Verileri Silmek ve Bilişim Sistemini Bozmak Cezası

Verileri Silmek ve Bilişim Sistemini Bozmak Cezası Ne Kadar?

Bilişim suçlarında ceza 1 yıla kadar hapisten 6 yıla kadar hapse uzanır; hangi fıkranın uygulanacağını eylemin sonucu belirler. Aşağıdaki tablo sistemle ilgili suçları bir arada gösteriyor.

Davalara asliye ceza mahkemesi bakar. Dava zamanaşımı, üst sınırı 5 yılı geçmeyen 244/1 ve 244/2’de 8 yıl, 244/4’te 15 yıldır (TCK 66/1).

Sisteme Girmek ile Sistemi Bozmak Arasındaki Fark Nedir?

TCK 243 sisteme izinsiz girmeyi, TCK 244 ise sisteme ya da içindeki verilere zarar vermeyi cezalandırır. Başkasının hesabına girip yalnız mesajlarını okuyan kişi 243/1’den sorumlu olur; aynı kişi mesajları siler ya da şifreyi değiştirirse 244/2 gündeme gelir.

Ara bir hâl de vardır. Girme eylemi sırasında, kişinin amacı bu olmadığı hâlde veriler yok olur veya değişirse 243/3 uygulanır ve ceza 6 ay ile 2 yıldır. Verilere bilerek ve isteyerek müdahale edildiyse 244 uygulanır. Sisteme girmenin cezası, rıza meselesi ve şifreyi bilmenin etkisi başkasının hesabına girmek yazısında ayrıntılı olarak var.

Sisteme girmeden veri trafiğini teknik araçlarla izlemek ise ayrı bir suçtur (TCK 243/4) ve 1 ile 3 yıl hapis gerektirir. Ağ dinleme cihazları ve trafik yakalayan yazılımlar bu kapsama girer.

Hangi Eylemler 244’e Girer: Silme, Değiştirme, Bozma

TCK 244 iki temel eylem grubunu ayırır: sistemin kendisine zarar vermek (244/1) ve sistemdeki verilere zarar vermek (244/2).

Sistemi engellemek veya bozmak (244/1)

TCK 244/1: (1) Bir bilişim sisteminin işleyişini engelleyen veya bozan kişi, bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

Kanun metinleri https://mevzuat.gov.tr/ adresinden alınmaktadır.

Bir web sitesini aşırı trafikle çökertmek, sunucuya zararlı yazılım yüklemek, fidye yazılımıyla şirket ağını kilitlemek veya bir cihazın yazılımını çalışmaz hâle getirmek bu fıkraya girer. Önemli olan, sistemin işleyişinin engellenmesi ya da bozulmasıdır; geçici kesinti de yeterli olabilir.

Verileri silmek, değiştirmek veya erişilmez kılmak (244/2)

TCK 244/2: (2) Bir bilişim sistemindeki verileri bozan, yok eden, değiştiren veya erişilmez kılan, sisteme veri yerleştiren, var olan verileri başka bir yere gönderen kişi, altı aydan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

Dosyaları silmek, veritabanındaki kayıtları değiştirmek, verileri şifreleyip ulaşılmaz kılmak, sisteme sahte kayıt girmek ya da verileri izinsiz başka bir yere aktarmak bu fıkranın konusudur. Hesap şifresini değiştirerek gerçek sahibinin girişini engellemek de uygulamada bu kapsamda değerlendirilir. Silinen verinin sonradan yedekten geri getirilmesi suçu ortadan kaldırmaz; zararın boyutu cezanın belirlenmesinde etkili olur.

Eski Çalışan Şirket Verilerini Silerse Ne Olur?

İşten ayrılan çalışanın şirket bilgisayarındaki ya da sunucudaki verileri yetkisi olmadan silmesi TCK 244/2 kapsamında soruşturulur; bu eylem mala zarar verme sayılmaz. Yargıtay, iş yerindeki makinenin üretim verilerini silen işçinin eyleminin mala zarar verme suçunun seçimlik hareketlerine uymadığını kabul ediyor. Doğru suç vasfı bu yüzden baştan önemlidir; yanlış maddeden açılan dava beraatle sonuçlanabilir.

Savunmada en çok tartışılan konu yetkidir. Çalışan kendi oluşturduğu taslakları, görevi gereği silmekle yetkili olduğu dosyaları ya da şirketin talimatıyla temizlediği kayıtları sildiyse hukuka aykırılık tartışmalı hâle gelir. Şirketin veri saklama politikası, çalışanın yetki seviyesi ve silme tarihinin işten ayrılma süreciyle ilişkisi bu yüzden incelenir.

