Esas Hakkında Mütalaaya Karşı Savunma Dilekçesi Örneği
Esas hakkında mütalaaya karşı savunma dilekçesi: indirilebilir örnek, usul itirazı, delil tartışması, terditli HAGB ve erteleme talebi, süre ve merci tablosu.
Esas hakkında mütalaaya karşı savunma dilekçesi, savcı yargılamanın sonunda hangi suçtan ve hangi maddeden ceza istediğini açıkladıktan sonra sanığın ya da müdafiinin buna yazılı cevap verdiği metindir. Çoğu dosyada mahkeme, mütalaa açıklandığında savunma için bir sonraki oturuma kadar süre verir ve dilekçe o duruşmadan önce dosyaya sunulur. Bu metin, hükümden önceki son yazılı savunmanızdır; mahkemenin gerekçeli kararında “iddia ve savunmada ileri sürülen görüşler” olarak tartışılması gereken her şey burada yazılmalıdır. Aşağıdaki örnek, usul itirazlarından ceza tayinine kadar sırayı ve terditli talepleri hazır verir.
Dilekçe Örneği
[İL] [NO]. [ASLİYE CEZA MAHKEMESİ HÂKİMLİĞİNE / AĞIR CEZA MAHKEMESİ BAŞKANLIĞINA]
DOSYA (ESAS) NO: [Yıl/Sıra]
SANIK: [Ad Soyad], T.C. Kimlik No: [………..], Adres: [………..]
[varsa: MÜDAFİİ: Av. Ad Soyad]
SUÇ: [İddianamedeki suç adı ve TCK maddesi]
MÜTALAA: Cumhuriyet savcısının [gg.aa.2026] tarihli [duruşmada sözlü / yazılı] esas hakkındaki mütalaası
KONU: Esas hakkındaki mütalaaya karşı savunmalarımızın, delil taleplerimizin ve hüküm hakkındaki terditli taleplerimizin sunulmasıdır.
AÇIKLAMALAR:
1. Mütalaanın içeriği: Cumhuriyet savcısı mütalaasında sanığın [TCK … maddesi] uyarınca cezalandırılmasını istemiştir. [Mütalaa iddianameden farklıysa: İddianamede [TCK …] gösterilmişken mütalaada [nitelikli hâl / farklı suç / artırım nedeni] ileri sürülmüştür. Suçun hukuki niteliği değişmeden önce sanığa haber verilip savunma imkânı tanınmadıkça bu nitelendirmeyle hüküm kurulamaz.]
2. Usule ilişkin itiraz: [Hukuka aykırı delili somut olarak gösterin: ör. kararsız yapılan arama, müdafi hakkı hatırlatılmadan alınan kolluk ifadesi, usulsüz teşhis.] Yasak usullerle elde edilen ifadeler rıza ile verilmiş olsa da delil olarak değerlendirilemez; yüklenen suç ancak hukuka uygun elde edilmiş delille ispat edilebilir. Mütalaanın dayandığı [delil adı] hükme esas alınamaz.
3. Tanık beyanlarının değerlendirilmesi: Mütalaaya esas alınan [tanık sıfatı ve adı] beyanı, [tarih] tarihli soruşturma ifadesi ile [tarih] tarihli duruşma beyanı arasında [olayın saati / failin tarifi / kullanılan araç] bakımından çelişkilidir. [Tutanak sayfa numaralarını yazın.] Başka bir delille desteklenmeyen ve kendi içinde çelişen beyan mahkûmiyete yeterli değildir.
4. Bilirkişi raporu ve teknik deliller: [Rapordaki eksikliği yazın: ör. inceleme yapılan cihazın imajı alınmamıştır / ölçüm tarihi olay tarihiyle uyumsuzdur.] Ekte sunulan uzman mütalaası bu eksikliği ortaya koymaktadır; [ek rapor / yeni bilirkişi incelemesi] yapılmadan hüküm kurulması eksik inceleme olur.
5. Suçun unsurları ve kast: [Manevi unsuru çürüten somut olguyu yazın: ör. sanığın paranın kaynağını bilmediği, eşyanın çalıntı olduğunu gösteren bir işaret bulunmadığı.] Yüklenen suçun sanık tarafından işlendiği şüpheden uzak biçimde sabit değildir; şüpheden sanık yararlanır.
