İddianamenin iadesi

Mahkeme iddianameyi kabul etmeden önce soruşturma dosyasını inceler. Belgede şekli eksiklik varsa, sonucu doğrudan etkileyecek bir delil toplanmamışsa ya da uygulanması gereken bir usul atlanmışsa iddianameyi eksikleri göstererek savcılığa geri gönderir. İade, dosyanın kapandığı anlamına gelmez; savcı eksikleri tamamlayıp yeniden iddianame düzenleyebilir.

Ayrıntılı rehber: iddianamenin iadesinin sebepleri ve dosyanın akıbeti

Bilmeniz gerekenler

• Mahkeme iddianamenin verildiği tarihten itibaren 15 gün içinde karar verir; bu süre sonunda iade edilmeyen iddianame kabul edilmiş sayılır (CMK m. 174/1, 174/3).
• Suçun hukuki nitelendirmesi gerekçe gösterilerek iddianame iade edilemez (CMK m. 174/2).
• İade kararına karşı itiraz yetkisi savcıya aittir (CMK m. 174/5).
• İkinci kez iade, ilk kararda gösterilmeyen sebeplere dayanamaz (CMK m. 174/4).

İddianame kabul edilirse ne olacağını ayrı yazıda anlattık.

Sık karıştırılan

İade, kovuşturmaya yer olmadığına dair karar ile karıştırılır. Birincisinde mahkeme belgeyi düzeltilmek üzere geri gönderir, soruşturma sürer; ikincisinde savcı dava açmamaya karar vermiştir. Savcı eksikleri tamamladıktan sonra dava açmayı gerektirmeyen bir durum görürse ancak o zaman kovuşturmaya yer olmadığına karar verebilir.

Sık sorulan sorular

İddianamenin iadesi ile kovuşturmaya yer olmadığı kararı aynı şey mi?

Hayır. İadede mahkeme iddianameyi eksiklerini gidermek üzere savcılığa geri gönderir ve soruşturma sürer; kovuşturmaya yer olmadığına dair kararda ise savcı dava açmamaya karar vermiştir.

İddianame hangi sebeplerle iade edilir?

Kanunun saydığı sebepler şunlardır: iddianamenin CMK 170’e aykırı yazılması, suçun ispatına doğrudan etki edecek mevcut bir delilin toplanmaması, önödeme, uzlaştırma ya da seri muhakeme usulünün uygulanmaması, izne bağlı suçta izin alınmaması ve 15 yaşından küçük çocuk için sosyal inceleme yaptırılmaması (CMK m. 174/1). Suçun hukuki nitelendirmesi iade sebebi olamaz (CMK m. 174/2).

İddianame iade edilince dosya hangi aşamaya döner?

Dosya soruşturma evresine, yani savcılığa döner ve siz şüpheli sıfatını korursunuz. Savcı eksikleri tamamlayıp yeniden iddianame düzenleyebilir ya da dava açmayı gerektirmeyen bir durum görürse kovuşturmaya yer olmadığına karar verebilir.

İade sürecinde şüpheli ne yapabilir?

İade kararına itiraz yetkisi yalnız savcıya aittir (CMK m. 174/5), ama siz bu aşamada savcılığa dilekçe vererek lehinize delillerin toplanmasını isteyebilirsiniz. Savcı lehe delilleri de toplamakla yükümlüdür (CMK m. 160/2).