Polise Sahte İsim Vermek ve Başkasının Kimliğini Kullanmak
Polise sahte isim vermek ve başkasının kimliğini kullanmak: Kabahatler 40 para cezası, TCK 268 iftira cezası, sahte kimlik kartı ve kararlar tabloda.
Polise sahte isim vermek ve başkasının kimliğini kullanmak, çoğu zaman bir an panikle verilmiş bir karardır ama sonuçları çok farklıdır. Uydurma bir isim söyleyip birkaç dakika içinde gerçek kimliğinizin anlaşılması genellikle idari para cezasıyla biter. Bir suçtan yakalandığınızda kardeşinizin ya da arkadaşınızın kimliğini verip soruşturmanın onun adına yürümesine yol açarsanız, iftira hükümlerine göre hapis cezası gerektiren bir suç işlemiş olursunuz. Sahte bir kimlik kartı gösterdiyseniz buna bir de resmi belgede sahtecilik eklenir.
Polise Sahte İsim Vermek ve Başkasının Kimliğini Kullanmak Suç mu?
Duruma göre değişir: belge düzenlenmeden söylenen yalan kimlik kabahattir, bir suçtan kaçmak için gerçek bir kişinin kimliğini kullanmak suçtur. Ayrımı yapan üç soru vardır: Bir suç nedeniyle mi yakalandınız, verdiğiniz kimlik gerçek bir kişiye mi ait, ve o kimlikle bir tutanak ya da soruşturma işlemi yapıldı mı?
| Durum | Ne oluşur? | Dayanak | Yaptırım |
|---|---|---|---|
| Kimlik kontrolünde kimliğini söylememek veya uydurma isim vermek, belge düzenlenmeden gerçeğin anlaşılması | Kabahat | Kabahatler Kanunu 40/1 | İdari para cezası |
| Kimliği belirlenemeyen kişi | Kimlik anlaşılana kadar tutulma, gerekirse gözaltı | Kabahatler Kanunu 40/2 | Kimlik anlaşılınca derhal serbest bırakılma |
| Soruşturma olmadan, resmi belge düzenlenirken memura yalan kimlik beyanı | Resmi belgenin düzenlenmesinde yalan beyan | TCK 206/1 | 3 ay – 2 yıl hapis veya adli para cezası |
| Bir suçtan yakalanınca gerçek bir başkasının kimliğini vermek, işlemlerin o kişi adına yürümesi | Başkasına ait kimlik bilgilerinin kullanılması | TCK 268, 267/1 | 1 – 4 yıl hapis |
| Başkası adına düzenlenmiş sahte kimlik kartını göstermek | Resmi belgede sahtecilik ve TCK 268 birlikte | TCK 204/1, 268 | 2 – 5 yıl hapis, ayrıca TCK 268 cezası |
Bu sınıflandırmanın kaynağı Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun ve 11. Ceza Dairesi’nin yerleşik kararlarıdır.
Uydurma İsim Vermek veya Kimlik Söylememek: Kabahatler Kanunu 40
Görevle bağlantılı olarak kimlik sorulduğunda bilgi vermemek ya da gerçeğe aykırı kimlik söylemek, Kabahatler Kanunu 40/1’e göre idari para cezası gerektiren bir kabahattir. Cezayı kimliği soran görevli verir.
Kanunda yazan tutar 50 Türk lirasıdır; ancak idari para cezaları her yıl yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanır (Kabahatler Kanunu 17/7). 2026’da uygulanan tutar size verilen ceza tutanağında yazar. Tebliğden itibaren bir ay içinde öderseniz yüzde 25 indirim yapılır (17/6). Cezaya itiraz etmek isterseniz tebliğden itibaren 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurursunuz; süre ve dilekçe ayrıntısı idari para cezasına itiraz yazısında.
