Rüşvet Davasında Savunma Dilekçesi Örneği
Rüşvet davasında savunma dilekçesi: indirilebilir örnek, anlaşma unsuru, irtikap ayrımı, telefon dinlemesi ve işaretli para itirazı, TCK 254 etkin pişmanlık.
Rüşvet davasında savunma dilekçesi, TCK 252’den yargılanan kamu görevlisinin, menfaat verdiği ileri sürülen kişinin ya da aracının, savcının esas hakkındaki mütalaasından sonra hükümden önce mahkemeye sunduğu yazılı cevaptır. Bu dosyalarda mütalaa çoğunlukla telefon dinlemesine, ihbarcının beyanına ve işaretli parayla yapılan yakalamaya dayanır. Aşağıdaki örnek, suçun unsurlarını tek tek tartışır; anlaşmanın ispatı, irtikap ayrımı, kurgulanmış teslim ve etkin pişmanlık için seçmeli paragraflar içerir.
Dilekçe Örneği
[İL] [NO]. AĞIR CEZA MAHKEMESİ BAŞKANLIĞINA
ESAS NO: [Yıl/Sıra]
SANIK: [Ad Soyad], T.C. Kimlik No: [………..], [kamu görevlisi ise: kurumu ve unvanı], Adres: [………..]
[varsa: MÜDAFİİ: Av. Ad Soyad]
KATILAN: [varsa: katılan kurumun adı]
SUÇ: Rüşvet [TCK 252/1 (veren) / 252/2 (alan) / 252/3 (anlaşma) / 252/5 (aracılık); mütalaada istenmişse 252/7, TCK 43 ve 53/5]
MÜTALAA TARİHİ: [gg.aa.2026] tarihli celsede Cumhuriyet savcısının açıkladığı esas hakkındaki mütalaa
KONU: Rüşvet suçlamasına ilişkin mütalaaya karşı yazılı savunmalarımız, dinleme ve yakalama işlemlerine ilişkin belgelerin getirtilmesi talebimiz ve hükme ilişkin terditli taleplerimizdir.
AÇIKLAMALAR:
1. Mütalaanın dayanağı: Savcılık, sanığın [kurum]da [unvan] olarak görev yaptığı dönemde [ruhsat başvurusu / denetim tutanağı / hakediş ödemesi / ihale işlemi] nedeniyle [kişi]den [tutar] TL [ya da başka menfaat: …] [aldığını / verdiğini / bu konuda anlaştığını / aracılık ettiğini] kabul etmiş ve TCK 252/[..] uyarınca cezalandırma istemiştir. Mütalaa [iletişimin dinlenmesine ilişkin kayıt dökümleri], [ihbarcının beyanı], [gg.aa.20..] tarihli yakalama tutanağı ve [hesap hareketleri] üzerine kuruludur. Rüşvet, iki iradenin belirli bir iş karşılığında bir menfaat üzerinde buluşmasıdır; dosyada bu buluşmayı doğrudan gösteren bir delil yoktur.
2. Kamu görevlisi sıfatı: Rüşvet suçunun oluşması için menfaati alan ya da kendisine menfaat sağlanmak istenen kişinin kamusal faaliyete katılan bir kamu görevlisi (TCK 6/1-c) olması ya da 252/8’de sayılan kuruluşlar adına hareket etmesi gerekir. [Dosyanıza göre: Sanık, [özel şirket] çalışanıdır ve bu şirket 252/8’de sayılan kuruluşlardan değildir / sanık olay tarihinde görevinden ayrılmıştır / sanık henüz atanmamıştır.] Bu sıfat bulunmadan 252 uygulanamaz.
3. Görevin ifasıyla ilgili bir iş: Menfaatin, kamu görevlisinin görev ve yetki alanına giren bir işin yapılması ya da yapılmaması karşılığında sağlanması gerekir. Mütalaada sözü edilen [işlem] sanığın görev tanımında yer almamaktadır; bu işi [başka birim / komisyon / üst makam] yürütmektedir [görev dağılım çizelgesi, yetki devri onayı]. Sanığın bu işin sonucunu etkileyecek bir yetkisi bulunmadığından eylem rüşvetin maddi unsurunu taşımaz; en fazla nüfuz ticareti (TCK 255) tartışılabilir.
4. Menfaat ile iş arasındaki karşılık ilişkisi: Dosyada sözü edilen [para / hediye / indirim], sanık ile [kişi] arasındaki [borç ilişkisi / kira ödemesi / ticari alışveriş / akrabalık ve komşuluk ilişkisi] nedeniyle el değiştirmiştir [senet, havale açıklaması, tanık]. Mütalaada işlem tarihi [gg.aa.20..], menfaatin el değiştirdiği tarih [gg.aa.20..] olarak kabul edilmiştir; iki olay arasında [aylar] vardır ve aralarındaki bağı gösteren bir konuşma yoktur. Görevle ilişkilendirilemeyen olağan bir ikram ya da hediye, bir işin karşılığı olmadıkça rüşvet anlaşmasının konusu sayılamaz.
