Adli Sicil Kaydı Nasıl Alınır? 3 Yol ve Süreler
Adli sicil kaydı e-Devlet, adliye ve kaymakamlıktan nasıl alınır, belgede ne görünür, arşiv kaydı çıkarsa ne yapılır: adım adım anlatım.
Adli sicil kaydı nasıl alınır sorusu, çoğu zaman bir iş başvurusunun son gününde aklınıza gelir. Kısa cevabı şu: e-Devlet şifrenizle beş dakikada, ücretsiz olarak alabilirsiniz. Şifreniz yoksa en yakın adliyeye, kaymakamlığa ya da PTT’ye gidip kimliğinizle talep etmeniz yeterli. Belge, hakkınızda kesinleşmiş bir mahkûmiyet olup olmadığını gösteren resmi bir çıktıdır. Sorun genellikle belgeyi almakta değil, belgede beklemediğiniz bir kaydın görünmesinde çıkar.
Belgeyi Bugün İçinde Nereden Alabilirsiniz
Dört kapı var. e-Devlet, adliyelerin adli sicil birimi, kaymakamlıklar ve anlaşmalı PTT şubeleri. Hangisine giderseniz gidin belge aynı belgedir, üzerinde aynı barkod ve doğrulama kodu bulunur. Yani adliyeden aldığınız kâğıt, e-Devlet çıktısından daha “resmi” değildir.
Acele ediyorsanız e-Devlet en hızlısıdır. Şifreniz yoksa PTT’den kimliğinizle şifre alıp aynı gün içinde işi bitirebilirsiniz. Yurt dışındaysanız Türk konsolosluklarına başvurabilirsiniz; bu yol biraz daha uzun sürer.
Dikkat: Bazı kurumlar “ıslak imzalı belge” istediğini söylüyor. Adli sicil belgesinde artık ıslak imza yerine barkodlu doğrulama sistemi kullanılıyor. Kurum ısrar ederse adliyeden mühürlü nüsha alın, tartışmaya girmeyin.
e-Devlet’ten Beş Dakikada Çıkarmanın Yolu
e-Devlet’e girip arama kutusuna “adli sicil” yazın. Karşınıza Adalet Bakanlığı’nın hizmeti gelecek. Sistem size belgeyi kimin için ve hangi amaçla istediğinizi soracak; burası önemli bir adım.
“Resmi kurum” veya “özel kurum” seçeneklerinden birini işaretlemeniz gerekir. Resmi kuruma verecekseniz hangi kurum olduğunu yazarsınız. Özel bir şirkete verecekseniz arşiv kaydını da içeren seçeneği işaretlemeyin; 5352 sayılı Kanun m.10, arşiv bilgisini isteyebilecekler arasında özel işverenleri saymaz.
Belge ekranda PDF olarak açılır. İndirin, isterseniz yazdırın. Üzerindeki barkod numarasıyla belgeyi alan kurum, gerçekliğini kendi ekranından doğrulayabilir. Bu yüzden fotokopisi bile kabul görür.
Somut olayınızı birlikte değerlendirelim
Her dosya kendi ayrıntısında saklıdır; genel bilgi sizin olayınızın yerini tutmaz.
Adliyeden veya Kaymakamlıktan Alırken Yanınızda Ne Olmalı
Kimlik yeterli. Nüfus cüzdanı, kimlik kartı, pasaport ya da sürücü belgesi gibi fotoğraflı ve resmi bir kimlik götürün. Fotokopi kabul edilmez, aslını isterler.
Adliyeye gittiğinizde adli sicil şefliğini sorun; genellikle giriş katta, kalem birimlerinin yanındadır. Sıra alır, kimliğinizi verir, belgeyi ne için istediğinizi söylersiniz. İşlem birkaç dakika sürer ve harç ödemezsiniz.
Kaymakamlıklarda da aynı sistem çalışır. Küçük ilçelerde adliye kalabalıksa kaymakamlık daha pratik olur. Ben müvekkillerime adliyeye gitmeden önce telefonla birimi arayıp çalışma saatini teyit etmelerini söylerim; öğle arası uzun sürebiliyor.
Belgede Adli Sicil mi Arşiv Kaydı mı Yazıyor, Farkı Ne
Adli sicil kaydı, hakkınızda kesinleşmiş ve henüz infazı tamamlanmamış mahkûmiyet hükümlerini gösterir. Cezanızı çektiğinizde, para cezasını ödediğinizde ya da erteleme süresi sorunsuz geçtiğinde bu kayıt sicilden çıkar. Ama yok olmaz, arşive taşınır.
