Cinsel Suçlarda Yatar Hesabı: Kaç Yıl İçeride Kalınır?

Önce Dosyanızdaki Suçu Netleştirin: Saldırı, İstismar, Taciz

Yatar hesabına girmeden önce iddianamede hangi maddenin yazdığına bakın. TCK 102 yetişkine karşı cinsel saldırıyı, TCK 103 çocuğun cinsel istismarını, TCK 104 on beş yaşını bitirmiş çocukla rızaya dayalı cinsel ilişkiyi, TCK 105 ise cinsel tacizi düzenler. Bu dört madde arasındaki fark, hem ceza miktarını hem de infazın süresini kökten değiştirir.

Cinsel saldırının temel hâli ile sarkıntılık düzeyinde kalan hâli arasındaki ceza aralığı bile birbirinden çok uzaktır.

TCK 102/1: (1) Cinsel davranışlarla bir kimsenin vücut dokunulmazlığını ihlâl eden kişi, mağdurun şikâyeti üzerine, beş yıldan on yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Cinsel davranışın sarkıntılık düzeyinde kalması hâlinde iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası verilir.

Fiilin vücuda organ veya sair cisim sokulması suretiyle gerçekleşmesi hâlinde TCK 102/2’deki ağır alt sınır devreye girer. Çocuğa karşı işlenen istismarda ise TCK 103/2, mağdurun yaşına göre daha da yükselen bir alt sınır öngörür. TCK 102/3 ve TCK 103/3’teki nitelikli hâller varsa ceza yarı oranında artar. Yani hesabınızın çıkış noktası, dosyadaki eylemin hangi fıkraya oturduğudur.

İlgili yazı: İnfaz Hesaplama Nasıl Yapılır: Kaç Yıl Yatılır?

Cinsel Suçlarda Koşullu Salıverilme Oranı Neden Yüksek

Koşullu salıverilme (cezanın belirli bir kısmını çektikten sonra denetim altında tahliye olma), infaz hukukunun temel kurumudur. Pek çok suçta hükümlü cezasının yarısını çektiğinde bu hakkı kazanır. Cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlar ise bu genel orandan çıkarılmıştır: cinsel saldırının temel hâli, reşit olmayanla cinsel ilişkinin temel hâli ve cinsel tacizde üçte iki; nitelikli cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı ve reşit olmayanla cinsel ilişkinin nitelikli hâllerinde dörtte üç oranı uygulanır.

Gerekçe basit: kanun koyucu bu suç grubunu, uyuşturucu ticareti ve terör suçlarıyla birlikte, infazda ayrıcalık tanınmayacak suçlar arasında saymıştır. Bu nedenle mahkemenin verdiği yıl sayısı ilk bakışta ölçülü görünse bile, kurumda geçecek süre beklenenin çok üstüne çıkar. Ailelerin “arkadaşı aynı cezayı aldı, o çıktı” demesinin sebebi budur.

Oran, ceza kesinleştikten sonra pazarlığa açık bir konu değildir. Değiştirilebilecek tek şey, oranın uygulanacağı ceza miktarıdır. Bu yüzden savunmanın ağırlık merkezi yargılama aşamasıdır.

Denetimli Serbestlik Cinsel Suçlarda Kapıyı Açıyor mu

Denetimli serbestlik (cezanın son bölümünü kurum dışında, imza ve program yükümlülükleriyle geçirme), koşullu salıverilme tarihinden belli bir süre önce başlar. Cinsel suçlarda bu kurum tamamen kapalı değildir; hükümlü kanunda öngörülen genel süreden yararlanabilir. Ancak 30 Mart 2020 ve öncesindeki suçlara üç yıl tanıyan Geçici 6 bütün cinsel suçları dışarıda bırakır. 7571 sayılı Kanunla gelen ve 31 Temmuz 2023 ve öncesinde işlenen suçlarda denetimli serbestliği üç yıl öne çeken Geçici 10/6 ise yalnız TCK 102, 103 ve 104/2-3’ü dışlar; cinsel taciz (TCK 105) ve reşit olmayanla cinsel ilişkinin temel hâli (TCK 104/1) bu erken yararlanmadan faydalanır. 4 Haziran 2025 ve sonrasında işlenen suçta ayrıca koşullu salıverilmeye kadarki sürenin en az onda biri kurumda geçirilmelidir.