Kimliğini söylemediği ya da yanlış söylediği için kimliği belirlenemeyen kişi tutulur ve durum derhal Cumhuriyet savcısına bildirilir. Kanun, bu kişinin kimliği açıkça anlaşılana kadar gözaltına alınabileceğini ve gerekirse tutuklanabileceğini söyler (Kabahatler Kanunu 40/2). Kimlik belirlendiği anda gözaltına ya da tutukluluğa derhal son verilir (40/3). Polisin hangi durumlarda kimlik sorabileceği ve yanınızda kimlik yoksa ne olacağı polisin kimlik sorma yetkisi yazısında anlatıldı.
İfade verirken de durum aynıdır. Susma hakkınız suçlamayla ilgili sorular içindir; kimliğinize ilişkin soruları doğru cevaplamak zorundasınız:
CMK 147/1-a: Şüpheli veya sanığın kimliği saptanır. Şüpheli veya sanık, kimliğine ilişkin soruları doğru olarak cevaplandırmakla yükümlüdür.
Kanun metinleri https://mevzuat.gov.tr/ adresinden alınmaktadır.
Somut olayınızı birlikte değerlendirelim
Her dosya kendi ayrıntısında saklıdır; genel bilgi sizin olayınızın yerini tutmaz.
Yakalanınca Kardeşinin veya Arkadaşının Kimliğini Vermek: TCK 268
Bir suç nedeniyle yakalanan kişi, kendisi hakkında soruşturma yapılmasını engellemek için gerçek bir başkasının kimliğini kullanırsa TCK 268’deki suç oluşur ve iftira hükümlerine göre cezalandırılır. Kanunun metni kısadır:
TCK 268/1: (1) İşlediği suç nedeniyle kendisi hakkında soruşturma ve kovuşturma yapılmasını engellemek amacıyla, başkasına ait kimliği veya kimlik bilgilerini kullanan kimse, iftira suçuna ilişkin hükümlere göre cezalandırılır.
Atıf yapılan iftira suçunun temel cezası TCK 267/1’dedir:
TCK 267/1: (1) Yetkili makamlara ihbar veya şikayette bulunarak ya da basın ve yayın yoluyla, işlemediğini bildiği halde, hakkında soruşturma ve kovuşturma başlatılmasını ya da idari bir yaptırım uygulanmasını sağlamak için bir kimseye hukuka aykırı bir fiil isnat eden kişi, bir yıldan dört yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
Yargıtay bu suç için üç şart arar. Birincisi, failin daha önce bir suç işlemiş olması, bir suçtan aranıyor olması ya da kendi kimliğini verirse hakkında bir suçtan işlem yapılacak olmasıdır. İkincisi, kullanılan kimliğin gerçek bir kişiye ait olmasıdır; tamamen uydurma bir isim bu suçu oluşturmaz. Üçüncüsü, işlemlerin o kişinin adıyla yürütülmesi, yani soruşturmanın fiilen ona yönelmesidir. Yargıtay, soruşturma işlemleri ağabeyinin adıyla yürüyen şüphelinin eylemini bir bütün hâlinde TCK 268 olarak kabul ediyor; ayrıca yalan beyandan ceza verilmesini Kanun’a aykırı buluyor.
Gerçek kimlik birkaç dakikada anlaşılırsa yine suç olur mu?
Genellikle hayır. Kolluk verdiğiniz isme itibar etmeyip hemen gerçek kimliğinizi tespit ettiyse ve tutanaklar sizin gerçek adınızla düzenlendiyse, başkasının adına yürüyen bir işlem yoktur. Yargıtay, hırsızlıktan yakalanıp kendini kardeşi olarak tanıtan, ama gerçek kimliği kısa sürede anlaşılan sanığın eylemini suç değil, Kabahatler Kanunu 40/1’deki kabahat olarak değerlendirdi. Bu yüzden gerçeği ne kadar erken söylerseniz sonuç o kadar hafif olur.
