Memur Hakkında Soruşturma İzni Verildi İtiraz: 10 Gün

Soruşturma İzni Verildi: Suçlu Sayılır mıyım?

Hayır; soruşturma izni, görev sebebiyle suç işlediği iddia edilen memur hakkında savcılığın soruşturma yürütebilmesi için verilen idari bir onaydır, suçluluk tespiti değildir. Savcı ihbar veya şikâyet aldığında, kaybolabilecek delilleri toplamak dışında hiçbir işlem yapmaz, memurun ifadesini almaz ve izin ister (4483 m.4/1). İzni veren merci önce ön inceleme yaptırır; görevlendirilen kişi memurun ifadesini de alarak bilgi ve belgeleri toplar, görüşünü bir rapora yazar (m.5, m.6/1).

Merci bu rapora göre izin verir ya da vermez ve kararında gerekçe göstermek zorundadır (m.6/2). Karar, suçun öğrenilmesinden itibaren ön inceleme dahil en geç 30 gün içinde verilir; zorunlu hâllerde bu süre bir kez, en çok 15 gün uzatılabilir (m.7). İzin, şikâyet konusu olaylarla bunlara bağlı olarak soruşturmada ortaya çıkacak konuları kapsar; bambaşka bir suç ortaya çıkarsa yeniden izin gerekir, suçun hukuki nitelendirmesinin değişmesi ise yeni izin gerektirmez (m.8).

Savcılık soruşturması sonunda dosya kovuşturmaya yer olmadığına dair karar ile de kapanabilir, iddianameyle mahkemeye de gidebilir. Hakkınızdaki sürecin disiplin ve ceza ayağını genel olarak memur hakkında soruşturma açıldığında yazısında anlattım.

Memur Hakkında Soruşturma İzni Verildi İtiraz Nereye Yapılır?

Soruşturma izni verilmesine karşı itiraz, kararın memura tebliğinden itibaren 10 gün içinde yapılır ve merci, izni kimin verdiğine göre bölge idare mahkemesi ya da Danıştay’dır (4483 m.9). Bu bir itirazdır, idare mahkemesinde açılan iptal davası değildir; 60 günlük dava süresi burada işlemez. Yetkili merci belirlenirken memurun suç tarihindeki görevi esas alınır, ast ile üst aynı fiile katıldıysa izin üstün bağlı olduğu merciden istenir (m.3).

İtiraz öncelikle incelenir ve en geç 3 ay içinde karara bağlanır; verilen karar kesindir (m.9). Kanun metni Danıştay’da itirazı inceleyecek daireyi de adıyla sayar, ama dairelerin iş bölümü zamanla değiştiği için dilekçenizi “Danıştay Başkanlığına” hitaben yazmanız yeterlidir.

İtiraz dilekçesi nereye teslim edilir?

Kanun dilekçenin hangi kuruma teslim edileceğini ayrıca düzenlemez; dilekçe itirazı inceleyecek bölge idare mahkemesine ya da Danıştay’a hitaben yazılır. Teslim yolunu izin kararını veren makamdan yazılı olarak teyit edin ve dilekçenin 10 gün dolmadan kayda girdiğini gösteren bir alındı belgesi alın. Hazır metin ve seçilebilir gerekçeler için soruşturma izni kararına itiraz dilekçesi sayfasına bakın.

İtirazda Hangi Gerekçeler Sonuç Verir?

İzin kararına karşı itiraz dilekçesinde en güçlü gerekçe, isnat edilen fiilin görev sebebiyle işlenmediğini ya da suçun unsurlarını taşıyan somut bir delil bulunmadığını göstermektir. İtiraz mercii ön inceleme raporuna ve dosyadaki belgelere bakar. Bu yüzden itiraz dilekçesi, rapordaki tespitleri tek tek çürüten belgelerle desteklenmelidir. Dosyalarda en sık işe yarayan gerekçeler şunlardır:

• Delil yok, iddia soyut: raporda kişi, olay, tarih ve zarar somut olarak gösterilmemiş; iddia yalnız şikâyetçinin anlatımına dayanıyor.
• Fiil görevle ilgili değil: 4483 yalnız görev sebebiyle işlenen suçlara uygulanır (m.2); kişisel bir uyuşmazlıkta izin kararı yanlış yoldur.
• İfadeniz alınmadı: ön incelemeyi yapan kişi memurun ifadesini alarak rapor düzenler (m.6/1); savunmanız alınmadan verilen izin eksik incelemeye dayanır.
• Kararda gerekçe yok: izin kararında gerekçe gösterilmesi zorunludur (m.6/2); rapora atıfla yetinen, hangi fiil için izin verildiğini söylemeyen karar zayıftır.
• İşleme konmaması gereken şikâyet: soyut ve genel, kişi ve olay göstermeyen, imzasız ya da adressiz ihbarlar işleme konmaz; sıhhati şüpheye yer bırakmayan belge varsa ad ve adres şartı aranmaz (m.4/3-4). Aynı konuda daha önce sonuçlanmış bir ön inceleme varsa, yeni belge sunulmadıkça başvuru işleme konmaz (m.5).
• Yanlış merci: izni suç tarihindeki görevinize göre yetkili olmayan bir makam vermiş (m.3).