6. Hukuki nitelendirme (terditli): Mahkemeniz eylemi sabit görse bile, eylem [mütalaada istenen nitelikli hâl] değil, [temel hâl / daha hafif suç: TCK …] kapsamında kalmaktadır. [Gerekçesini 2-3 cümleyle yazın.]
7. Ceza tayini: Temel cezanın belirlenmesinde suçun işleniş biçimi, zararın azlığı ve kusurun ağırlığı birlikte değerlendirildiğinde cezanın alt sınırdan belirlenmesi gerekir. Sanığın geçmişi, duruşmadaki tutumu ve [pişmanlığı / zararı gidermesi] takdiri indirim nedenidir. [Varsa kanuni indirim nedenini yazın: haksız tahrik, etkin pişmanlık, yaş küçüklüğü, teşebbüs.]
8. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması, erteleme, çevirme: Sanık daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamıştır [adli sicil kaydı ekte]; suçtan doğan zarar [gg.aa.2026] tarihinde tamamen giderilmiştir [dekont ekte]. Hükmolunacak ceza iki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezası olursa hükmün açıklanmasının geri bırakılması, bu mümkün görülmezse cezanın ertelenmesi, ceza bir yıl veya daha az hapis ise adli para cezasına çevrilmesi gerekir.
HUKUKİ NEDENLER: CMK m.148, 206, 207, 216, 217, 223, 225, 226, 230, 231; TCK m.50, 51, 61, 62 ve ilgili mevzuat.
DELİLLER: Dosya kapsamı, [gg.aa.2026] tarihli duruşma tutanakları, bilirkişi raporu, [uzman mütalaası], [adli sicil kaydı], [zarar giderme dekontu], [iş ve aile durumunu gösteren belgeler], [varsa emsal karar künyesi].
SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1. Öncelikle, [tanık … dinlenmesine / ek bilirkişi raporu alınmasına] ilişkin delil taleplerimizin kabulüne, [mütalaada suç vasfı değiştiyse: ek savunma için süre verilmesine],
2. Sanığın üzerine atılı suçtan BERAATİNE,
3. Mahkemeniz aksi kanaatte ise, terditli olarak; eylemin [daha hafif suç / temel hâl] olarak nitelendirilmesine, temel cezanın alt sınırdan belirlenmesine, [varsa kanuni indirim] ve takdiri indirim uygulanmasına,
4. Hükmolunacak cezanın açıklanmasının geri bırakılmasına; bu mümkün görülmezse cezanın ertelenmesine ya da adli para cezasına çevrilmesine,
5. [Sanık tutuklu ise: Sanığın tahliyesine, gerekirse adli kontrol tedbiri uygulanmasına],
karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederim.
[gg.aa.2026]
Sanık [Ad Soyad / İmza]
[varsa: Müdafii Av. Ad Soyad / İmza]
EKLER:
1. [Uzman mütalaası]
2. [Adli sicil kaydı]
3. [Zarar giderme dekontu / makbuz]
4. [İş, gelir ve aile durumunu gösteren belgeler]
Bu metin örnek niteliğindedir; dosyanızın ayrıntısına göre uyarlanmalıdır. İndirdiğiniz UDF dosyasını UYAP Doküman Editörü ile açabilirsiniz.
Mütalaaya Karşı Savunma Ne Zaman ve Nasıl Sunulur?
Mütalaaya karşı savunma, CMK 216’daki söz sırasına göre savcıdan sonra sanığa ve müdafiine düşer ve son söz her zaman sanığındır. Savunmayı aynı gün sözlü yapabilirsiniz; ama mütalaa uzunsa, yeni bir nitelendirme içeriyorsa ya da tartışılmamış bir delile dayanıyorsa süre isteyip yazılı sunmak daha güvenlidir. Hangi adımın hangi dayanağa bağlı olduğunu aşağıdaki tabloda topladım.
