefonla Arar mı

Kanun bu konuda net. İfadesi alınacak kişi davetiye ile çağrılır, çağrının nedeni yazılır ve gelmezse ne olacağı davetiyede belirtilir.

CMK 145/1: (1) İfadesi alınacak veya sorgusu yapılacak kişi davetiye ile çağrılır; çağrılma nedeni açıkça belirtilir; gelmezse zorla getirileceği yazılır.

Pratikte bu davetiye size posta yoluyla, çoğunlukla kolluk eliyle ulaşır. Adresinizde bulunamazsanız tebligat usulüne göre başka yöntemler denenir. Bazı hallerde kollukta görevli bir memur, tebligatı elden vermek ya da gün ayarlamak için sizi telefonla arayabilir. Ama bu arama davetiyenin yerine geçmez; sadece onu tamamlar. Yani telefonda duyduğunuz her şeyin bir yazılı karşılığı olmalıdır.

Savcı da genellikle sizinle doğrudan konuşmaz. Soruşturmanın büyük kısmında ifadeyi kolluk alır, savcı dosyayı yönetir. Bir savcının cep telefonunuzu arayıp saatlerce hattı kapatmamanızı istemesi, hukuk pratiğinde karşılığı olmayan bir davranıştır.

Karşınızdakinin Dolandırıcı Olduğunu Ele Veren Cümleler

Bu işi yapan gruplar hazır bir metin okur. Metin yıllardır aynı ve içinde birkaç sabit cümle bulunur. Bunlardan birini duyduysanız tereddüt etmeyin.

• “Hakkınızda gizlilik kararı var, kimseye söyleyemezsiniz, eşinize bile.”
• “Kimliğiniz terör örgütü hesabında kullanılmış, adınıza hesap açılmış.”
• “Paranızın temiz olduğunu ispatlamak için güvenli hesaba aktarmanız gerekiyor.”
• “Telefonu kapatmayın, hat kesilirse gözaltı işlemi başlar.”
• “Bankadaki altınlarınızı çekip kargoyla göndereceksiniz, sonra iade edilecek.”
• “Size şimdi görüntülü arama yapacağız, kimlik kartınızı kameraya gösterin.”

Bu cümlelerin hiçbirinin hukuk sisteminde karşılığı yok. Devletin, birinin parasını “güvenli hesapta koruma” diye bir uygulaması yoktur. Bir hesaba tedbir konulacaksa hakim veya savcı karar verir, paranın nerede olduğu değişmez; hesap bloke edilir, kimse sizden transfer istemez. Gizlilik kararı da soruşturma dosyasının incelenmesine yönelik bir karardır, sizi susmaya zorlayan bir yemin değildir.

Bu eylem hukuken nitelikli dolandırıcılıktır. Failin kendisini kamu görevlisi olarak tanıtması, TCK 158/1-l bendinde ayrıca ağırlaştırıcı sebep sayılmıştır.

TCK 158/1-l: Kişinin, kendisini kamu görevlisi veya banka, sigorta ya da kredi kurumlarının çalışanı olarak tanıtması veya bu kurum ve kuruluşlarla ilişkili olduğunu söylemesi suretiyle, İşlenmesi halinde, üç yıldan on yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezasına hükmolunur. Ancak, (e), (f), (j), (k) ve (l) bentlerinde sayılan hâllerde hapis cezasının alt sınırı dört yıldan, adli para cezasının miktarı suçtan elde edilen menfaatin iki katından az olamaz.71

Aramayı Doğrulamanın Tek Güvenli Yolu: UYAP ve Adliye Santrali

Doğrulamayı asla karşı tarafın verdiği numaradan yapmayın. Size “isterseniz 155’i arayın, biz yönlendiririz” derlerse bu da senaryonun parçasıdır; hattı kapatmadan yapılan aramalar onların sistemine düşer. Önce telefonu tamamen kapatın ve birkaç dakika bekleyin.

Sonra e-Devlet’e girip UYAP Vatandaş Portalı bölümünü açın. Hakkınızda derdest bir soruşturma varsa dosya bilgisi burada görünür. Görünmüyorsa da rahatlamak için ikinci adımı atın: bulunduğunuz ilin adliyesinin santral numarasını internetten kendiniz bulun, arayın ve Cumhuriyet Başsavcılığı ön büroya bağlanmayı isteyin. Kimlik numaranızı verip adınıza kayıtlı dosya olup olmadığını sorabilirsiniz.