Arşiv kaydı işte bu geçmiş mahkûmiyetlerin tutulduğu bölümdür. Sizin için hukuki bir engel oluşturmayabilir; fakat arşiv bilgisini isteme yetkisi olan kurumların önüne geldiğinde soru işareti yaratabilir. Memuriyet, güvenlik görevliliği, silah ruhsatı gibi konularda kurumlar özellikle arşive bakar.
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması ayrı bir yerde durur
Mahkeme size iki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezası verdiyse, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına (HAGB, yani cezanın belirli bir denetim süresi boyunca askıda tutulması) karar verebilir. CMK 231/5’e göre bu karar, kurulan hükmün hakkınızda hukuki sonuç doğurmaması anlamına gelir. Yani ortada sizi bağlayan açıklanmış bir mahkûmiyet yoktur.
Bu kararlar normal adli sicile işlenmez. CMK 231/13 ayrı bir sistem öngörür:
CMK 231/13: (13) Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı, bunlara mahsus bir sisteme kaydedilir. Bu kayıtlar, ancak bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme tarafından istenmesi hâlinde, bu maddede belirtilen amaç için kullanılabilir.
Sonuç olarak e-Devlet’ten aldığınız belgede HAGB kararınız çıkmaz. Denetim süresini kasten yeni bir suç işlemeden geçirirseniz, CMK 231/10 gereği hüküm ortadan kaldırılır ve dava düşer. Denetim süresinde yeni bir suç işlerseniz mahkeme hükmü açıklar; işte o zaman kayıt sicile girer.
Başka Biri Adına veya Şirket İçin Belge İstemek Mümkün mü
Kendi kaydınızı serbestçe alırsınız. Bir başkasının kaydını almak içinse ya noterden düzenlenmiş vekaletname ya da avukatsanız vekâlet ilişkisini gösteren belge gerekir. Eşiniz veya kardeşiniz olması fark etmez; kimlik fotokopisiyle gidip başkasının sicilini alamazsınız.
Vefat etmiş bir yakınınızın kaydı için mirasçı olduğunuzu gösteren veraset ilamıyla başvurabilirsiniz. Uygulamada bu talepler genellikle miras, tazminat veya sigorta işlemleri için gelir.
Şirketler kendi çalışanlarının kaydını doğrudan sorgulayamaz. İşveren, çalışandan belgeyi getirmesini ister. Tüzel kişilerin kendi adına adli sicil kaydı diye bir şey yoktur; şirket yetkilisi kendi şahsi kaydını sunar. İhale dosyalarında istenen de budur.
Kaydınızda Bir Şey Çıktıysa Silinmesi İçin Ne Yapacaksınız
Önce kaydın hangi aşamada olduğunu tespit edin. Ceza henüz infaz edilmediyse silinme talebi sonuç vermez; önce para cezasını ödemeniz ya da infazı tamamlamanız gerekir. İnfaz bittiğinde kayıt otomatik olarak arşive geçer, bunun için başvuru yapmanız gerekmez.
Arşiv kaydı ise kanuni süre dolunca silinir: kural olarak arşive alınma koşullarının oluştuğu tarihten itibaren beş yıl, TCK dışındaki kanunlarda hak yoksunluğu doğuran mahkûmiyetlerde on beş veya otuz yıl (5352 m.12). Süre dolduğu hâlde silinmediyse başvuru yaparsınız. Başvuruyu Adalet Bakanlığı Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü’ne yaparsınız. Dilekçenizi doğrudan Genel Müdürlüğe gönderebileceğiniz gibi, bulunduğunuz yer adliyesindeki adli sicil birimine de verebilirsiniz; oradan iletilir.
Dilekçeye mahkeme kararının kesinleşme şerhli örneğini ve infazın tamamlandığını gösteren belgeyi ekleyin. Para cezası ödediyseniz vezne makbuzu ya da infaz savcılığından alınacak yazı işinizi çok hızlandırır. Talebiniz reddedilirse idari yargı yolu açıktır.
Dikkat: Kesinleşmiş bir mahkûmiyetin doğurduğu hak yoksunlukları ayrı bir konudur. TCK 53/2’ye göre kişi, mahkûm olduğu hapis cezasının infazı tamamlanıncaya kadar kamu görevi üstlenme gibi hakları kullanamaz. Yani kayıt arşive geçmeden bazı kapılar açılmaz.
İş Başvurusunda İstenen Belge Hangisi ve Kaç Gün Geçerli
Özel işverene verilecek belge, arşiv kaydını içermeyen adli sicil belgesidir; 5352 m.10 arşiv bilgisini özel işverenlere açmaz. Arşivli belgeyi kendi bilginiz için ya da özel kanunla yetkili bir kamu kurumuna vermek üzere alırsınız.
