Ceza Davasında Yargılama Gideri: Ne Kadar, Kim Öder?
Ceza davasında yargılama gideri hangi kalemlerden oluşur, ne kadar tutar? Mahkûmiyet, HAGB, beraat, tercüman, ödenmezse tahsil ve 2026 tarifeleri tabloyla.
Ceza davasında yargılama gideri, dosya boyunca devletin ve tarafların yaptığı harcamaların hüküm sonunda kime ödettirileceğini gösteren kalemdir: tebligat ve posta masrafları, bilirkişi ücreti, tanık giderleri, barodan atanan avukatın ücreti ve tarifedeki avukatlık ücretleri. Kararın son satırlarında yer aldığı için çoğu kişi bunu duruşma çıkışında fark etmez; birkaç hafta sonra gelen ödeme yazısıyla öğrenir. Mahkûmiyette bütün giderler kural olarak sanığa yüklenir, beraatte ise sanık yalnız kendi kusurundan doğan gideri öder. Aşağıda hangi kalemlerin ne kadar tutabileceğini, kimin ödeyeceğini ve ödenmezse ne olacağını anlatıyorum.
Ceza Davasında Yargılama Gideri Hangi Kalemlerden Oluşur?
Yargılama gideri üç gruptan oluşur: tarifeye göre ödenen avukatlık ücretleri, soruşturma ve kovuşturmada Hazineden yapılan her türlü harcama ve tarafların yaptığı ödemeler. Kanunun tanımı geniştir:
CMK 324/1: (1) Harçlar ve tarifesine göre ödenmesi gereken avukatlık ücretleri ile soruşturma ve kovuşturma evrelerinde yargılamanın yürütülmesi amacıyla Devlet Hazinesinden yapılan her türlü harcamalar ve taraflarca yapılan ödemeler yargılama giderleridir.
Kanun metinleri https://mevzuat.gov.tr/ adresinden alınmaktadır.
Pratikte dosyada biriken kalemler şunlardır: tebligat ve posta masrafları, bilirkişi ücreti ve giderleri, tanığa ödenen tazminat ve yol giderleri, keşif masrafı, barodan görevlendirilen müdafi veya vekilin ücreti, uzlaştırmacı ücreti. Sanığın kendi avukatına ödediği sözleşme ücreti bu hesabın içinde değildir; o, sizinle avukatınız arasındaki ayrı bir borçtur. Terimin kısa tanımı için yargılama giderleri sözlük maddesine bakabilirsiniz.
| Kalem | Dayanak | Tutarı ne belirler |
|---|---|---|
| Tebligat ve posta | CMK 324/1 | Gönderilen her evrak; yıllık posta tarifesi |
| Bilirkişi ücreti ve giderleri | CMK 72 | Adalet Bakanlığının her yıl güncellenen tarifesi, emek ve mesai |
| Tanık tazminatı ve yol gideri | CMK 61 | Adalet Bakanlığı tarifesi, kaybedilen zaman |
| Barodan atanan müdafi veya vekil ücreti | CMK 324/1 | CMK ücret tarifesi (2026’da asliye ceza 6.904 TL, ağır ceza 12.387 TL) |
| Uzlaştırmacı ücreti | CMK 253/22 | Bakanlık tarifesi; uzlaşma olursa Hazine öder |
| Katılan vekili için avukatlık ücreti | Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi | 2026’da asliye ceza 45.000 TL, ağır ceza 65.000 TL |
| Tercüman ücreti | CMK 324/5 | Yargılama gideri sayılmaz, Hazine öder |
Yargılama Gideri Ne Kadar Tutar?
Basit bir dosyada yargılama gideri çoğu zaman tebligat ve posta masraflarından ibarettir; bilirkişi, keşif, barodan avukat ve katılan vekili olan dosyada ise toplam belirgin biçimde artar. Bu yüzden her dosya için geçerli tek bir rakam veremem; tutarı sizin dosyanızda yapılan işlemler ve hükmün tarihindeki tarifeler belirler.