Trafik cezasında arkadaşının ehliyetini veya adını vermek
TCK 268, kaçılan şeyin bir suç olmasını arar; yalnız bir trafik idari para cezasından kurtulmak için başkasının adını vermek bu şartı karşılamaz. Bu durum sizi sorumluluktan kurtarmaz: yanlış beyanla bir resmi belge düzenlendiyse yalan beyan, başkasının adıyla imza atıldıysa sahtecilik tartışması açılır. Kaçılmak istenen fiil trafik güvenliğini tehlikeye sokma gibi bir suçsa TCK 268 doğrudan gündeme gelir. Adınıza haksız yere trafik cezası yazıldıysa trafik cezasına itiraz süresini kaçırmayın.
Sahte Kimlik Kartı, Başkasının Gerçek Kimliği ve Tutanağa İmza
Başkası adına düzenlenmiş, üzerinde kendi fotoğrafınız bulunan sahte bir kimlik kartı gösterdiyseniz hem resmi belgede sahtecilikten (TCK 204/1) hem de TCK 268’den ayrı ayrı ceza alırsınız. Nüfus cüzdanı ve kimlik kartı resmi belgedir; sahtesini kullanmak, düzenlemekle aynı cezayı gerektirir.
Sahteciliğin oluşması için belgenin aldatıcı olması gerekir; ilk bakışta sahte olduğu anlaşılan bir belge sahtecilik suçunu oluşturmaz. Yargıtay, parada sahtecilikten yakalanıp başkası adına düzenlenmiş sahte nüfus cüzdanı gösteren sanık için belgenin aldatıcı olduğunu bizzat inceleyip hem resmi belgede sahtecilik hem de TCK 268 mahkûmiyetini yerinde gördü. Resmi belgede sahteciliğin diğer hâlleri ve cezası resmi belgede sahtecilik yazısında; sahte ehliyet ve diploma için sahte belge cezaları yazısına bakabilirsiniz.
Bir suçtan yakalanınca kaybolmuş ya da çalınmış gerçek bir kimlik kartını kendi kimliğinizmiş gibi göstermek de TCK 268 kapsamına girer. Aynı kartla banka hesabı, hat ya da kredi açılması ise başka bir dosyadır: orada dolandırıcılık ve sahtecilik tartışılır. Bu senaryoyu adınıza hat açılması ve kredi çekilmesi yazısında anlattım.
Dikkat: Kolluk tutanaklarına başkasının adıyla imza atmak dosyanızı büyütür. Tutanak imzalanmadan önce gerçek kimliğinizi söylerseniz bu riskin önemli bir kısmını ortadan kaldırırsınız.
Yanlış Kimlik Nasıl Ortaya Çıkar: Parmak İzi ve Fotoğraf
Gözaltına alınan herkesin parmak izi alınır (Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu 5/1-e); yanlış kimlik çoğu dosyada bu karşılaştırmayla birkaç saat içinde anlaşılır. Kimlik sistemindeki fotoğraf ve önceki kayıtlar da aynı işi görür.
Üst sınırı iki yıl veya daha fazla hapis gerektiren bir suçtan şüpheli olduğunuzda, kimliğinizin teşhisi için gerekliyse savcının emriyle fotoğrafınız, parmak ve avuç içi iziniz, sesiniz ve görüntünüz kayda alınabilir (CMK 81/1). Kovuşturmaya yer olmadığı, beraat veya ceza verilmesine yer olmadığı kararı kesinleşirse bu kayıtlar yok edilir (CMK 81/2).
Uygulamada gördüğüm şu: yanlış isim veren kişilerin büyük kısmı, gerçeğin zaten anlaşılacağını bilmediği için bunu yapıyor. İlk yarım saatte söylenen yalan, gözaltının uzamasına ve dosyaya yeni bir suçlama eklenmesine yol açıyor.
Kimliği Kullanılan Kişi Ne Yapmalı?
Adınıza ifade çağrısı, ceza tutanağı ya da soruşturma bildirimi geldiyse ve olayla ilgisiz olduğunuzu biliyorsanız, savcılığa yazılı başvurup kimliğinizin kullanıldığını bildirin ve parmak izi karşılaştırması isteyin. TCK 268 ve iftira şikâyete bağlı değildir; savcı durumu öğrenince kendiliğinden soruşturur.