Hakkınızdaki isnat çoğunlukla görevi kötüye kullanma suçudur; bu suçun unsurlarını ve memur açısından sonuçlarını görevi kötüye kullanma suçu yazısında anlattım. İtiraz dilekçesinde suçun unsurlarına girmek, yalnız usul eksikliğine dayanmaktan daha çok sonuç verir.

Hangi Suçlarda Soruşturma İzni Aranmaz?

Soruşturma izni, görevle ilgisiz kişisel suçlarda, ağır cezalık suçüstü hâlinde ve kanunda ayrıca sayılan bazı suçlarda aranmaz; bu dosyalarda savcı doğrudan soruşturma yapar. 4483 m.2, ağır cezayı gerektiren suçüstü hâlini genel hükümlere bırakır ve özel soruşturma usullerine tabi olanlara ilişkin hükümleri saklı tutar. 3628 sayılı Kanun m.17 ise irtikap, rüşvet, basit ve nitelikli zimmet, resmî ihale ve alım satımlara fesat karıştırma, görev sırasında veya görevden dolayı kaçakçılık ve devlet sırlarını açıklama gibi suçlarda 4483’ün uygulanmayacağını söyler; bu istisna valiler ve kaymakamlar hakkında uygulanmaz (m.17/2).

Bu suçlarda izin kararı olmadığı için itiraz edilecek bir izin de yoktur; süreç doğrudan savcılıkta başlar. Bu dosyaların nasıl yürüdüğünü zimmet suçu ve rüşvet suçu yazılarında anlattım. Hakkınızda izin istendiyse ama suç bu gruptansa, izin usulü gereksiz yere işletilmiş demektir; bu durum itirazda değil, savcılıkta değerlendirilir.

İtiraz Reddedilirse ya da Hiç İtiraz Edilmezse Ne Olur?

İtiraz reddedilirse ya da 10 gün içinde itiraz edilmezse izin kesinleşir, dosya derhâl yetkili savcılığa gönderilir ve savcı soruşturmayı genel hükümlere göre yürütür (4483 m.11). İtiraz üzerine verilen karar kesin olduğundan başka bir yargı merciine götürülemez. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, bölge idare mahkemesinin itirazı reddetmesinden sonra yıllarca süren temyiz ve yargılamanın yenilenmesi başvurularının hiçbir mercide incelenmediği bir dosyada, son başvuruyu da incelemeden reddetti. Aynı Kurul, soruşturma izni verilmesine yapılan itiraz üzerine Danıştay Birinci Dairesinin verdiği kararın da Kurula götürülemeyeceğine karar verdi.

Bu aşamadan sonra savunmanız ceza soruşturmasında devam eder. Savcılığın davetine nasıl hazırlanacağınızı savcılık ifadeye çağırdığında yapılacaklar yazısında, ifadede avukatın rolünü ifade sırasında avukat ne yapar yazısında bulabilirsiniz. İtirazınız kabul edilirse izin kararı kaldırılır ve savcılık hakkınızda o fiil için soruşturma yürütemez.

Şikâyetçiyseniz: İzin Verilmemesine ya da İşleme Koymamaya İtiraz

İzin verilmemesine karşı şikâyetçi veya savcılık, şikâyetin işleme konmamasına karşı ise şikâyetçi aynı 10 günlük süre içinde itiraz edebilir (4483 m.9). Merci ve kesinlik kuralları izin verilmesine yapılan itirazla aynıdır. İtiraz kabul edilirse dosya savcılığa gönderilir (m.11).

Şikâyetçinin itirazında belge önemlidir: soyut iddialar ve imzasız dilekçeler baştan işleme konmaz. Ancak ihbarın memuru mağdur etmek amacıyla ve uydurma bir suç isnadıyla yapıldığı anlaşılırsa, ihbarda bulunan hakkında savcılık resen soruşturma başlatır ve memurun tazminat davası açma hakkı saklıdır (4483 m.15). Haksız bir isnatla karşılaştıysanız izleyeceğiniz yolu iftiraya uğradığınızda yapılacaklar yazısında anlattım.