Dosyalarda en sık gördüğüm durum şudur: sanığı en çok şaşırtan kalem, katılan mağdurun avukatı için hükmedilen ücrettir. Mağdur davaya katılmış ve avukatla temsil edilmişse, mahkûmiyette tarifedeki maktu avukatlık ücreti sanığa yükletilir. Yargıtay, mahkûmiyet kararı verilmesine rağmen katılan vekili ücretinin Hazineye yükletilmesini kanuna aykırı buldu. Yani bu ücret de sonunda mahkûm olan sanıktan istenir. Bu ücretin 2026 tutarlarını ve hangi kararlarda istenebildiğini ceza davasında mağdurun vekalet ücreti yazısında anlattım.
İkinci büyük kalem barodan atanan avukatın ücretidir. Yargılama boyunca bu ücreti devlet öder, ama mahkûmiyet hâlinde yargılama gideri olarak sizden alınır; ücretsiz değildir. Tutarları ve serbest avukat ücretiyle farkını ceza avukatı ücreti yazısında, baro avukatının nasıl istendiğini barodan avukat nasıl alınır yazısında anlattım. Bilirkişi raporu, adli tıp incelemesi ve keşif ise dosyaya göre en çok değişen kalemlerdir. Gereksiz ya da hatalı bir rapor için ek inceleme istenecekse, bunun hem sonucu hem de maliyeti etkilediğini bilin; usulünü bilirkişi raporuna itiraz yazısında anlattım.
Somut olayınızı birlikte değerlendirelim
Her dosya kendi ayrıntısında saklıdır; genel bilgi sizin olayınızın yerini tutmaz.
Mahkûm Olursanız, HAGB veya Erteleme Alırsanız Gideri Kim Öder?
Cezaya veya güvenlik tedbirine mahkûm olursanız bütün yargılama giderleri size yüklenir; hükmün açıklanmasının geri bırakılması ve cezanın ertelenmesi kararlarında da aynı kural uygulanır (CMK 325/1, 325/2). Pek çok kişi HAGB kararını “dava bitti, borç da yok” diye anlar. Oysa hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararında da gider yazısı gelir.
Kanun mahkûmiyette bile bir hakkaniyet kapısı bırakır:
CMK 325/3: (3) Yargılamanın değişik evrelerinde yapılan araştırma veya işlemler nedeniyle giderler meydana gelmiş olup da, sonuç sanık lehine ortaya çıkmış ise, bu giderlerin sanığa yüklenmesinin hakkaniyete aykırı olacağı anlaşıldığında mahkeme, bunların kısmen veya tamamen Devlet Hazinesine yüklenmesine karar verir.
Örneğin savcılığın istediği ikinci bilirkişi raporu sizi aklayan bir sonuç verdiyse ya da suç vasfı lehinize değiştiyse, o incelemenin giderinin Hazineye bırakılmasını isteyebilirsiniz. Bu talebi esas hakkındaki savunmanızda açıkça yazın; mahkeme kendiliğinden düşünmeyebilir. Hüküm kesinleşmeden sanık ölürse mirasçılar giderleri ödemekle yükümlü tutulmaz (CMK 325/4).
Beraat Ederseniz veya Dava Düşerse Gider Ne Olur?
Beraat ederseniz yargılama giderlerini kural olarak Hazine üstlenir; siz yalnız kendi kusurunuzdan doğan giderleri ödersiniz. Kural CMK 327/1’dedir:
CMK 327/1: (1) Hakkında beraat veya ceza verilmesine yer olmadığına karar verilen kişi, sadece kendi kusurundan ileri gelen giderleri ödemeye mahkûm edilir.
Kendi kusurunuzdan doğan gider, örneğin mazeretsiz gelmediğiniz için tekrarlanan bir tebligat ya da sizin yüzünüzden ertelenen bir keşiftir. Daha önce ödemek zorunda kaldığınız giderler de Hazinece üstlenilir (CMK 327/2). Ayrıca avukatla temsil edildiyseniz lehinize Hazine aleyhine tarifedeki maktu avukatlık ücretine hükmedilir. Beraatin diğer sonuçlarını beraat kararı ne demek yazısında topladım.