Elinize fiziki bir davetiye ulaştıysa üzerinde soruşturma numarası, davet nedeni ve hangi birime geleceğiniz yazar. Bu bilgileri adliyeyi arayarak teyit etmek birkaç dakikanızı alır. Bir avukata dosya sorgulatmak da mümkündür; avukatlar UYAP üzerinden dosyaya erişebilir.

Çağrı Gerçekse Sizden İstenebilecek Tek Şey: Belirli Gün ve Saatte Adliyeye Gelmek

Gerçek bir çağrının içeriği çok sadedir. Belirli bir tarihte, belirli bir yerde ifade vermeye gelmeniz istenir. Para, havale, kripto, kargo, altın, kart bilgisi, SMS kodu asla istenmez. Bu tek ölçüt bile aramaların yüzde doksan dokuzunu eleyecektir.

İfade sırasında size tanınan haklar da kanunda tek tek sayılmıştır. Önce isnat edilen suç anlatılır, sonra avukat hakkınız hatırlatılır ve susma hakkınız olduğu söylenir.

CMK 147/1-e: Yüklenen suç hakkında açıklamada bulunmamasının kanunî hakkı olduğu söylenir.

Yani şüpheli sıfatıyla ifadeye çağrıldığınızda konuşmak zorunda değilsiniz. Kimliğinize ilişkin soruları doğru cevaplamakla yükümlüsünüz, ama suçlamayla ilgili açıklama yapıp yapmamak sizin tercihinizdir. Susmanız aleyhinize delil sayılmaz. Ayrıca lehinize olan delillerin toplanmasını talep etme hakkınız da vardır; bunu ifade tutanağına geçirtin.

Gitmezseniz Ne Olur, Telefonu Kapatmak Sizi Kurtarır mı

Sahte aramayı kapatmanın hiçbir sonucu yoktur. Dolandırıcının sizi zorla getirtme yetkisi yok, adınıza işlem başlatma imkanı yok. Korkulacak tek şey, hattı açık tutup bilgi vermenizdir.

Gerçek davetiye gelmişse durum farklı. Usulüne uygun tebligata rağmen gelmezseniz savcı hakkınızda zorla getirme kararı çıkarabilir.

CMK 146/1: (1) Hakkında tutuklama kararı verilmesi veya yakalama emri düzenlenmesi için yeterli nedenler bulunan veya 145 inci maddeye göre çağrıldığı halde gelmeyen şüpheli veya sanığın zorla getirilmesine karar verilebilir.

Zorla getirme kararı uygulandığında kolluk sizi evinizden veya işyerinizden alır. CMK 146/4’e göre bu kararla yakalanan kişi, yol süresi hariç kanunda öngörülen süre içinde çağıran savcının önüne çıkarılır ve ifadesi alınır. Kararın bir örneği de size verilir. Uygulamada bu, sabah işe giderken apartman kapısında karşılaşılan bir sahnedir ve tamamen önlenebilir bir durumdur.

Belirlenen güne gidemeyecekseniz mazeretinizi önceden bildirin. Hastalık, şehir dışı görevi ya da başka bir duruşma gibi haklı bir nedeniniz varsa dilekçeyle yeni gün talep edebilirsiniz. Sessiz kalıp gitmemek en kötü seçenektir.

İfade Gününe Kadar Yapacaklarınız ve Avukatın Farkı

İlk iş, hangi suçlamayla karşı karşıya olduğunuzu öğrenmek. Davetiyede yazan suç adı, hazırlığınızın yönünü belirler. Bir çek meselesi ile bir hakaret dosyası aynı hazırlığı gerektirmez.

İkinci iş, elinizdeki belgeleri toplamak. Banka dekontları, mesaj yazışmaları, sözleşmeler, teslim tutanakları, kamera kayıtları. Sizi haklı çıkaracak bir belge varsa ifade gününde yanınızda olsun; sonradan sunmak her zaman mümkün olsa da ilk anda dosyaya girmesi çok daha etkilidir.

Üçüncüsü avukat. Soruşturmanın her aşamasında müdafi yardımından yararlanma hakkınız var ve bu hak engellenemez.