İzin Kararı Disiplin, Açığa Alma ve Kariyeri Etkiler mi?

Soruşturma izni tek başına disiplin cezası değildir; ama aynı olay için disiplin soruşturması ayrıca yürüyebilir ve ceza dosyasının sonucunu beklemek zorunda değildir. Ceza mahkemesinde kovuşturma başlamış olması disiplin kovuşturmasını geciktirmez; memurun mahkûm olması ya da olmaması disiplin cezası uygulanmasına engel değildir (657 sayılı DMK m.131). Beraatın disiplin dosyasına etkisini memur beraat ederse disiplin cezası kalkar mı yazısında Danıştay kararlarıyla anlattım.

Hakkında mahkemede ceza kovuşturması yürütülen memur görevden uzaklaştırılabilir (DMK m.140); bu durumda maaşın 2/3’ü ödenir. Ayrıntısı açığa alınan memur maaş alır mı yazısında.

Yaşanmış Olaydan

İlçe tapu müdürlüğünde çalışan bir müvekkilim hakkında, bir vatandaşın işleminin geciktirildiği ve kendisine haksız işlem yapıldığı iddiasıyla şikâyette bulunulmuştu. Kaymakamlığın görevlendirdiği muhakkik müvekkilimin ifadesini aldı; rapor “görevi kötüye kullanma” yönünden soruşturma izni verilmesi önerisiyle bitti. Kaymakam izin verdi ve karar müvekkilime tebliğ edildi.

Tebliğin ertesi günü dosyayı inceledik. Gecikmenin, eksik belge nedeniyle sistemde başvurunun iade edilmesinden kaynaklandığı, iade yazısının vatandaşa usulüne uygun bildirildiği ve aynı dönemde benzer bütün dosyaların aynı şekilde işlem gördüğü belgelerle sabitti. Raporda ise bu belgelere hiç değinilmemişti. 10 günlük sürenin yedinci gününde bölge idare mahkemesine itiraz ettik; iade yazısını, sistem kayıtlarını ve birim içi iş dağılımını ekledik.

Yaklaşık iki ay sonra itiraz kabul edildi ve izin kararı kaldırıldı. Aynı olay nedeniyle yürütülen disiplin soruşturması ise ayrı ilerledi ve müvekkilim, işlem takibindeki bir kayıt eksikliği yüzünden uyarma cezası aldı. Ceza dosyasından kurtulmak, disiplin dosyasının da kapandığı anlamına gelmedi; iki dosyayı ayrı ayrı takip etmek gerekti.

Danıştay Kararları

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, 07.07.2025 tarihli, 2025/1210 E., 2025/1503 K.

Bir şikâyetçi, valinin bir kamu görevlisi hakkında soruşturma izni vermemesine itiraz etmiş, itirazı bölge idare mahkemesince reddedilmişti. Şikâyetçi bu karara karşı temyize gitti; bölge idare mahkemesi temyizi incelemeden reddetti. Ardından Danıştay Birinci Dairesine art arda temyiz ve yargılamanın yenilenmesi başvuruları yaptı; hepsi incelenmeden reddedildi. Son olarak Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna başvurdu. Kurul, yalnız dava dairelerinin belirli kararlarını inceleyebileceğini, dava dairesi olmayan Birinci Dairenin kararının Kurula getirilemeyeceğini belirterek bu başvuruyu da incelemeden reddetti. 4483 itirazında ilk itiraz kararından sonra açık bir yol kalmaz.

… Bu nedenle, dava dairesi olmayan Danıştay Birinci Dairesi kararının temyiz ya da itiraz yoluyla Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca incelenmesine olanak bulunmamaktadır. …

↑ Metne dön

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, 27.03.2025 tarihli, 2025/435 E., 2025/734 K.

İçişleri Bakanı, hakkında ön inceleme yapılan bir kişi için soruşturma izni vermiş; bu karara yapılan itirazı Danıştay Birinci Dairesi kısmen kabul, kısmen reddetmişti. İlgili, iznin verildiği kısmın kaldırılması için Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna başvurdu. Kurul, yalnız dava dairelerinin belirli kararlarını inceleyebileceğini, dava dairesi olmayan Birinci Dairenin kararının temyiz ya da itiraz yoluyla Kurula getirilemeyeceğini belirterek başvuruyu incelemeden reddetti. Danıştay’ın itiraz kararı da son karardır.

… Bu nedenle, dava dairesi olmayan Danıştay Birinci Dairesi kararının, temyiz ya da itiraz yoluyla Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca incelenmesine olanak bulunmamaktadır. …

↑ Metne dön