Düşme kararları için kanunda 327. madde gibi ayrı bir kural yoktur; mahkeme kararda giderin kime yükletildiğini göstermek zorundadır (CMK 324/2). Uzlaşma sağlanıp dava düşerse uzlaştırmacı ücreti ve diğer uzlaştırma giderleri Hazinece karşılanır (CMK 253/22). Zamanaşımı veya şikâyetten vazgeçme nedeniyle verilen düşme kararında gider kısmını mutlaka okuyun; size yükletildiyse ve haksızsa kanun yoluna başvururken bu kısmı da ayrıca eleştirin.
Birden Fazla Suç veya Sanık Varsa Gider Nasıl Bölünür?
Birden fazla suçtan yargılanıp bir kısmından mahkûm olduysanız, beraat ettiğiniz suçların duruşmasının gerektirdiği giderleri ödemezsiniz (CMK 326/1). Örneğin yalnız mala zarar verme iddiası için alınan hasar bilirkişisi raporunun ücreti, o suçtan beraat ettiyseniz size yükletilemez.
Aynı suçu birlikte işlediği kabul edilen sanıklara ise sebep oldukları giderler ayrı ayrı yükletilir (CMK 326/2). Uygulamada mahkemeler toplam gideri bazen sanıklar arasında “eşit olarak” böler; Yargıtay, giderlerin her sanığın sebep olduğu tutar kadar ayrı ayrı yükletilmesi gerektiğini belirterek eşit tahsil kararını düzeltti. Kalabalık sanıklı dosyada her biriniz için çıkarılan tebligat ve bilirkişi kalemleri ayrıdır; ortak giderler ise paylara bölünür.
İki özel durum daha var. Karşılıklı hakarette taraflardan biri veya ikisi hakkında ceza verilmesine yer olmadığı kararı verilse bile giderler onlara yükletilebilir (CMK 328/1). Suç uydurup iftirada bulunduğu sabit olan kişi ise bu yüzden yapılan giderleri öder (CMK 329/1).
Tercüman Ücreti ve Hazinenin Üstlendiği Diğer Giderler
Türkçe bilmeyen ya da engelli olan şüpheli, sanık, mağdur veya tanık için atanan tercümanın gideri yargılama gideri sayılmaz ve Hazinece karşılanır (CMK 324/5). Bu kural mahkûmiyette de geçerlidir. Buna rağmen tercüman ücretinin gider listesine yazıldığı kararlar hâlâ çıkıyor; Yargıtay, tercüman ücretinin yargılama gideri olarak sanıktan tahsiline karar verilmesini bozma sebebi saydı.
Hazinenin üstlendiği başka giderler de vardır. Devlete ait gider, amme alacaklarında terkin edilmesi gereken tutardan azsa Hazineye yüklenir (CMK 324/4). Dava nakli veya adli tıp işlemleri için yerleşim yeri dışına gitmek zorunda kalan mağdurun konaklama, iaşe ve ulaşım giderleri Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır (CMK 234/4).
İstinaf veya Temyize Başvurunca Gider Değişir mi?
Evet, kanun yoluna başvuran taraf, başvurusunu geri alırsa ya da başvurusu reddedilirse bundan doğan giderleri öder (CMK 330/1). İstem kısmen kabul edilirse mahkeme giderleri uygun gördüğü şekilde bölüştürür (CMK 330/2).
Kanun yoluna Cumhuriyet savcısı başvurduysa, sanığın ödemek zorunda kalacağı giderler Hazineye yükletilir (CMK 330/1). Yargılamanın yenilenmesi istemi için de aynı kurallar geçerlidir; eski hâle getirme isteminin giderleri ise karşı tarafın esassız itirazından doğmadıkça istemde bulunana yükletilir (CMK 330/3, 330/4). Gider kısmına itiraz ayrı bir dilekçeyle değil, hükme karşı istinaf veya temyiz dilekçesinde yapılır; süreler için istinaf başvuru süresi yazısına bakabilirsiniz.