5. İşlemin olağan seyri: Sanığın yaptığı [işlem] mevzuata uygundur ve aynı dönemde benzer başvurularla aynı sürede sonuçlanmıştır [kurumun başvuru listesi, işlem süreleri çizelgesi]. Hiçbir başvuru sahibine ayrıcalık tanınmamış, [kişi]nin dosyası sıradan biçimde işlem görmüştür. Bir menfaatin karşılığı olarak yapılan işte beklenen sapma (öne alma, eksik belgeyle onay, denetimde göz yumma) dosyada gösterilmemiştir.
6. Anlaşmanın varlığı: TCK 252/3, rüşvet konusunda anlaşmaya varılmasını tamamlanmış suç gibi cezalandırır; bu yüzden anlaşmanın, yani teklif ile kabulün aynı iş ve aynı menfaat üzerinde buluştuğunun açıkça ispatı gerekir. Mütalaanın dayandığı [gg.aa.20..] tarihli konuşmada sanık yalnızca “[sanığın sözü]” demiştir; bu söz ne bir miktarı ne bir işi ne de bir kabulü içerir. Belirsiz bir nezaket cevabı ya da konuşmayı kapatmaya yönelik ifade, rüşvet anlaşmasına dönüştürülemez.
7. Kast: Sanık, kendisine verilen [zarfın / paketin] içinde para bulunduğunu bilmemektedir; [zarf masaya bırakılmış ve sanık onu açmadan yakalama yapılmıştır]. Menfaati bilerek kabul etmeyen kişide rüşvet kastı yoktur.
8. [SEÇENEK — dosyanıza uyuyorsa kullanın: anlaşma ispatlanamadı ama teklif ya da talep varsa] Dosyada en fazla bir tarafın teklifi ya da talebi bulunmakta, karşı tarafın bunu kabul ettiği gösterilememektedir. Bu durumda TCK 252/4 uyarınca verilecek cezanın yarı oranında indirilmesi gerekir; anlaşmanın varlığını gerektiren 252/3 uygulanamaz.
9. [SEÇENEK — dosyanıza uyuyorsa kullanın: menfaat veren sanık, kamu görevlisi işini bekleterek zorladıysa] Sanığın [ruhsat / hakediş / tapu] işlemi her bakımdan hukuka uygun bir işti ve [… ay] boyunca gerekçesiz olarak bekletilmiştir [başvuru tarihi, eksik belge yazısı yokluğu]. Kamu görevlisinin haksız tutum ve davranışları karşısında, haklı işinin hiç ya da vaktinde görülmeyeceği endişesiyle kendisini mecbur hissederek menfaat sağlayan kişi bakımından TCK 250/1 icbarın varlığını kabul eder. Bu hâlde sanık rüşvet veren değil, irtikap suçunun mağdurudur ve hakkında beraat kararı verilmelidir.
10. [SEÇENEK — dosyanıza uyuyorsa kullanın: aracılık isnadı varsa] Sanığın, teklifi ya da talebi kamu görevlisine ilettiğine ve kamu görevlisiyle temas kurduğuna dair hiçbir kayıt yoktur. Sanık yalnızca [kişi] ile konuşmuş, [tutar] TL’yi kendisinde tutmuştur. Bu durumda 252/5’teki aracılık gerçekleşmemiştir; eylem kamu görevlisiyle ilişkisi olduğundan bahisle aldatma (TCK 158/2) ya da nüfuz ticareti (TCK 255/1) kapsamında tartışılabilir.
11. [SEÇENEK — dosyanıza uyuyorsa kullanın: sanık durumu resmi makamlardan önce bildirdiyse] Sanık, [gg.aa.20..] tarihinde [savcılığa / kolluğa / kurum amirine] başvurarak [rüşvet teklifini / anlaşmayı / aldığı parayı] bildirmiş [ve parayı aynen teslim etmiştir] [başvuru evrakı, tutanak]. Bu başvuru, soruşturma makamlarının olayı öğrendiği [gg.aa.20..] tarihinden öncedir. TCK 254/[1 / 2 / 3] uyarınca sanık hakkında cezaya hükmolunmaması gerekir.
12. [SEÇENEK — dosyanıza uyuyorsa kullanın: teslim kolluk ya da ihbarcı tarafından kurgulandıysa] Dosyadaki yazışmalar, teslimin [ihbarcı] ile kolluk tarafından planlandığını ve sanığın daha önce bir talepte bulunmadığını göstermektedir [ihbar dilekçesi, kolluk yazışmaları]. Sanığa [defalarca] ulaşılmış, [masasına zarf bırakılmış]; menfaat sanığın talebiyle değil, kurgulanmış bir girişimle gündeme gelmiştir. Gizli soruşturmacı görevlendirilmesine bu suçta kanun izin vermez (CMK 139/7). Suç işleme kararı bulunmayan bir kişiyi suça yönlendirerek elde edilen delil hukuka aykırıdır ve CMK 206/2-a ile 217/2 uyarınca hükme esas alınamaz.
13. [SEÇENEK — dosyanıza uyuyorsa kullanın: mütalaada 252/7 artırımı istendiyse] TCK 252/7’deki artırım, rüşveti alan ya da bu konuda anlaşan kişinin yargı görevi yapan, hakem, bilirkişi, noter veya yeminli mali müşavir olmasına bağlıdır. Sanık bu sıfatlardan birini taşımamaktadır [ya da mütalaadaki iş bu sıfatla yürüttüğü bir işle ilgili değildir]; artırım uygulanamaz.