| Konu | Süre | Nereye verilir | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Mütalaaya cevap (esas hakkında savunma) | Aynı oturumda ya da mahkemenin verdiği süre içinde | Davayı gören mahkeme | CMK 216/1, 216/2 |
| Suç vasfı değişirse ek savunma | İstem üzerine mahkemenin verdiği süre | Davayı gören mahkeme | CMK 226/1, 226/3 |
| Yeni delil ya da tanık talebi | Hükümden önce; geç bildirilmesi ret nedeni değildir | Davayı gören mahkeme | CMK 206/2, 207/1 |
| Uzmandan bilimsel mütalaa sunma | Hükümden önce; yalnız bu nedenle süre istenemez | Davayı gören mahkeme | CMK 67/6 |
| Son söz | Hükümden hemen önce, sözlü | Duruşmada | CMK 216/3 |
| İstinaf | Gerekçeli hükmün tebliğinden itibaren iki hafta | Hükmü veren mahkeme | CMK 273/1 |
Cevap hakkının dayanağı şu fıkradır:
CMK 216/2: (2) Cumhuriyet savcısı, katılan veya vekili, sanığın, müdafiinin veya kanunî temsilcisinin açıklamalarına; sanık ve müdafii ya da kanunî temsilcisi de Cumhuriyet savcısının ve katılanın veya vekilinin açıklamalarına cevap verebilir.
DİKKAT: Kanun metinleri https://mevzuat.gov.tr/ adresinden alınmaktadır.
Mütalaanın ne olduğunu, savcının neler isteyebileceğini ve mahkemenin bu görüşe bağlı olmadığını esas hakkında mütalaa nedir yazısında anlattım. Burada yalnız yazılı savunmanın nasıl kurulacağına odaklanıyorum.
Dilekçeyi Yazmadan Önce: Mütalaayı ve Dosyayı Nasıl Okumalısınız?
Savunma dilekçesine başlamadan önce mütalaanın tam metni, iddianame ve bütün duruşma tutanakları elinizde olmalıdır. Mütalaa sözlü verildiyse o günün duruşma tutanağına, yazılı verildiyse sunulan metne bakın. Avukatınız bunları UYAP üzerinden indirebilir; siz de e-Devlet ile UYAP Vatandaş Portal’dan dosyanızı görebilirsiniz.
Mütalaayı okurken dört soruya cevap arayın. Savcı hangi fiili sabit görüyor? Bu fiili hangi suç ve hangi madde olarak nitelendiriyor? İddianameden farklı bir artırım ya da nitelikli hâl ekledi mi? Hangi delile dayanıyor? Cevapları dosyadaki tutanakların tarih ve sayfa numaralarıyla eşleştirin; dilekçede “tanık çelişkili konuştu” demek yerine “[tarih] tarihli tutanağın [sayfa] sayfasında” diye göstermek, hâkimin işini kolaylaştırır.
Ceza tayini ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması talepleri için belgeleri de şimdiden toplayın: adli sicil kaydı, zararın giderildiğini gösteren dekont ya da makbuz, iş ve aile durumunu gösteren belgeler. Bilirkişi raporuna itirazınız varsa uzmandan alacağınız bilimsel mütalaayı dilekçeye ekleyin; bunun yolunu bilirkişi raporuna itiraz yazısında anlattım. Dilekçeyi duruşmadan önce UYAP üzerinden ya da adliye ön bürosundan dosyaya sunun ve duruşmada “yazılı savunmamı tekrar ederim” diyerek tutanağa geçirtin.
Somut olayınızı birlikte değerlendirelim
Her dosya kendi ayrıntısında saklıdır; genel bilgi sizin olayınızın yerini tutmaz.
Doldururken Dikkat: Köşeli Parantezler ve Sık Hatalar
Her köşeli parantez dosyanızdaki somut bir bilgiyle doldurulur ve dilekçede açıklama notu bırakılmaz. “SUÇ” satırına iddianamedeki suçu, “MÜTALAA” satırına mütalaanın tarihini ve biçimini yazın. Dosyanızda karşılığı olmayan maddeleri silin; örneğin hukuka aykırı delil yoksa 2. madde, bilirkişi raporu yoksa 4. madde çıkar. Somut olgu yazmadığınız bir madde, savunmayı güçlendirmez, zayıflatır.
Dosyalarda en sık gördüğüm hatalar şunlardır:
- Yalnız beraat istemek: terditli talep yazılmazsa mahkeme mahkûmiyet kurduğunda indirim, HAGB ve erteleme talepleri gerekçede tartışılmayabilir.
- Delil tartışmasını genel bırakmak: “deliller yetersizdir” cümlesi tek başına bir savunma değildir; tutanak tarihi ve sayfa numarasıyla gösterin.
- Vasıf değişikliğini fark etmemek: mütalaada iddianamede olmayan bir nitelikli hâl ya da artırım varsa ek savunma süresi istenmeli ve bu tutanağa geçmelidir (CMK 226/3).