Yargılama Gideri Ödenmezse Ne Olur?
Ödenmeyen yargılama gideri vergi dairesine bildirilir ve vergi dairesince tahsil edilir; hapse çevrilmez. Devlete ait yargılama giderleri Harçlar Kanunu hükümlerine göre yerine getirilir (CMK 324/4). Harçlar Kanunu’nun 37. maddesine göre süresinde ödenmeyen harçlar, ilgili mahkeme tarafından sürenin bitiminden itibaren on beş gün içinde bir yazıyla vergi dairesine bildirilir ve vergi dairesince tahsil olunur.
Vergi dairesi bu alacağı amme alacağı olarak takip eder; ödeme yapılmazsa haciz gibi tahsil işlemleri gündeme gelir. Borcu vadesinde ödemek sizi çok zor duruma düşürecekse, 6183 sayılı Kanun’un 48. maddesi yazılı başvuru üzerine faizle tecil imkânı tanır; şartlarını vergi dairesine sorun. Katılan mağdura ödenecek avukatlık ücreti gibi kişisel haklara ilişkin kalemler ise İcra ve İflas Kanunu’na göre icra yoluyla istenir (CMK 324/4).
Dikkat: Yargılama giderini adli para cezasıyla karıştırmayın. Ödenmeyen adli para cezası hapse çevrilebilir; yargılama gideri ise çevrilmez, yalnız mal varlığınızdan tahsil edilir. Adli para cezasının akıbetini adli para cezası ödenmezse ne olur yazısında anlattım.
Yaşanmış Olaydan
Bir esnaf, komşu dükkân sahibiyle çıkan kavga yüzünden kasten yaralama ve mala zarar verme suçlamalarıyla yargılanmıştı; aynı dosyada kardeşi de sanıktı. Uzlaşma sonuçsuz kalmış, mahkeme hem adli tıp raporu hem de vitrindeki hasar için bilirkişi incelemesi yaptırmıştı. Karar çıktığında müvekkil yaralamadan hükmün açıklanmasının geri bırakılması, mala zarar vermeden beraat almıştı. Birkaç hafta sonra gelen yazıda bütün masrafların, hasar bilirkişisi dahil, iki kardeşten eşit olarak alınacağı yazıyordu.
Hükmü incelediğimizde iki sorun gördük. Beraat edilen mala zarar verme suçu için yapılan bilirkişi gideri müvekkile yüklenmişti; bu CMK 326/1’e aykırıydı. Ayrıca giderler kardeşler arasında sebep oldukları tutara göre değil, yarı yarıya bölünmüştü. İstinaf dilekçesinde HAGB kararının yanında gider kısmını da ayrı bir başlıkla eleştirdik.
Bölge adliye mahkemesi HAGB kararını yerinde buldu, ama gider kısmını düzeltti: hasar bilirkişisinin ücreti Hazineye bırakıldı, kalan giderler sanıkların payına göre ayrıldı. Katılan vekili için hükmedilen avukatlık ücreti ise HAGB kararı nedeniyle müvekkilde kaldı; bunu değiştirmek mümkün olmadı. Kararın gider satırı küçük görünür, ama itiraz edilmezse o da hükümle birlikte kesinleşir.
Yargıtay Kararları
Yargıtay 4. Ceza Dairesi, 23.12.2025 tarihli, 2025/9297 E., 2025/21105 K.
Hakaret suçundan mahkûm edilen sanık hakkında yerel mahkeme, davaya katılan mağdurun avukatı için hükmedilen ücreti sanığa değil Hazineye yükletmişti. Adalet Bakanlığının istemiyle yapılan kanun yararına bozma incelemesinde Yargıtay, mahkûmiyet kararı verildiği için bu ücretin Hazineye yükletilmesini kanuna aykırı buldu ve kararı bozdu. Bozma kanun yararına olduğu için o dosyada sanığın aleyhine sonuç doğurmadı; ama ilke açıktır: mahkûmiyette katılan vekilinin ücretini sanık öder.