Silmeden önce verileri kopyalayıp rakip firmaya götürme iddiası da varsa ticari sır suçu ayrıca gündeme gelir; bunu ticari sır ve müşteri sırrını açıklama yazısında anlattım. Kişisel veri içeren dosyalar söz konusuysa kişisel verileri ele geçirme suçu da tartışılır.

Hesabı Çalıp Şifreyi Değiştirmek Hangi Suç?

Başkasının sosyal medya veya e-posta hesabına girip şifreyi değiştirerek sahibinin erişimini engellemek uygulamada TCK 244/2’deki verileri değiştirme ve erişilmez kılma suçu olarak değerlendirilir. Yargıtay, Facebook hesabını ele geçirip şifresini değiştiren ve sahibinin girişini engelleyen sanık hakkında 244/2’den kurulan mahkûmiyeti onadı.

Hesap üzerinden arkadaşlardan para istenirse ayrıca bilişim sistemleri araç olarak kullanılarak nitelikli dolandırıcılık gündeme gelir; hesaptan özel fotoğraf veya mesaj yayılırsa özel hayatın gizliliği ve kişisel veri suçları eklenir; fotoğraf paylaşımının ne zaman suç olduğunu başkasının fotoğrafını paylaşmak yazısında anlattım. Eski sevgilinin ya da eşin şifreyi bildiği için hesaba girip içerikleri silmesi de aynı değerlendirmeye tabidir; şifreyi bilmek, hesabı kullanma yetkisi vermez.

Hesabınız ele geçirildiyse önce platformun kurtarma adımlarını izleyin, sonra ekran görüntülerini ve platformdan gelen bildirim e-postalarını saklayarak şikâyette bulunun. Bunun adım adım nasıl yapılacağını hesabım çalındı ne yapmalıyım yazısında anlattım.

Banka ve Kamu Sistemleri, Haksız Çıkar Sağlamak

Eylem bir banka, kredi kurumu veya kamu kurumunun sisteminde işlenirse 244/1 ve 244/2’deki cezalar yarı oranında artırılır (TCK 244/3). Belediye kayıtlarını, okul bilgi sistemini ya da bir kamu kurumunun sunucusunu hedef alan saldırılar bu kapsamdadır.

Bu fiillerle haksız çıkar sağlanması ayrı ve daha ağır bir hâldir:

TCK 244/4: (4) Yukarıdaki fıkralarda tanımlanan fiillerin işlenmesi suretiyle kişinin kendisinin veya başkasının yararına haksız bir çıkar sağlamasının başka bir suç oluşturmaması halinde, iki yıldan altı yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezasına hükmolunur.

Fıkranın son kısmı önemlidir: çıkar sağlama başka bir suç oluşturuyorsa 244/4 değil, o suç uygulanır. Bilişim sistemi kullanılarak başkasının hesabından para aktarmak bilişim yoluyla nitelikli hırsızlık, sistemi aracı yaparak birini kandırmak nitelikli dolandırıcılık olabilir. Kart bilgileriyle izinsiz alışveriş ise TCK 245’in konusudur ve 3 ile 6 yıl hapis gerektirir. 244/4 çoğunlukla bu suçların hiçbirine girmeyen, örneğin bir sistemdeki puan, kredi veya bakiye kaydını değiştirerek yarar sağlama gibi durumlarda uygulanır.

Şikâyetten Vazgeçmek Dosyayı Kapatır mı? Uzlaştırma, Tutuklama, HAGB

Hayır, TCK 244 şikâyete bağlı değildir; şikâyetçi vazgeçse bile soruşturma ve dava devam eder. Uzlaştırma listesinde de yer almaz, bu yüzden tarafların anlaşması dosyayı bitirmez. Yine de zararın giderilmesi ve mağdurun beyanı cezanın belirlenmesinde ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması değerlendirmesinde etkilidir.

Üst sınırlar 3 ve 5 yıl olduğu için tutuklama yasağı uygulanmaz; tutuklama kanunen mümkündür ama uygulamada tek başına 244/2 dosyalarında nadirdir. Bireysel olaylarda çoğu zaman adli kontrol ya da tutuksuz yargılama görülür. Sonuç ceza 2 yılı geçmezse hükmün açıklanmasının geri bırakılması veya erteleme gündeme gelir.

Delil ve Savunma: Log Kaydı, IP ve Bilirkişi

Bilişim dosyalarında mahkûmiyet çoğunlukla teknik kayıtlara dayanır: giriş logları, IP adresi, cihaz bilgisi, platformun güvenlik bildirimleri ve silme işleminin zaman damgası. IP adresinin bir hatta ait olması, işlemi o hattı kullanan belirli kişinin yaptığını tek başına ispatlamaz; ortak ağlar ve aile üyelerinin kullandığı modemler bu yüzden savunmada sıkça tartışılır.