- Zarar giderme belgesini eklememek: HAGB için zararın tamamen giderilmesi şartı aranır (CMK 231/6); belge dosyada yoksa talep zayıf kalır.
- Dilekçeyi duruşma sabahı vermek: hâkim okumadan oturuma çıkarsa yazılı savunmanın etkisi azalır; birkaç gün önce sunun.
- Son sözü boş geçmek: yazılı savunma son sözün yerini tutmaz; son sözde kısa ve net talebinizi tekrar edin.
Sözlü savunmanın sırasını ve son sözün nasıl kullanılacağını son savunma nasıl yapılır yazısında, ilk sorgudaki savunmayı ise sanık savunması yazısında anlattım. İndirim nedenlerinin oranları için ceza indirimi sebepleri yazısına bakabilirsiniz.
Savunmadan Sonra Ne Olur: Son Söz, Hüküm ve İstinaf
Savunmadan sonra son söz hazır bulunan sanığa verilir ve mahkeme duruşmanın sona erdiğini açıklayıp hükmü kurar (CMK 216/3, 223/1). Mahkeme mütalaaya bağlı değildir; fiilin nitelendirilmesinde iddia ve savunmalarla da bağlı tutulmaz (CMK 225/2). Daha ağır bir nitelendirmeye gidecekse önce ek savunma hakkı tanımak zorundadır:
CMK 226/1: (1) Sanık, suçun hukukî niteliğinin değişmesinden önce haber verilip de savunmasını yapabilecek bir hâlde bulundurulmadıkça, iddianamede kanunî unsurları gösterilen suçun değindiği kanun hükmünden başkasıyla mahkûm edilemez.
Mahkûmiyet hükmünün gerekçesinde iddia ve savunmada ileri sürülen görüşlerin ve hukuka aykırı yöntemlerle elde edilen delillerin ayrıca gösterilmesi gerekir (CMK 230/1). Dilekçenizdeki her itirazın gerekçede karşılanıp karşılanmadığı, istinafta en güçlü dayanağınız olur. Hükme karşı istinaf süresi gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftadır (CMK 273/1); HAGB kararına karşı da istinaf yolu açıktır (CMK 231/12). Süreyi kaçırmamak için istinaf başvuru süresi yazısına bakın.
Sık Sorulan Sorular
Esas hakkında mütalaaya karşı savunma dilekçesi zorunlu mu?
Hayır; savunma duruşmada sözlü de yapılabilir. Ama mütalaa uzunsa ya da yeni bir nitelendirme içeriyorsa yazılı savunma, itirazların gerekçede tartışılmasını kolaylaştırır.
Mütalaaya karşı savunma için ne kadar süre verilir?
Kanunda gün sayısı yoktur; mahkeme genellikle bir sonraki duruşmaya kadar süre verir. Suç vasfı değişmişse istem üzerine süre verilmesi zorunludur (CMK 226/3).
Avukatım yoksa savunma dilekçesini kendim yazabilir miyim?
Evet, sanık dilekçeyi kendisi yazıp imzalayabilir. Alt sınırı beş yıldan fazla hapis gerektiren suçlarda ise müdafi görevlendirilmesi zorunludur (CMK 150/3).
Savcı beraat istediyse yine dilekçe vermeli miyim?
Evet. Mahkeme mütalaaya bağlı değildir ve mahkûmiyet kurabilir; kısa bir dilekçeyle en azından terditli taleplerinizi dosyaya koyun.
Dilekçede yeni delil isteyebilir miyim?
İsteyebilirsiniz; delil talebi geç bildirildiği için reddedilemez (CMK 207/1). Mahkeme yalnız kanuna aykırı, karara etkisiz ya da davayı uzatma amaçlı talepleri reddeder (CMK 206/2).
Tutuklu sanık savunma dilekçesinde tahliye isteyebilir mi?
Evet, sanık kovuşturmanın her aşamasında salıverilmesini isteyebilir (CMK 104/1) ve bu istem savunma dilekçesine eklenebilir. Ayrıntılı gerekçe gerekiyorsa ayrı bir tahliye talep dilekçesi daha uygundur.
Bu metin genel bir örnektir; dosyanızın ayrıntısına göre uyarlanmalıdır. Mütalaa verildiyse ve savunma için süreniz işliyorsa, dosyanızı birlikte inceleyebiliriz.