Bunun pratikteki sonucu şudur: cinsel saldırı veya istismardan hükümlü olan kişi, aynı yıl sayısını başka bir suçtan almış kişiye göre hem daha geç koşullu salıverilme tarihine ulaşır hem de kurum dışına daha kısa süre önce çıkar. İki dezavantaj üst üste biner.

Ayrıca açık ceza infaz kurumuna ayrılma tarihi de bu suç grubunda geriye kayar: cinsel suç hükümlüsünün cezası doğrudan açık kurumda başlamaz (Açık Ceza İnfaz Kurumlarına Ayrılma Yönetmeliği m.5), TCK 102 ve 103 hükümlüsü ise açık kuruma ancak koşullu salıverilme tarihine üç yıldan az kaldığında ayrılabilir (m.6/2-b). Açık kuruma ayrılma, izin ve denetimli serbestlik zincirinin ilk halkasıdır. Bu halka geciktiğinde sonraki tüm tarihler kayar.

İndirimler Cezayı Nereye Çeker: Teşebbüs, Yaş, İyi Hal

İnfaz oranı sabit olduğuna göre, gerçek mücadele temel cezanın belirlenmesinde verilir. Mahkeme önce fıkradaki alt ve üst sınır arasında bir ceza seçer. Suçun işleniş biçimi, meydana gelen zarar ve failin kastının yoğunluğu bu seçimi belirler. Alt sınırdan uzaklaşan her ay, suça göre üçte iki veya dörtte üç oranıyla çarpıldığında cezaevinde fazladan geçirilen zamana dönüşür.

Eylem tamamlanmamışsa teşebbüs hükümleri ciddi bir indirim getirir. Fail suç tarihinde on sekiz yaşından küçükse yaş küçüklüğü indirimi uygulanır ve bu indirim oranı yaş grubuna göre değişir. Akıl hastalığı veya algılama yeteneğini etkileyen bir durum varsa rapor süreci ayrı bir başlıktır.

Takdiri indirim, uygulamada “iyi hal indirimi” diye bilinir ve TCK 62 kapsamında değerlendirilir. TCK 62/2, failin geçmişini, sosyal ilişkilerini ve yargılama sürecindeki tutumunu ölçüt olarak gösterir. Aynı fıkra, mahkemeyi etkilemeye yönelik yapmacık davranışların dikkate alınmayacağını da açıkça söyler. Bu indirimin uygulanıp uygulanmaması, sekiz yıllık bir cezada aylarca fark yaratır.

Zincirleme Suç ve Birden Fazla Mağdur Hesabı Nasıl Şişirir

Dosyada tek bir olay değil, farklı zamanlarda tekrarlanan eylemler varsa zincirleme suç hükümleri gündeme gelir. Bu durumda mahkeme ayrı ayrı ceza vermez, tek ceza kurar ve bunu artırır.

TCK 43/1: (1) Bir suç işleme kararının icrası kapsamında, değişik zamanlarda bir kişiye karşı aynı suçun birden fazla işlenmesi durumunda, bir cezaya hükmedilir. Ancak bu ceza, dörtte birinden dörtte üçüne kadar artırılır. Bir suçun temel şekli ile daha ağır veya daha az cezayı gerektiren nitelikli şekilleri, aynı suç sayılır. Mağduru belli bir kişi olmayan suçlarda da bu fıkra hükmü uygulanır.

Kanun metinleri https://mevzuat.gov.tr adresinden alınmaktadır.

TCK 43/3’te sayılan istisnalar arasında cinsel suçlar bulunmaz. Yani cinsel saldırı ve çocuğun cinsel istismarı bakımından zincirleme suç uygulanabilir. Bu, sanık açısından iki yönlü bir tablodur. Her eylem için ayrı ceza verilmesine göre daha hafiftir, ancak tek eyleme göre belirgin biçimde ağırdır.

Mağdur sayısı birden fazlaysa tablo değişir. Farklı mağdurlara karşı ayrı zamanlarda işlenen eylemlerde kural olarak her mağdur için ayrı ceza kurulur ve cezalar toplanır. Toplam ceza üzerinden suça göre üçte iki veya dörtte üç oranı işletildiğinde ortaya çıkan süre, ailelerin hiç beklemediği bir rakama ulaşır. Bu nedenle iddianamedeki eylem sayısının ve tarihlerinin tek tek doğrulanması gerekir.