Siz bu dosyada mağdursunuz. Adınızla tutulan tutanakların, adli sicil ve arşiv kayıtlarının düzeltilmesini, varsa adınıza açılmış davanın gerçek fail üzerinden yürütülmesini ve sizin mağdur olarak dinlenmenizi isteyin. Kimliğinizi kullanan çoğu zaman bir yakınınızdır; şikâyetten vazgeçmeniz kamu davasını durdurmaz. İftiraya uğradığınızda izlenecek yol iftira mağdurunun yol haritası yazısında, dilekçe örneği iftira şikâyet dilekçesi sayfasında.
Dikkat: Adınıza gelen tebligatı “benimle ilgisi yok” diye görmezden gelmeyin. Hakkınızda bir karar kesinleşirse onu düzeltmek, ifade aşamasında itiraz etmekten çok daha zordur.
Ceza Ne Olur: Seri Muhakeme, HAGB ve Tutuklama
TCK 268’den 1 yıldan 4 yıla kadar hapis öngörülür; suç uzlaştırma kapsamında değildir ve şikâyete bağlı olmadığı için tarafların anlaşması dosyayı kapatmaz. Uygulamada ilk kez yargılanan kişilerde ceza çoğunlukla alt sınıra yakın belirlenir.
TCK 268, seri muhakeme usulüne tabi suçlar arasındadır (CMK 250/1-a). Ancak kaçmaya çalıştığınız asıl suç bu usulün kapsamında değilse ve iki suç birlikte işlendiyse seri muhakeme uygulanmaz (CMK 250/11); uygulamada bu sık görülür. Usul uygulanırsa ve teklifi avukatınızın yanında kabul ederseniz savcının belirlediği temel cezadan yarı oranında indirim yapılır (CMK 250/4). Teklifin artısı ve eksisi seri muhakemeyi kabul etmeli miyim yazısında. Normal yargılamada da sonuç ceza 2 yıl veya altında kalırsa hükmün açıklanmasının geri bırakılması ya da erteleme mümkündür.
Üst sınırı 2 yılı aştığı için tutuklama yasağı kapsamında değildir; ama tek başına bu suç için tutuklama nadirdir. Tutuklama tartışması genellikle kaçılmaya çalışılan asıl suç yüzünden açılır. Asıl suçun cezası TCK 268’den ayrı hesaplanır ve iki ceza toplanır.
Gerçek kimliğinizi kendiliğinizden ve erken açıklamanız iki yönden işe yarar. Başkası adına işlem yürümemişse eylem kabahatte kalabilir; yürümüşse pişmanlık, iftiradan dönmeye ilişkin indirim hükmü (TCK 269) yönünden tartışılır, en azından takdiri indirimde lehinize değerlendirilir.
Yaşanmış Olaydan
Bir süre önce yirmili yaşlarında bir genç, annesiyle birlikte büroma geldi. Bir park kontrolünde üzerinde az miktarda uyuşturucu bulunmuş, telaşla kendini teyzesinin oğlu olarak tanıtmış ve kimlik bilgilerini ezbere söylemişti. Kolluk tutanakları o isimle düzenlenmiş, birkaç hafta sonra teyzesinin oğluna savcılıktan ifade çağrısı gitmişti. Aile meseleyi kendi aralarında çözmeye çalışırken parmak izi karşılaştırması gerçeği zaten ortaya çıkarmıştı.
İlk iş, müvekkilimle birlikte savcılığa gidip olayı olduğu gibi anlatmak oldu. Kuzeninin ifadesinde olayla ilgisi olmadığını, kimliğinin kullanıldığını söylemesine biz de destek verdik; tutanaklarda adı geçen kişinin müvekkilim olduğunu kabul ettik. Kullanmak için bulundurma suçlamasında savcı kamu davasının açılmasını erteledi ve müvekkilim denetimli serbestlik yükümlülüklerine bağlandı.