Şüphelinin bilgisayarında ve telefonunda arama, kopyalama ve el koyma için kural olarak hâkim kararı gerekir; gecikmesinde sakınca varsa savcı karar verir ve 24 saat içinde hâkim onayı alınmazsa kopyalar imha edilir; bu işlemin usulü bilgisayarlarda arama ve el koyma maddesinde anlatılıyor. Cihazlardan alınan imajın bütünlüğünü gösteren değerlerin tutanağa yazılması önemlidir. Kayıtlarda tutarsızlık varsa bağımsız bilirkişi incelemesi istenmelidir.

Şüpheli konumundaysanız ilk ifadede teknik ayrıntıları tahminle anlatmayın; hangi cihazı kimlerin kullandığını, şifreleri kimlerin bildiğini net ve belgeli biçimde ortaya koyun. Sürecin genel işleyişini bilişim suçundan şüpheli olduğunuzda yazısında anlattım.

Yaşanmış Olaydan

Küçük bir yazılım şirketinin sahibi, işten çıkardığı bir çalışanın ayrılış günü proje sunucusundaki bazı klasörleri sildiğini fark ederek bana geldi. İlk iş, sistemi kullanmaya devam etmeden önce bir bilişim firmasına sunucu imajı ve erişim loglarını aldırmak oldu. Loglar, silmenin çalışanın kullanıcı hesabıyla ve mesai bitiminden sonra şirket dışından yapıldığını gösteriyordu.

Şikâyet üzerine savcılık TCK 244/2’den soruşturma başlattı. Çalışan ifadesinde klasörlerin kendi taslakları olduğunu ve silme yetkisinin bulunduğunu söyledi. Bilirkişi raporu ise silinen klasörlerin müşteri projelerine ait ana dosyalar olduğunu, çalışanın bunları silme yetkisinin bulunmadığını ortaya koydu. Verilerin bir kısmı yedekten kurtarıldı, bir kısmı kayboldu.

Dava açıldı. Şirket sahibi şikâyetinden vazgeçmek istedi ama suç şikâyete bağlı olmadığı için yargılama sürdü. Çalışan, yargılama sırasında kaybolan işlerin yeniden yapılma maliyetini ödedi. Mahkeme 244/2’den alt sınıra yakın bir hapis cezası belirledi ve hükmün açıklanmasını geri bıraktı.

Yargıtay Kararları

Yargıtay 11. Ceza Dairesi, 08.02.2024 tarihli, 2021/26955 E., 2024/1399 K.

Sanık, bir kişinin Facebook hesabını ele geçirip şifresini değiştirmiş, sahibi ve onun yardımına başvurduğu kişi hesaba bir daha girememişti; sanık bu hesap üzerinden hesap sahibinin bir arkadaşından borç para da istemişti. Yerel mahkeme hesabın ele geçirilmesi ve şifre değiştirilmesi için 244/2’den, para istenmesi için nitelikli dolandırıcılığa teşebbüsten mahkûmiyet kurdu. Yargıtay, 244/2’den kurulan hükümde suç vasfının ve cezanın doğru belirlendiğini belirterek onadı; dolandırıcılık hükmünü ise paranın istendiği kişi dinlenmeden karar verildiği için ayrıca bozdu.

… eylemin sanık tarafından gerçekleştirildiğinin saptandığı, vicdanî kanının dosya içindeki belge ve bilgilerle uyumlu olarak kesin verilere dayandırıldığı, eyleme uyan suç vasfı ile yaptırımların doğru biçimde belirlendiği anlaşıldığından sanığın yerinde görülmeyen temyiz sebepleri reddedilmiştir. …

↑ Metne dön

Yargıtay 2. Ceza Dairesi, 20.03.2024 tarihli, 2021/13043 E., 2024/4605 K.

Bir iş yerinde çalışan sanığın, şirketin üretim verilerinin bulunduğu makinedeki verileri geri döndürülemeyecek şekilde sildiği ve üretimin durduğu iddiasıyla mala zarar verme suçundan dava açılmış, sanık mahkûm edilmişti. Yargıtay, mala zarar vermenin yıkma, tahrip, yok etme, bozma, kullanılamaz hâle getirme veya kirletme hareketleriyle işlenen bir suç olduğunu, somut olayda bu hareketlerin hiçbirinin gerçekleşmediğini belirterek beraat gerektiği gerekçesiyle hükmü bozdu. Verilerin silinmesi mala zarar verme maddesine sokulamaz.

… Somut olayda yukarıda anılan seçimlik hareketlerden herhangi birinin gerçekleşmediği, eylemin kanunda tanımı yapılan mala zarar verme suçunun tipiklik unsuruna uymadığı, dolayısıyla atılı suçun unsurlarının oluşmadığı gözetilerek sanığın BERAATİNE karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması …

↑ Metne dön