14. İletişimin dinlenmesi: Rüşvet, CMK 135/8’de dinlemeye izin verilen suçlar arasındadır; ancak dinleme kararı için somut delillere dayanan kuvvetli şüphe ve başka yolla delil elde edilememesi şartı aranır (CMK 135/1). Dosyaya [dinleme kararının aslı / talep yazısı / uzatma kararı] getirilmemiştir. Kayıtların bir kısmı kararın kapsadığı [gg.aa.20..] ile [gg.aa.20..] dönemi dışında alınmış görünmektedir. Tedbir en fazla iki ay için verilir ve bir ay uzatılabilir (CMK 135/4). Süre dışındaki kayıtlar ve sanığın [eşi / kardeşi] ile yaptığı, kayda alınması yasak görüşmeler (CMK 135/3) hükme esas alınamaz. Döküm metinlerinin ses kayıtlarıyla uyumu ve konuşan kişinin sanık olup olmadığı bilirkişi incelemesiyle tespit edilmemiştir.
15. Teknik takip ve ses kayıtları: [Kamera ya da ortam dinlemesi varsa:] Teknik araçlarla izleme yalnız hâkim kararıyla ya da gecikmesinde sakınca bulunan hâlde savcı kararı ve yirmi dört saat içinde hâkim onayıyla yapılabilir; kişinin konutunda uygulanamaz (CMK 140/2, 140/5). [İhbarcının kendi aldığı kayıt varsa:] Kayıt kesintili, başı ve sonu eksik bir kopyadır; ham dosyası ve kayıt cihazı incelenmemiştir. Montaj ya da kesinti olup olmadığı bilirkişi incelemesiyle tespit edilmeden bu kayda dayanılamaz.
16. Yakalama ve işaretli para: Yakalama tutanağına göre para [sanığın üzerinde değil, masanın üzerinde / herkesin girebildiği bir odadaki çekmecede] bulunmuştur. Teslimden önce banknotların seri numaralarını gösteren bir tutanak düzenlenmemiş [ya da tutanaktaki numaralar ele geçen paralarla uyuşmamaktadır]. Banknotlar üzerinde parmak izi ya da işaretleme maddesi incelemesi yapılmamıştır. Paranın sanık tarafından kabul edildiği değil, yalnızca bulunduğu yer tespit edilmiştir.
17. Para trafiği: Mütalaada sanığın hesaplarına geçtiği ileri sürülen [tutar] TL’nin kaynağı [maaş / kira geliri / kredi / miras] olup belgeleriyle ekte sunulmuştur. Hesap hareketleri bilirkişi incelemesine tabi tutulmamış, ödemelerin tarih ve tutar olarak iddia edilen işlerle eşleştiği gösterilmemiştir. Sanığın gelirleriyle açıklanabilen bir hesap hareketi rüşvet delili sayılamaz.
18. Kolluk ifadesi: Sanığın [gg.aa.20..] tarihli kolluk ifadesi müdafi olmaksızın alınmıştır ve sanık bu ifadeyi duruşmada doğrulamamıştır; CMK 148/4 uyarınca hükme esas alınamaz.
19. Nitelendirme ve ceza: [Kamu görevlisi sanık için:] Menfaat ile iş arasındaki bağ kurulamadığı hâlde işlemde bir usulsüzlük bulunduğu kabul edilirse eylem en fazla görevi kötüye kullanma (TCK 257) kapsamında tartışılabilir. Bu suç için 4483 sayılı Kanun’a göre soruşturma izni gerekir; izin bulunmadıkça hüküm kurulamaz ve CMK 223/8 uyarınca durma kararı verilmesi gerekir. Mahkûmiyet hâlinde temel ceza TCK 61’deki ölçütlere göre alt sınırdan belirlenmeli, TCK 62 indirimi uygulanmalıdır. [Menfaat veren sanık için:] TCK 53/5’teki yasaklama, bir hak ya da yetkinin kötüye kullanılmasıyla işlenen suçlara özgüdür; kamu görevi bulunmayan sanık hakkında uygulanamaz. Sanığın meşru kaynaklı parasının müsaderesine de karar verilmemelidir.
HUKUKİ NEDENLER: TCK m.6/1-c, 53, 55, 61, 62, 158/2, 250, 252, 254, 255, 257; CMK m.135, 139, 140, 148/4, 206, 216, 217, 223, 226, 231; 3628 sayılı Kanun m.17; 4483 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat.
DELİLLER: İletişimin dinlenmesine ilişkin talep yazıları, kararlar ve uzatma kararlarının asılları; ses kayıtlarının ham dosyaları; ihbar dilekçesi ve kolluk yazışmaları; yakalama ve seri numara tutanakları; görev dağılım çizelgesi ve yetki belgeleri; [başvuru listesi ve işlem süreleri]; hesap hareketleri ve gelir belgeleri; [tanık beyanları]; [varsa emsal karar künyesi].
SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda arz edilen sebeplerle;
1. Hükümden önce; iletişimin dinlenmesine ilişkin bütün talep yazıları, kararlar ve uzatma kararlarının asıllarının getirtilmesine, ses kayıtlarının ham dosyalarının ses karşılaştırması, bütünlük ve montaj yönünden bilirkişiye incelettirilmesine, ihbar tarihine ve teslimin planlanmasına ilişkin kolluk yazışmalarının celbine, işaretli paralara ait seri numara tutanağının ve parmak izi incelemesinin istenmesine, [görev dağılım belgelerinin kurumdan sorulmasına], [hesap hareketlerinin mali bilirkişiye incelettirilmesine], [tanık [ad]ın dinlenmesine],
2. Suçun sanık tarafından işlendiği sabit olmadığından CMK 223/2-e, [anlaşma ya da karşılık ilişkisi bulunmadığından CMK 223/2-a], [sanık irtikabın mağduru olduğundan CMK 223/2-a], [kast bulunmadığından CMK 223/2-c] uyarınca BERAATİNE,
3. [TCK 254 kapsamındaysa: Sanık hakkında CMK 223/4-a uyarınca ceza verilmesine yer olmadığına,]
4. Mahkemeniz aksi kanaatte ise terditli olarak; anlaşmaya varılmadığından TCK 252/4 uyarınca yarı oranında indirim yapılmasına, [eylemin TCK 255/1 ya da 158/2 kapsamında nitelendirilmesine], [eylemin TCK 257 kapsamında nitelendirilmesi hâlinde soruşturma izni bulunmadığından CMK 223/8 uyarınca durma kararı verilmesine], [TCK 252/7 artırımının uygulanmamasına],
5. Temel cezanın alt sınırdan belirlenmesine ve TCK 62 indiriminin uygulanmasına,
6. [Kamu görevlisi sanık için: TCK 53/5 uyarınca yasaklama süresinin alt sınırdan belirlenmesine; menfaat veren sanık için: 53/5’in uygulanmamasına], sanığın meşru kaynaklı parasının iadesine,
7. Sonuç ceza iki yılı geçmezse hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına; bu mümkün olmazsa cezanın ertelenmesine,
8. [Sanık tutuklu ise: Tahliyesine, gerekirse adli kontrol tedbiri uygulanmasına],
karar verilmesini saygılarımla arz ve talep ederim.
[gg.aa.2026]
Sanık [Ad Soyad / İmza]
[varsa: Müdafii Av. Ad Soyad / İmza]
EKLER:
1. [Görev tanımı, görev dağılım çizelgesi ve yetki devri belgeleri]
2. [Paranın kaynağını gösteren senet, kira sözleşmesi, havale dekontu, gelir belgeleri]
3. [Başvurunun bekletildiğini ya da olağan sürede sonuçlandığını gösteren kurum kayıtları]
4. [Resmi makamlara yapılan bildirim ve teslim tutanağı (TCK 254 için)]
5. [Adli sicil kaydı, hizmet belgesi, aile durumunu gösteren belgeler]
Bu metin örnek niteliğindedir; dosyanızın ayrıntısına göre uyarlanmalıdır. İndirdiğiniz UDF dosyasını UYAP Doküman Editörü ile açabilirsiniz.
Rüşvet Davasında Savunma Dilekçesi Ne Zaman ve Nereye Verilir?
Savunma dilekçesi, savcının esas hakkındaki mütalaasından sonra ve hükümden önce davayı gören ağır ceza mahkemesine verilir. Mütalaa duruşmada açıklanırsa “savunma için süre istiyorum” deyin ve tutanağa geçirtin. Mütalaada iddianamede olmayan bir fıkra (252/4 yerine 252/3, aracılık yerine faillik) ya da 252/7 artırımı istenmişse bu suç vasfının değişmesidir; istem üzerine ek savunma süresi verilmek zorundadır (CMK 226/3).
| Konu | Süre | Nereye verilir | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Mütalaaya karşı savunma | Aynı oturumda ya da mahkemenin verdiği süre içinde | Davayı gören ağır ceza mahkemesi | CMK 216/2 |
| Fıkra ya da artırım değişince ek savunma | İstem üzerine verilen süre | Davayı gören mahkeme | CMK 226/1, 226/3 |
| Dinleme kararları ve ses kaydı incelemesi talebi | Hükümden önce | Davayı gören mahkeme | CMK 135, 206/2 |
| Durumu resmi makamlara bildirme | Durum resmi makamlarca öğrenilmeden önce | Savcılık ya da kolluk | TCK 254 |
| İstinaf | Gerekçeli hükmün tebliğinden itibaren iki hafta | Hükmü veren mahkeme | CMK 273/1 |
Bütün suçlar için ortak savunma iskeletini esas hakkında mütalaaya karşı savunma dilekçesi sayfasında anlattım. Rüşvet dosyasında farkı yaratan, menfaat ile iş arasındaki bağın ve dinleme işlemlerinin tek tek sınanmasıdır.
Dilekçeden önce görev tanımınızı, işlemin kurumdaki seyrini gösteren kayıtları ve paranın kaynağına ilişkin belgeleri toplayın. Dilekçeyi adliyedeki ön büroya verebilir ya da e-Devlet şifresiyle UYAP Vatandaş Portal’dan dosyaya yükleyebilirsiniz; müdafiiniz UYAP Avukat Portal’ı kullanır. Tutukluysanız dilekçeyi ceza infaz kurumu idaresine vererek mahkemeye ulaştırabilirsiniz.