TCK 268 suçlamasında ise ertelenme mümkün değildi. Kullanmak için bulundurma suçuyla birlikte işlendiği için seri muhakeme usulü uygulanamadı (CMK 250/11); dava normal yargılamayla görüldü. Müvekkilimin kendiliğinden gerçeği anlatması ve temiz sicili takdiri indirimde gözetildi, ceza alt sınırdan belirlendi. Mahkeme hükmün açıklanmasını geri bıraktı. Müvekkilim beş yıllık denetim süresinde yeni bir kasıtlı suç işlerse bu ceza açıklanacak. Parktaki tek bir yalan, küçük bir dosyayı iki dosyaya çevirdi.
Yargıtay Kararları
Yargıtay 11. Ceza Dairesi, 03.11.2025 tarihli, 2025/2841 E., 2025/13737 K.
Kullanmak için uyuşturucu bulundurma şüphesiyle yakalanan kişi kendini ağabeyinin adıyla tanıtmış, soruşturma işlemleri bir süre bu isimle yürümüştü; gerçek kimliği anlaşılınca dava kendisi hakkında açıldı. Yerel mahkeme sanığı hem TCK 268’den hem de resmi belgenin düzenlenmesinde yalan beyandan mahkûm etmişti. Kanun yararına bozma istemini inceleyen Yargıtay, eylemin bir bütün hâlinde yalnız TCK 268’deki suçu oluşturduğunu, ayrıca yalan beyandan ceza verilmesinin Kanun’a aykırı olduğunu belirterek yalan beyan suçundan beraat kararı verdi. Aynı eylem için iki ayrı ceza yazılmışsa bu bozma sebebidir.
… sanığın işlediği suç nedeniyle kendisi hakkında soruşturma ve kovuşturma yapılmasını engellemek amacıyla şikâyetçiye ait kimlik bilgilerini kullanması şeklinde gerçeklenen eyleminin, bir bütün halinde 5237 sayılı Kanun’un 268. maddesinde düzenlenen “başkasına ait kimlik veya kimlik bilgilerinin kullanılması” suçunu oluşturduğu gözetilmeden, ayrıca “resmi belgenin düzenlenmesinde yalan beyan” suçundan da mahkûmiyetine hükmedilmesi Kanun’a aykırı …
Yargıtay 11. Ceza Dairesi, 15.09.2025 tarihli, 2025/2840 E., 2025/11406 K.
Nitelikli hırsızlık ve iş yeri dokunulmazlığını ihlal şüphesiyle yakalanan kişi kendini kardeşinin kimlik bilgileriyle tanıtmış, ama gerçek kimliği kısa sürede tespit edilmiş ve bütün işlemler gerçek adıyla yürümüştü; kardeşi adına hiçbir belge düzenlenmemişti. Sanığa resmi belgenin düzenlenmesinde yalan beyandan verilen ceza kanun yararına bozma istemiyle Yargıtay’a geldi. Yargıtay, yalan beyan suçu için beyana dayanılarak bir resmi belge düzenlenmesi gerektiğini, belge düzenlenmeden kimlik hakkında gerçeğe aykırı beyanın Kabahatler Kanunu 40/1’deki kabahati oluşturduğunu belirterek sanığı beraat ettirdi; kabahat için zamanaşımı da dolduğundan idari para cezası verilmedi.
… Resmi belgenin düzenlenmesi sırasında olmayıp da kamu görevinin gereği gibi yerine getirilebilmesi için, kamu görevlisinin göreviyle bağlantılı olarak sorması durumunda kimliği hakkında gerçeğe aykırı beyanda bulunulması veya beyan üzerine herhangi bir belge düzenlenmemesi hâlinde, 5326 sayılı Kanun’un 40/1. maddesi uyarınca idari para cezası verilmesi gerekli olacaktır. …
… kolluk görevlilerince nitelikli hırsızlık ve iş yeri dokunulmazlığını ihlal suçları nedeniyle yakalanan sanığın, görevlilere kendisini kardeşi olan …’ın kimlik bilgileri ile tanıttığı, ancak kısa bir süre sonra gerçek kimlik bilgilerinin tespit edildiği, soruşturma işlemlerinin de gerçek kimlik bilgileri üzerinden yürütüldüğü, … adına düzenlenen herhangi bir belge olmadığı …
Yargıtay 11. Ceza Dairesi, 03.06.2024 tarihli, 2024/2803 E., 2024/7362 K.