Örnek Hesap: 8 Yıl, 16 Yıl ve Ağırlaştırılmış Müebbet Alan Kaç Yıl Yatar

Somutlaştıralım. Cinsel saldırıdan 8 yıl kesinleşmiş ceza alan bir kişide üçte iki oranı uygulanır. Sekiz yıl doksan altı aydır; bunun üçte ikisi altmış dört aydır. Yani koşullu salıverilme tarihi, infazın başlangıcından itibaren beş yıl dört ay sonrasına düşer. Açık kuruma ayrılma bu tarihe üç yıl, denetimli serbestlik bir yıl kala mümkün olur; yani cezaevinde geçen süre yaklaşık 4 yıl 4 aydır. TCK 102 Geçici 10/6’nın dışında olduğu için suç 2023 öncesinde işlenmiş olsa da sonuç değişmez.

Çocuğun cinsel istismarından 16 yıl alan bir kişide ise oran dörtte üçtür. On altı yıl yüz doksan iki aydır; dörtte üçü yüz kırk dört aydır. Bu da on iki yıl eder; denetimli serbestlikle cezaevinde kalınan süre yaklaşık 11 yıldır. Suç 28 Haziran 2014’ten önce işlendiyse oran üçte iki olur (5275 Geçici 9/4) ve koşullu salıverilme süresi yaklaşık 10 yıl 8 aya iner. Hükümlünün disiplin cezası alması, kurum içindeki davranışları ve idare gözlem kurulunun raporu, bu tarihlerin fiilen uygulanmasını etkileyebilir.

Suç sonucu mağdurun bitkisel hayata girmesi veya ölümü hâlinde TCK 102/5 ve TCK 103/6 ağırlaştırılmış müebbet hapis öngörür. Ağırlaştırılmış müebbette süre, oran hesabıyla değil, infaz kanunundaki sabit yıl sayısıyla bulunur. Çocukların cinsel istismarında ve nitelikli cinsel saldırıda bu süre 39 yıldır (5275 m.108/8, 108/9); temel hâlden (TCK 102/1) doğan ağırlaştırılmış müebbette ise 30 yıldır. Ağırlaştırılmış müebbet hükümlüsü açık kuruma ayrılamadığı için denetimli serbestlikten de yararlanamaz. Tekerrür gibi ayrıntılar süreyi değiştirebileceğinden dosyanız özelinde infaz hâkimliğine ve avukatınıza hesaplatmanız gerekir. Dikkat: İnternette dolaşan sabit tablolar çoğu zaman eski mevzuata dayanır, kendi hesabınızı bunlara göre kurmayın.

Tutuklu Geçen Günler, Tekerrür ve Müddetnamedeki Hatalar

Gözaltında ve tutuklulukta geçen her gün cezadan düşülür. Buna mahsup denir ve mahkeme kararında gösterilir. Yurt dışında geçen gözaltı süreleri veya adli kontrol kapsamında uygulanan konutu terk etmeme tedbiri de belli koşullarda mahsuba konu olabilir. Bu günlerin toplamını kendiniz de takvim üzerinden çıkarın.

Tekerrür (daha önce kesinleşmiş bir mahkûmiyetin varlığı), infazı ağırlaştırır. Cinsel suçlarda oran zaten üçte iki veya dörtte üç olduğundan ilk tekerrür süreli cezada oranı değiştirmez; ikinci defa tekerrürde ise oran dörtte üçe çıkar ve hükümlü açık kuruma ayrılamadığı için denetimli serbestlikten yararlanamaz (8 yıllık cinsel saldırı cezasında 6 yılın tamamı cezaevinde geçer). Tahliyeden sonra ayrıca denetim süresi uygulanır. Eski bir HAGB kararı mahkûmiyet sayılmaz ve adli sicilde değil ayrı bir sistemde tutulur (CMK 231/5, 231/13); bu nedenle tekerrüre esas alınamaz. Hükümde ya da müddetnamede böyle bir uygulama varsa kanun yoluna veya infaz hâkimliğine başvurulmalıdır.