Rüşvette Ceza Kaç Yıl, Hangi Hâlde Değişir?
Rüşvet veren de alan da TCK 252’ye göre dört yıldan on iki yıla kadar hapis cezası alır; anlaşmaya varılması hâlinde ceza, suç tamamlanmış gibi verilir. Menfaat sağlayanı düzenleyen fıkra şöyledir:
TCK 252/1: (1) Görevinin ifasıyla ilgili bir işi yapması veya yapmaması için, doğrudan veya aracılar vasıtasıyla, bir kamu görevlisine veya göstereceği bir başka kişiye menfaat sağlayan kişi, dört yıldan oniki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
Kanun metinleri https://mevzuat.gov.tr/ adresinden alınmaktadır.
Anlaşma hükmü ise davaların çoğunda belirleyicidir; çünkü para hiç el değiştirmeden de mahkûmiyet istenebilir:
TCK 252/3: (3) Rüşvet konusunda anlaşmaya varılması halinde, suç tamamlanmış gibi cezaya hükmolunur.
| Hâl | Ceza veya etkisi | Dayanak |
|---|---|---|
| Menfaat sağlayan ya da alan | 4-12 yıl hapis | TCK 252/1, 252/2 |
| Anlaşmaya varılması | Suç tamamlanmış gibi ceza | TCK 252/3 |
| Teklif ya da talebin kabul edilmemesi | Ceza yarı oranında indirilir | TCK 252/4 |
| Yargı görevi yapan, hakem, bilirkişi, noter, yeminli mali müşavir | Üçte birden yarıya kadar artırım | TCK 252/7 |
| Resmi makamlar öğrenmeden bildirme ya da teslim | Cezaya hükmolunmaz | TCK 254 |
| İrtikap: icbar / ikna / hatadan yararlanma | 5-10 / 3-5 / 1-3 yıl hapis | TCK 250/1, 250/2, 250/3 |
| Nüfuz ticareti | 2-5 yıl hapis ve adli para cezası | TCK 255/1 |
| Görevi kötüye kullanma | 6 ay-2 yıl hapis | TCK 257/1 |
| Kamu görevlisinin hak yoksunluğu | Cezanın yarısından bir katına kadar yasaklama | TCK 53/5 |
Bu tablo HAGB ihtimalini de belirler. Dört yıllık alt sınır takdiri indirimle üç yıl dört aya iner; bu yüzden HAGB ancak teklif ya da talebin kabul edilmediği 252/4 hâlinde ya da daha hafif bir maddeye nitelendirmede gündeme gelir. Suçun ayrıntılı anlatımı rüşvet suçunun cezası yazısında.
Para el değiştirmeden rüşvet suçu oluşur mu?
Evet, taraflar bir iş karşılığında menfaat üzerinde anlaşmışsa para henüz verilmemiş olsa da 252/3 uyarınca tamamlanmış suç gibi ceza verilir. Bu yüzden savunmada asıl soru “para alındı mı” değil, “teklif ve kabul aynı iş ve aynı menfaat üzerinde buluştu mu” sorusudur. Anlaşmanın varlığı, nasıl ve hangi tarihte yapıldığı somut delille gösterilemeyen dosyada Yargıtay mahkûmiyeti bozdu.
Rüşvet ile irtikap arasındaki fark savunmayı nasıl değiştirir?
Rüşvette iki taraf da faildir; irtikapta kamu görevlisi, nüfuzunu kullanarak kişiyi menfaat vermeye zorlar ya da kandırır ve menfaat veren kişi mağdurdur. Haklı işi bekletildiği için mecbur kalarak ödeme yapan kişi bakımından kanun icbarı kabul eder (TCK 250/1). Menfaat veren sanık için bu ayrım beraat ile mahkûmiyet arasındaki farktır; ayrıntısı irtikap suçu yazısında.
Soruşturma izni olmadan dava açılabilir mi?
Evet. 3628 sayılı Kanun’un 17. maddesi, rüşvet, irtikap ve zimmet gibi suçlarda 4483 sayılı Kanun’un uygulanmayacağını söyler; savcı izin beklemeden soruşturma yapar. Vali, kaymakam ve özel soruşturma usulüne tabi görevliler bunun dışındadır. Eylem görevi kötüye kullanma olarak yeniden nitelendirilirse izin meselesi yeniden gündeme gelir.
Somut olayınızı birlikte değerlendirelim
Her dosya kendi ayrıntısında saklıdır; genel bilgi sizin olayınızın yerini tutmaz.
Telefon Dinlemesi, Ses Kaydı ve İşaretli Para Nasıl Tartışılır?