Parada sahtecilik soruşturmasında yakalanan sanık, başka biri adına düzenlenmiş ve üzerinde kendi fotoğrafı bulunan sahte bir nüfus cüzdanını polise göstermiş; parmak izi incelemesiyle gerçek kimliği ortaya çıkmıştı. Yakalama, teşhis tutanakları ve doktor raporu o başka kişinin adına düzenlenmişti. Kanun yararına bozma istemini reddeden Yargıtay, nüfus cüzdanını bizzat inceleyip sahteciliğin ilk bakışta anlaşılmadığını, belgenin aldatıcı olduğunu tespit etti; hem resmi belgede sahtecilik hem de TCK 268 suçunun bütün unsurlarıyla oluştuğunu kabul etti. Sahte kimlik kartı kullanan kişi iki ayrı cezayla karşılaşır.
… aslı dosyaya getirtilen suça konu nüfus cüzdanı üzerinde Heyetimizce yapılan gözlemde, düzenlemedeki şekil şartlarına uygun olduğu, sahteciliğin ilk bakışta kolaylıkla anlaşılamadığı ve belgenin aldatıcılık niteliğinin bulunduğunun belirlenmesi karşısında, somut olayda 5237 sayılı Kanun’un 204 üncü maddesinin birinci fıkrasında düzenlenen resmi belgede sahtecilik suçunun yasal unsurlarının oluştuğu …
… sanığın işlediği parada sahtecilik suçundan dolayı yakalandığında hakkında soruşturma ve kovuşturma yapılmasını engellemek amacıyla kendisini … ismiyle tanıtarak bu kişi adına düzenlenmiş sahte nüfus cüzdanını kolluk görevlilerine ibraz ettiği, dosya içerisinde yer alan yakalama ve CD izleme tutanağı, teşhis tutanağı ve doktor raporunun … adına düzenlendiği anlaşıldığından; somut olayda, 5237 sayılı Kanun’un 268 nci maddesinde düzenlenen başkasına ait kimlik veya kimlik bilgilerinin kullanılması suçunun tüm unsurları itibarıyla oluştuğu …
Sık Sorulan Sorular
Polise kimliğimi söylemezsem gözaltına alınır mıyım?
Kimliğiniz belirlenemiyorsa evet, kimliğiniz açıkça anlaşılana kadar tutulabilir ve gözaltına alınabilirsiniz (Kabahatler Kanunu 40/2). Kimlik belirlendiği anda serbest bırakılmanız gerekir.
Uydurma bir isim vermek de TCK 268 suçu mu?
Hayır. TCK 268 gerçek bir başkasının kimliğinin kullanılmasını arar; uydurma isim ve belge düzenlenmeden anlaşılan yalan kimlik kabahattir.
Kimliğimi kullanan akrabamı şikâyet etmezsem dosya kapanır mı?
Kapanmaz. Suç şikâyete bağlı değildir; savcı durumu öğrenince soruşturmayı kendiliğinden yürütür.
Polise sahte isim vermek sabıkaya işler mi?
Kabahatler Kanunu 40 kapsamındaki idari para cezası adli sicile işlenmez. TCK 268’den mahkûmiyet ise adli sicile işlenir; HAGB verilirse yalnız özel sisteme kaydedilir.
Başkasının kimliğini kullanma suçunda uzlaştırma var mı?
Yok. TCK 268 uzlaştırma kapsamındaki suçlar arasında değildir; seri muhakeme usulü ise ancak birlikte işlenen asıl suç da bu usulün kapsamındaysa uygulanabilir (CMK 250/11).