CMK 149/3: (3) Soruşturma ve kovuşturma evrelerinin her aşamasında avukatın, şüpheli veya sanıkla görüşme, ifade alma veya sorgu süresince yanında olma ve hukukî yardımda bulunma hakkı engellenemez, kısıtlanamaz.

Avukatın farkı sadece ifade odasında oturması değildir. Dosyayı önceden inceler, hangi delillerin toplandığını görür, susulacak yeri ve konuşulacak yeri ayırt eder. Uygulamada dosyaların çoğu ifade tutanağındaki bir cümle yüzünden ağırlaşır. Avukat tutacak durumunuz yoksa barodan ücretsiz müdafi görevlendirilmesini isteyebilirsiniz; bu talebi ifadeden önce kolluğa veya savcılığa iletmeniz yeterlidir.

Dolandırıldıysanız Paranın Peşine Düşmek İçin İlk Saatler

Para gittiyse zaman en değerli şeydir. İlk yapılacak, gönderdiğiniz bankayı arayıp işlemin iadesi ve karşı hesabın bloke edilmesi talebini iletmektir. Bankalar bu talebi kayda alır ve alıcı bankaya iletir. Para henüz çekilmediyse geri döndürme ihtimali vardır.

Hemen ardından en yakın karakola ya da Cumhuriyet Başsavcılığı ön bürosuna gidip şikayetçi olun. Dilekçenize gönderdiğiniz IBAN’ı, işlem saatini, dekontu, arayan numarayı ve varsa mesaj kayıtlarını ekleyin. Savcılık hesaplara tedbir konulması için karar alabilir. Bunun için de başvurunun gecikmemesi gerekir; hesaplar genellikle saatler içinde boşaltılır.

Telefonu ve bilgisayarı silmeyin. Ekran görüntülerini yedekleyin, gönderilen sahte belgeleri saklayın, görüntülü görüşme yaptıysanız kayıt olup olmadığını kontrol edin. Bu materyaller hem failin tespitinde hem de sizin iyiniyetinizi ortaya koymada işe yarar. Kimlik ve banka bilgilerinizi paylaştıysanız ayrıca e-Devlet şifrenizi değiştirin ve bankanızdan hesaplarınıza güvenlik kısıtı koydurun.

Yaşanmış Olaydan

Bir öğleden sonra emekli bir öğretmen ofisime geldi, elinde iki dekont vardı. Bir gün önce kendisini savcı olarak tanıtan biri aramış, kimliğinin bir terör soruşturmasında kullanıldığını, dosyada gizlilik kararı bulunduğunu ve kimseye anlatması halinde kendisinin de şüpheli olacağını söylemiş. Sekiz saat boyunca telefonu kapatmasına izin vermemişler. Bankaya götürüp vadeli hesabını bozdurmuşlar, sonra iki ayrı hesaba toplam beş yüz bin liraya yakın para gönderttirmişler. Arada bir de sahte “Cumhuriyet Başsavcılığı” antetli yazı göndermişler; kağıdın üstünde gerçekte var olmayan bir soruşturma numarası yazıyordu.

İlk yaptığımız iş bankaları aramak oldu. Alıcı bankalara iade talebi girildi, aynı gün savcılığa ayrıntılı bir şikayet dilekçesi verip hesaplara tedbir konulmasını, hat sahibi bilgilerinin ve baz kayıtlarının istenmesini talep ettik. Müvekkilin telefonundaki tüm görüşme kayıtlarını, gelen sahte belgeyi ve dekontları dosyaya ekledik. Savcılık aynı gün içinde hesaplara ilişkin karar aldı.

Paranın bir kısmı çoktan başka hesaplara dağıtılmıştı, ama iki hesapta kalan yaklaşık yüz yetmiş bin lira bloke edildi ve sonrasında müvekkile iade edildi. Kimliği kullanılan hesap sahipleri, yani “kiralık hesap” verenler tespit edildi ve haklarında nitelikli dolandırıcılıktan kamu davası açıldı. Bu dosyadan çıkardığım tek cümle şu: ilk bir saat içinde bankaya ulaşan kişi parasının bir kısmını kurtarıyor, ertesi güne kalan kurtaramıyor.