Vekil

Ceza dosyasında avukatın kimi temsil ettiği, ona verilen unvanı da belirler. Şüpheli ya da sanığın avukatı müdafidir; suçtan etkilenen tarafın avukatı ise vekildir. Tutanaklarda ve kararlarda “katılan vekili”, “mağdur vekili” ya da “müşteki vekili” ifadelerinin geçmesi bu yüzdendir.

Kanundaki yeri

CMK 2/1-d vekili; katılanı, suçtan zarar göreni veya malen sorumlu kişiyi ceza muhakemesinde temsil eden avukat olarak tanımlar. Mağdurun ve şikâyetçinin hakları CMK 234’te, davaya katılanın hakları CMK 239’da düzenlenir. Bu maddelere göre cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı, ısrarlı takip, kadına karşı kasten yaralama, işkence veya eziyet suçlarında ve alt sınırı beş yıldan fazla hapis gerektiren suçlarda vekili olmayan mağdur, barodan avukat görevlendirilmesini isteyebilir. Mağdur 18 yaşından küçükse, sağır veya dilsizse ya da kendini ifade edemeyecek derecede malulse vekil, istem aranmadan görevlendirilir (CMK 234/2).

Uygulamada ne anlama gelir

Vekil, soruşturmada delillerin toplanmasını ister, dosyayı inceler (CMK 153/5) ve kovuşturmaya yer olmadığına dair karara itiraz eder. Dava açıldıktan sonra temsil ettiği kişinin davaya katılmasını sağlar, tanık dinletilmesini ister, sanığa ve tanıklara soru yöneltir ve hükme karşı kanun yoluna başvurur. Mağdur kural olarak katılan sıfatıyla kanun yoluna gider (CMK 234/1-b); katılma isteği karara bağlanmamış veya reddedilmiş olan da başvurabilir (CMK 260/1, 237/2). Sanık mahkûm olursa, katılanın tarifeye göre belirlenen avukatlık ücreti yargılama gideri olarak sanığa yükletilir. Barodan görevlendirilen vekilin ücretini kimin ödediği ise sık sorulur; bu konu mağdur avukatının ücretsiz olup olmadığı yazısında anlatılıyor.

Örnek

Kadına karşı kasten yaralama dosyasında mağdur, karakolda ifade verirken avukatı olmadığını söyler ve barodan vekil görevlendirilmesini ister. Görevlendirilen avukat, savcılıktan hastane kayıtlarının ve olay yerindeki kamera görüntülerinin istenmesini talep eder. Dava açılınca mağdurun katılan sıfatı alması için başvurur, duruşmalarda sanığa sorular yöneltir ve verilen hükmü istinafa taşır.

Sık karıştırılan

Vekil, müdafi ile karıştırılır. İkisi de avukattır ve yetkisini genellikle vekâletnameden alır; fark kimi temsil ettiğindedir. Müdafi suç şüphesi altındaki kişiyi savunur, vekil ise suçtan etkilenen tarafın haklarını izler. Mağdurun dosyada hangi haklara sahip olduğunu suç mağdurunun hakları yazısında ayrıntılı bulabilirsiniz.