Rüşvet dosyalarında dinleme kaydı çoğu zaman ana delildir ve savunmanın ilk işi, kararın kanuni şartlarla verilip verilmediğini sınamaktır. Rüşvet CMK 135/8’deki katalogda yer aldığı için dinleme mümkündür; ama karar, kuvvetli şüphe ve başka yolla delil elde edilememesi şartına bağlıdır, süresi iki ay artı bir aydır. Kararın aslı dosyada yoksa, kayıtlar süre dışındaysa ya da döküm metni ses kaydıyla uyuşmuyorsa bunu dilekçede ayrı bir başlık olarak yazın. Dinlemedeki bir söz, hangi iş için ve hangi anlaşmayla menfaat sağlandığını göstermiyorsa tek başına yetmez; Yargıtay Ceza Genel Kurulu böyle bir görüşmeye dayanan rüşvet suçlamasında beraati onadı. Dinlemenin nasıl anlaşıldığını telefon dinlemesi yazısında anlattım.
İhbarcının kendi telefonuyla aldığı kayıt ayrı bir tartışmadır. Uygulamada, başka türlü delil elde etme imkânı olmayan kişinin suç anında aldığı kayıt delil sayılabilmektedir; buna karşılık kolluğun yönlendirmesiyle, suç işleme kararı olmayan kişiyi kışkırtmak için planlanmış kayıt hukuka aykırılık tartışmasını güçlendirir. Faili yakalatmak amacıyla yarar sağlanan durumda gerçek bir anlaşma olmadığından eylemin tamamlanmış rüşvet değil rüşvet almaya teşebbüs olacağını Yargıtay bir irtikap davasında, beraat gerektiğini belirttikten sonra ek bir gerekçe olarak açıkladı. Ayrıntısı gizli ses kaydı delil olur mu yazısında.
İşaretli para ile yapılan yakalamada üç belgeye bakın: teslimden önce düzenlenmiş seri numara tutanağı, paranın ele geçtiği yeri anlatan tutanak ve varsa parmak izi ya da işaretleme maddesi raporu. Para sanığın elinde değil de herkesin ulaşabileceği bir yerde bulunduysa, kabul iradesi ayrıca ispat edilmelidir.
Doldururken Dikkat: Köşeli Parantezler ve Sık Hatalar
Her köşeli parantezi dosyadaki bir tutanak, karar ya da belgeyle doldurun; karşılığı olmayan maddeyi silin. Sanığın rolünü (alan, veren, aracı) “SUÇ” satırında ve açıklamalarda tutarlı yazın; kamu görevlisine özgü paragrafları menfaat veren sanığın dilekçesinde bırakmayın. “[SEÇENEK]” paragraflarından yalnız dosyanıza uyanları bırakın. “Parayı hiç almadım” ile “parayı borç olarak aldım” savunmaları aynı dilekçede yan yana durursa ikisi de inandırıcılığını yitirir.
Rüşvet dosyalarında en sık gördüğüm hatalar:
- Dinleme kararını görmeden savunma yazmak: kararın aslı ve uzatma kararları istenmezse sürelere ilişkin itiraz yapılamaz.
- Anlaşma ile teklifi karıştırmak: karşılıksız kalan teklif ya da talep 252/4’tür ve ceza yarıya iner; bunu ayrıca istemek gerekir.
- Görev alanını belgelememek: işin sanığın yetkisinde olmadığını gösteren görev dağılım çizelgesi dosyaya girmezse bu savunma soyut kalır.
- Bildirimin tarihini kanıtlamamak: TCK 254’ten yararlanmak için resmi makamlara başvurunun, onların olayı öğrenmesinden önce yapıldığı evrakla gösterilmelidir. Menfaat veren sanığın, suç resmi makamlarca öğrenilmeden verdiği ifadelerle rüşvetin ortaya çıkmasını sağlaması hâlinde 254/2’nin uygulanması gerektiğini Yargıtay kabul ediyor.
- Paranın kaynağını açıklamamak: hesaplara giren her tutar için belge sunulmazsa mahkeme açıklanmayan kısmı aleyhe yorumlayabilir.
- Terditli talep yazmamak: beraatın yanında 252/4, nitelendirme ve 53/5 talepleri yazılmazsa gerekçede tartışılmayabilir.
Savunmadan Sonra Ne Olur: Hüküm, Memuriyet ve İstinaf
Savunmadan sonra son söz sanığa verilir ve mahkeme hükmünü açıklar; mütalaayla bağlı değildir, eylemi daha hafif bir maddeyle de nitelendirebilir. Belirli bir işe ilişkin rüşvet anlaşması ispatlanamayan bir dosyada Yargıtay rüşvet suçundan söz edilemeyeceğini kabul etti; ancak beraat hükmünü, eylemin zincirleme görevi kötüye kullanma oluşturduğu gerekçesiyle bozdu. Mahkûmiyet hâlinde kamu görevlisi için hak yoksunlukları ve memuriyetin sona ermesi gündeme gelir; rüşvet, ceza süresine bakılmaksızın memuriyete engel suçlar arasındadır. HAGB ancak sonuç ceza iki yılı geçmezse mümkündür ve mahkûmiyet sayılmaz. Ayrıntılar memuriyete engel suçlar ve memur hakkında soruşturma yazılarında.
Mahkûmiyete karşı istinaf süresi gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftadır (CMK 273/1). İstinafta, ilk derecede reddedilen dinleme kararı, bilirkişi ve tanık taleplerini gerekçeleriyle tekrar edin. Aynı dosyada zimmet iddiası da varsa zimmet savunma dilekçesi sayfasına bakın.