… İnceleme konusu dosyada; sanık hakkında üzerine atılı suçtan mahkumiyet kararı verildiğinden vekalet ücretinin sanık yerine hazineye yükletilmesine karar verilmesi Kanuna aykırı olup …
Yargıtay 2. Ceza Dairesi, 11.01.2024 tarihli, 2021/10127 E., 2024/488 K.
Konut dokunulmazlığının ihlali ve mala zarar verme suçlarından birden fazla sanık mahkûm edilmiş, mahkeme bütün yargılama giderlerinin sanıklardan eşit olarak tahsiline karar vermişti. Yargıtay, sanıklara sebep oldukları giderlerin ayrı ayrı yükletilmesi gerektiğini belirterek bu kısmı hukuka aykırı buldu ve hüküm fıkrasını her sanığın neden olduğu tutar kadar gider ödeyeceği biçimde düzelterek onadı.
… Sanıklara sebebiyet verdikleri yargılama giderlerinin ayrı ayrı yükletilmesi gerekirken eşit tahsiline karar verilerek 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 326/2. maddesine aykırı davranılması …
Yargıtay 2. Ceza Dairesi, 30.04.2026 tarihli, 2024/4492 E., 2026/7992 K.
Mahkûm edilen sanık hakkında yerel mahkeme, dosyada görevlendirilen tercümanın ücretini de yargılama giderine katarak sanıktan tahsiline karar vermişti. Yargıtay, CMK 324/5 uyarınca tercüman giderinin yargılama gideri sayılmayacağını ve Hazinece karşılanacağını belirterek hükmü bozdu ve yeniden yargılama gerektirmediği için gider kısmını kendisi düzeltti. Mahkûm olsanız bile tercüman ücreti sizden istenemez.
… 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 324. maddesinin 5. bendinde yer alan “Türkçe bilmeyen ya da engelli olan şüpheli, sanık, mağdur veya tanık için görevlendirilen tercümanın giderleri, yargılama gideri sayılmaz ve bu giderler Devlet Hazinesince karşılanır.” şeklindeki yasal düzenlemeye rağmen, tercüman ücretinin yargılama gideri olarak sanıktan tahsiline karar verilmesi …
Sık Sorulan Sorular
HAGB kararı aldım, yargılama giderini yine de ödemek zorunda mıyım?
Evet. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması ve cezanın ertelenmesi hâllerinde de bütün yargılama giderleri sanığa yüklenir (CMK 325/2).
Beraat edersem avukatıma ödediğim ücreti Hazine geri öder mi?
Hazine, avukatınıza ödediğiniz sözleşme ücretini değil, tarifedeki maktu avukatlık ücretini öder ve bu ücret kural olarak avukata aittir.
Yargılama gideri ödenmezse hapse girer miyim?
Hayır. Yargılama gideri vergi dairesince tahsil edilir; hapse çevrilen, ödenmeyen adli para cezasıdır.
Tercüman ücreti benden istenebilir mi?
Hayır. Türkçe bilmeyen veya engelli kişi için atanan tercümanın gideri yargılama gideri sayılmaz ve Hazinece karşılanır (CMK 324/5).
Yargılama giderine nasıl itiraz edilir?
Gider kısmı hükmün parçasıdır; ona karşı hükümle birlikte istinaf veya temyiz yoluna başvurulur. Dilekçede gider kısmını ayrı bir başlıkla ve kanun maddesiyle eleştirin.
Birlikte yargılandığım kişinin giderini ben öder miyim?
Hayır. İştirak hâlinde işlenen suçta her sanığa sebep olduğu gider ayrı ayrı yükletilir (CMK 326/2); başkasının tebligat veya bilirkişi gideri size yazılamaz.