Müddetname (Cumhuriyet başsavcılığı infaz bürosunun düzenlediği süre hesap belgesi), ceza kesinleşince hükümlüye tebliğ edilir. Bu belgede infaz başlangıç tarihi, mahsup edilen günler, açık kuruma ayrılma ve koşullu salıverilme tarihleri yazar. Müddetnamelerde en sık iki yanlış çıkar: mahsup günlerinin eksik işlenmesi ve oranın yanlış uygulanması. Müddetnamedeki hesap hatası için 5275 sayılı Kanunun 98. maddesi uyarınca infaz hâkimliğinden karar istenebilir; kanunda bunun için kısa bir süre öngörülmemiştir, yine de hatayı fark eder etmez başvurun.

Dosya Elinizdeyken İlk Hafta Atmanız Gereken Adımlar

Süreç hangi aşamada olursa olsun, ilk iş dosyanın kendisini görmektir. Vekâlet verdiğiniz avukat dosyayı inceleyip iddianamedeki maddeleri, eylem sayısını ve tarihleri çıkarır. Bu olmadan yapılan her hesap tahmindir.

• İddianamede hangi madde ve fıkranın yazdığını not edin.
• Gözaltı ve tutukluluk tarihlerini gün gün listeleyin.
• Varsa eski mahkûmiyetlerin kesinleşme tarihlerini toplayın.
• Karar kesinleşmişse müddetnamenin bir örneğini isteyin.
• Adli sicil ve arşiv kaydınızı e-Devlet üzerinden alın.

Hüküm henüz kurulmadıysa enerjinizi infaz hesabına değil, suç niteliğine ve indirim nedenlerine harcayın. Verilen ceza iki yıl ve altındaysa hükmün açıklanmasının geri bırakılması gündeme gelebilir; bunun sınırını CMK 231/5 çizer.

CMK 231/5: (5) Sanığa yüklenen suçtan dolayı yapılan yargılama sonunda hükmolunan ceza, iki yıl veya daha az süreli hapis veya adlî para cezası ise; mahkemece, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilir. Uzlaşmaya ilişkin hükümler saklıdır. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması, müsadereye ilişkin hükümler hariç, kurulan hükmün sanık hakkında bir hukukî sonuç doğurmamasını ifade eder.

CMK 231/6, sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamasını ve zararın giderilmesini de arar. Cinsel taciz gibi ceza aralığı düşük suçlarda bu kurum gerçekten uygulanabilir. Cinsel saldırı ve istismar dosyalarında ise ceza miktarı bu sınırın çok üstünde kaldığı için pratikte gündeme gelmez.

Yaşanmış Olaydan

Birkaç yıl önce büroma bir anne ile abla geldi. Oğulları cinsel saldırıdan 8 yıl almış, karar istinaftan geçip kesinleşmişti. Ellerinde müddetname vardı ve tek soruları şuydu: “Aynı cezayı alan komşumuzun oğlu dört yılda çıktı, bizimki neden çıkamıyor?” Belgeyi masaya koyduk, satır satır okuduk.

İlk yaptığım şey oranı göstermek oldu. Komşu çocuğun dosyası mala karşı bir suçtu ve yarı oran uygulanmıştı; buradaki dosya cinsel dokunulmazlığa karşı suç olduğu için üçte iki oranına tabiydi. Bunu anlattığımda hayal kırıklığı yaşadılar, ama en azından beklentileri gerçekle hizalandı. Sonra mahsup satırına baktım. Tutukluluğun başlangıç tarihi ile müddetnamedeki infaz başlangıcı arasında yaklaşık bir aylık bir uyumsuzluk vardı; nakil sırasında geçen günler eksik işlenmişti.

5275 sayılı Kanunun 98. maddesi uyarınca infaz hâkimliğine başvurduk, tutuklama müzekkeresini ve nakil evraklarını ekledik. Hâkimlik eksik günleri kabul etti ve müddetname düzeltildi. Sekiz yıllık cezada bir ay küçük görünür, ancak koşullu salıverilme ile denetimli serbestlik tarihlerinin ikisi birden öne çekildi. Aileye şunu söyledim: elinizdeki tek belgeye güvenmeyin, o belge de insan eliyle düzenleniyor.