Yargıtay Kararları
Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 22.04.2026 tarihli, 2024/289 E., 2026/242 K.
Bir Cumhuriyet savcısı ile araç ticaretiyle uğraşan bir sanık hakkında, başka bir soruşturmada dinlenen kişiyle yapılan telefon görüşmesinde geçen “yeni bir A6 verdim” sözü üzerine rüşvet davası açılmıştı; aracın iddia edilen galeriden değil başka bir yerden alındığı, alım satımın ticari faaliyet olduğu ve bilirkişi raporunun savunmanın aksini göstermediği anlaşıldı. Ceza Genel Kurulu, savcının hangi dosyada hangi iş için menfaat sağladığına ve bu amaçla rüşvet anlaşması yapıldığına dair somut bir iddia ve delil bulunmadığını, dinleme görüşmesinin rüşvet suçunu ispata yetmediğini belirterek Yargıtay 5. Ceza Dairesinin ilk derece sıfatıyla verdiği beraat hükümlerini rüşvet yönünden oy birliğiyle onadı (aynı kararda bir sanığın tefecilik mahkûmiyeti ayrıca bozuldu). Dilekçenin “Menfaat ile iş arasındaki karşılık ilişkisi” maddesinde, mütalaadaki dinleme sözünün belirli bir işe bağlanamadığını gösterirken kullanılır.
… hangi soruşturma dosyasında görevinin gereği olarak yapması ya da yapmaması gereken hangi iş için menfaat temin ettiğine ve bu amaçla sanık … ile rüşvet anlaşması yaptığına dair herhangi bir somut iddia ve delil ileri sürülmemiştir. …
… arasında geçen görüşme içeriğinin rüşvet suçunun işlendiğini ortaya koyma konusunda yeterli olmadığı …
Yargıtay 5. Ceza Dairesi, 20.12.2023 tarihli, 2022/5767 E., 2023/12450 K.
Bir infaz koruma başmemurunun, tutuklu iki kişiden aracılar eliyle 8.000 TL alıp cezaevine cep telefonu soktuğu iddiasıyla rüşvet alma ve rüşvet verme suçlarından mahkûmiyet kurulmuştu. Daire, paranın verildiğini söyleyen beyanların paranın ne amaçla verildiğini açıklamadığını, telefonun sanık tarafından sokulduğuna dair kamera kaydı bulunmadığını, ihbar tutanağındaki beyanlar dışında tanık beyanı olmadığını, sanığın diğerleriyle irtibatını gösteren iletişim kaydı olmadığını ve rüşvet anlaşmasının varlığı, nasıl ve hangi tarihte yapıldığının somut delillerle ortaya konulamadığını belirterek beraat yerine mahkûmiyet kurulmasını oy birliğiyle bozdu; bozma temyiz etmeyen sanığa da sirayet ettirildi. Dilekçenin “Anlaşmanın varlığı” maddesinde, mütalaanın anlaşmanın içeriğini ve tarihini somut delille göstermediğini vurgularken kullanılır.
… suça konu cep telefonunun sanık … tarafından ceza infaz kurumuna sokulduğuna dair bir kamera kaydı veya 26.12.2012 tarihli ihbar tutanağındaki beyanlar hariç tanık beyanının bulunmaması, sanık …’ın suç tarihinde diğer sanık ve temyiz dışı sanıklarla irtibat kurduğuna dair dosyaya yansıyan iletişimin tespiti veya görüşme kaydının olmaması hususları nazara alındığında, rüşvete konu menfaatin sanık … tarafından sağlandığına ilişkin bir delilin olmadığı gibi rüşvet anlaşmasının varlığı, nasıl ve hangi tarihte yapıldığı hususlarının somut delillerle ortaya konulamadığı anlaşılmakla …
Yargıtay 5. Ceza Dairesi, 04.02.2026 tarihli, 2022/8968 E., 2026/1222 K.
Dava rüşvet değil icbar suretiyle irtikap davasıdır: gıda denetimi yapan bir ziraat mühendisinin, eksiklik bulunmadığı hâlde sonraki denetimlerde ceza yazacağını söyleyerek iş yeri çalışanını para vermeye zorladığı kabul edilerek icbar suretiyle irtikaptan mahkûmiyet kurulmuştu. Daire, sanığın varlığını kabul etmediği ve görgüye dayalı bilgisi olmayan tanıkların naklen anlattığı ses kaydının silinmiş olması karşısında kesin ve inandırıcı delil bulunmadığını, sanığın beraati gerektiğini belirterek hükmü oy birliğiyle bozdu; kabule göre de icbarın oluşmadığını, faili yakalatmak amacıyla yarar sağlanması hâlinde gerçek bir anlaşma olmadığından eylemin rüşvet almaya teşebbüs olacağını belirtti (53/5 uygulaması ve bir HAGB kararının ihbarı yönünden de bozma var). Dilekçenin kurgulanmış teslim seçeneğinde ve terditli talepte, yakalatmak için planlanan bir teslimde tamamlanmış rüşvet değil en fazla rüşvete teşebbüs bulunduğunu savunurken kullanılır.