Adli sicil belgesi için kanunda yazılı bir geçerlilik süresi yoktur. Ancak kurumlar kendi iç düzenlemeleriyle bir sınır koyar; uygulamada son bir ay ya da son üç ay içinde alınmış belge istenir. Belge ücretsiz olduğu için başvuru yaptığınız gün yenisini almak en pratik çözümdür.
Kamu kurumlarına yapılan atamalarda, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması ayrıca yapılır. Adli sicil belgeniz temiz görünse bile bu inceleme devam eder. İkisini birbirine karıştırmayın.
Yaşanmış Olaydan
Bir müvekkilim, uzun bir işsizlik döneminden sonra kurumsal bir şirkette anlaşmıştı. İnsan kaynakları adli sicil belgesi istemiş; o da e-Devlet’te arşiv kaydını da içeren seçeneği işaretlemiş. Belgeyi e-Devlet’ten çıkarınca on yılı aşkın süre önce kesinleşmiş, birkaç yüz liralık bir para cezasının arşivde durduğunu görmüş. Beni aradığında sesi titriyordu; işe alımın iptal edileceğinden emindi.
İlk yaptığım şey belgeyi değil, dosyanın kendisini incelemek oldu. Kararın kesinleşme tarihini, para cezasının ne zaman ödendiğini ve infazın kapatılıp kapatılmadığını çıkardım. Görüldü ki ceza yıllar önce ödenmiş, ancak infazın tamamlandığına dair bilgi sisteme geç işlenmişti. Kesinleşme şerhli karar örneğini, tahsilat makbuzunu ve infaz savcılığından aldığım yazıyı bir dilekçeye ekleyip Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü’ne arşiv kaydının silinmesi talebiyle başvurdum.
Bu arada müvekkilime şunu söyledim: Özel bir işverene verilecek belgede arşiv kaydı yer almaz (5352 m.10); e-Devlet’ten arşivsiz belgeyi yeniden çıkarıp onu teslim edin. Öyle yaptı ve işe başladı. Birkaç hafta içinde arşiv kaydı da silindi. Bu işte en çok zarar veren şey kaydın kendisi değil, hangi belgenin kime verileceğini bilmeden paniğe kapılmaktır.
Sık Sorulan Sorular
Adli sicil kaydı e-Devlet’ten ücretsiz mi alınır?
Evet, e-Devlet üzerinden adli sicil ve arşiv kaydı sorgulaması tamamen ücretsizdir. Adliye, kaymakamlık ve PTT üzerinden alınan belgeler için de harç ödemezsiniz.
Adli sicil belgesi kaç gün geçerlidir, işveren eski tarihli belgeyi kabul eder mi?
Kanunda belirlenmiş bir geçerlilik süresi yoktur; süreyi isteyen kurum kendi kuralıyla belirler ve genellikle son bir veya üç ay içinde alınmış belge ister. Belge ücretsiz olduğundan, başvuru günü yeniden çıkarmak en güvenli yoldur.
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı adli sicil kaydında görünür mü?
Görünmez; CMK 231/13 bu kararların yalnızca kendilerine mahsus ayrı bir sisteme kaydedileceğini düzenler. Bu kayıtlara ancak bir soruşturma veya kovuşturma kapsamında savcı, hâkim ya da mahkeme ulaşabilir.
Arşiv kaydı kendiliğinden silinir mi, yoksa başvuru yapmak gerekir mi?
Kanuni süreler dolduğunda kayıt kural olarak kendiliğinden silinir (5352 m.12), ancak uygulamada gecikmeler yaşanır. Kaydınız hâlâ görünüyorsa Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü’ne dilekçeyle başvurmanız gerekir.
Başkası adına adli sicil kaydı çıkarmak için vekaletname şart mı?
Evet, bir başkasının kaydını almak için noterden düzenlenmiş vekaletname ya da avukat olmanız halinde vekâlet ilişkisini gösteren belge aranır. Eş veya kardeş olmanız tek başına yeterli değildir.
Yurt dışı vize başvurusu için alınan adli sicil belgesi nasıl apostilli hale getirilir?
Belgeyi adliyeden aldıktan sonra, o yer adliyesinin apostil biriminden ya da kaymakamlıktan apostil şerhi aldırmanız gerekir. Bazı ülkeler ayrıca yeminli tercüme ve noter onayı istediği için, başvuracağınız konsolosluğun listesini önceden kontrol edin.