… sanığın varlığını kabul etmediği ve görgüye dayalı bilgisi olmayan tanıkların naklen anlatımlarında geçen ses kaydının silindiğinin anlaşılması karşısında, sanığın üzerine atılı suçu işlemediğine dair savunmasının aksini kanıtlayan her türlü kuşkudan uzak, kesin, inandırıcı ve somut deliller bulunamadığından …
… faili yakalatmak amacıyla yarar sağlanması halinde gerçek anlaşma olmadığından fiilin rüşvet almaya teşebbüs, taraflar arasında anlaşmanın sağlanmış olması halinde ise tamamlanmış rüşvet suçunu oluşturacağı …
Yargıtay 5. Ceza Dairesi, 16.06.2025 tarihli, 2022/2870 E., 2025/6977 K.
Bir kamu görevlisinin, emniyetin yapacağı denetimleri bir iş yerinin mesul müdürüne şifreli mesajlarla önceden bildirdiği ve karşılığında menfaat sağlandığı kabul edilerek bölge adliye mahkemesince iki sanık zincirleme rüşvet alma ve verme suçlarından mahkûm edilmişti. Daire, menfaat veren sanığın kolluk ve savcılıkta müdafii eşliğinde verdiği ifadelerle, suç henüz resmi makamlarca öğrenilmeden rüşvetin ortaya çıkmasını sağladığını ve hakkında TCK 254/2’deki etkin pişmanlığın uygulanması gerektiğini belirterek hükmü oy birliğiyle bozdu; tek bir rüşvet anlaşmasına bağlı olarak farklı zamanlarda sağlanan menfaatlerin zincirleme suç sayılamayacağı ve 53/5 uygulamasında aleyhe bozma yasağına aykırılık da bozma sebepleri arasında. Dilekçenin TCK 254 seçeneğinde, bildirimin olay resmi makamlarca öğrenilmeden yapıldığını gösterirken kullanılır.
… kolluk ve savcılıkta müdafii eşliğinde alınan ifadelerinde, sanık …’un şifreli ibarelerle, emniyet görevlilerince yapılacak olan denetleme ve uygulamaları kendisine bildirdiğini ikrar ederek rüşvet suçu henüz resmi makamlarca öğrenilmeden, anlatımı ile rüşvet suçunun ortaya çıkmasını sağladığı anlaşılmakla hakkında 5237 sayılı Kanun’un 254/2. maddesinde yer alan etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanması gerektiğinin gözetilmemesi …
Yargıtay 5. Ceza Dairesi, 07.05.2025 tarihli, 2022/7433 E., 2025/6155 K.
Cezaevinde görevli infaz koruma memurlarının bir hükümlüye dışarıdan tespih, saat ve yüzük getirip karşılığında sigara aldıkları iddiasıyla açılan rüşvet davasında ilk derece mahkemesi beraat kararı vermiş, istinaf başvurusu reddedilmişti. Daire, katılanların temyizi üzerine, tarafların belirli bir işe ilişkin özgür iradeleriyle yaptıkları bir rüşvet anlaşması ispatlanamadığından rüşvet suçundan söz edilemeyeceğini, ancak eylemlerin zincirleme görevi kötüye kullanma ve iştirak suçunu oluşturacağını belirterek hükmü oy birliğiyle bozdu. Sanık aleyhine bir bozmadır; dilekçenin “Nitelendirme ve ceza” maddesinde ve terditli talepte, anlaşma ispatlanamayan dosyada eylemin rüşvet değil en fazla TCK 257 kapsamında tartışılabileceğini savunurken kullanılır.
… tarafların belirli bir işe ilişkin olarak özgür iradeleri ile yaptıkları rüşvet anlaşmasının bulunduğuna ilişkin yeterli kanıt elde edilemediğinden rüşvet suçundan söz edilemeyeceği …
… eylemlerinin zincirleme görevi kötüye kullanma ve iştirak suçunu oluşturacağı …
Sık Sorulan Sorular
Rüşvet davasında savunma dilekçesi vermek zorunlu mu?
Hayır, savunma sözlü de yapılabilir. Ancak dinleme kararlarına ve işaretli paraya ilişkin teknik itirazlar yazılı verilirse gerekçeli kararda karşılanmaları kolaylaşır.
Rüşvet teklifini reddettim, yine de yargılanır mıyım?
Teklifi alan ve reddeden kamu görevlisi suç işlemiş olmaz; teklif eden kişi 252/4 uyarınca indirimli cezayla yargılanır. Teklifi derhâl yetkili makama bildirmek en sağlam yoldur.
Rüşvet suçunda uzlaşma var mı?
Hayır. Rüşvet şikâyete bağlı değildir ve CMK 253’teki uzlaştırma listesinde yer almaz.
Dinleme kaydında sesim yoksa ne olur?
Konuşan kişinin siz olduğu bilirkişi ses karşılaştırmasıyla tespit edilmedikçe döküm metni size yüklenemez. Bu incelemeyi dilekçede açıkça isteyin.
Bu metin genel bir örnektir; dosyanızın ayrıntısına göre uyarlanmalıdır. Mütalaa açıklandıysa ve savunma süresi işliyorsa, dinleme kararları ve yakalama tutanaklarıyla birlikte dosyanızı inceleyebiliriz.
